IV CNP 189/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 189/07

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

w sprawie ze skargi wnioskodawcy

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Rejonowego w E.

z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt [...],

w sprawie z wniosku M.Z.

przy uczestnictwie D.F.

o zasiedzenie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2007 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2007 r. Sąd Rejonowy w E. oddalił wniosek

M.Z. o zasiedzenie wydzielonych przez biegłego geodetę działek nr 35/9 i 35/7

położonych w J. gmina K.

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia

pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie

środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 424 1 § 1 k.p.c.). Jest więc co do

zasady niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżyć

orzeczenie apelacją, skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub

mogła skorzystać z innego środka.

Od tego unormowania ustawodawca wprowadził wyjątek przewidziany w art.

424 § 2 k.p.c. Na podstawie tej regulacji, skarga przysługuje także od orzeczenia

sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie w sprawie, naruszającego

podstawowe zasady porządku prawnego, konstytucyjne wolności lub prawa

człowieka, chociaż strony nie skorzystały skutecznie z przysługujących im środków,

pod warunkiem, że jego uchylenie lub zmiana w innym postępowaniu nie jest już

dopuszczalna.

Niezgodność z prawem wynikająca z naruszenia podstawowych zasad

porządku

prawnego

lub

konstytucyjnych

wolności,

albo

praw

człowieka

to przesłanka ogólna, a więc wymaga doprecyzowania w praktyce orzeczniczej

i piśmiennictwie. Występuje

wtedy,

gdy został naruszony przepis mający

podstawowe znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego państwa, bądź

normujący ujęte w rozdziale drugim Konstytucji wolności oraz prawa człowieka

i obywatela. Ze względu jednak na wyjątkowość omawianego unormowania,

wyartykułowanie tej przesłanki jest także elementem konstrukcyjnym skargi.

Ustawodawca w przeciwieństwie do innych wymagań tego nadzwyczajnego

i wysoce sformalizowanego środka zawartych w pozostałych punktach art. 4245

k.p.c., w przepisie art. 4245 pkt 5 in fine k.p.c. nałożył na skarżącego obowiązek nie

tylko przedstawienia ale i wykazania, że występuje ten wyjątkowy wypadek

uzasadniający jego wniesienie. Spełnienie zatem wymagania, określonego w art.

4245 pkt 5 in fine k.p.c. polega na zawarciu w skardze wyodrębnionej, poprawnej

jurydyczne argumentacji przedstawiającej jakie podstawowe zasady porządku

prawnego, lub konstytucyjne wolności, albo prawa człowieka zaskarżone

prawomocne orzeczenie narusza i wskazaniu na czym polegała obraza przepisów

(przepisu) mających podstawowe znaczenie dla ich ochrony. Tego elementu

konstrukcyjnego nie zawiera skarga.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie

w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września 2004 r. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., l CNP 1/05, i uchwałę siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r., III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5,

poz. 78, której nadano moc zasady prawnej). Oznacza to możliwość wniesienia

skargi od prawomocnych wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty

sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz od postanowień tzw.

formalnych kończących postępowanie w sprawie.

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, .że prawomocność, tworzy

nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne

naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu

wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 424 5 § 1 k.p.c. należy

interpretować ściśle.

Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej

przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie bowiem skargi

i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem, ma charakter

prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa odszkodowania

za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego wymagania polega na

wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien także zawierać

informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek przyczynowy

z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem tego

wymagania odwołanie się - jak uczynił to skarżący - do szkody, hipotetycznej,

czy też mogącej powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006 nr 1, poz. 16)28/05, z dnia 31

stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141 i z dnia 27

października 2005 r., V CNP 28/05 niepublikowane).

W uzasadnieniu podstawy skargi skarżący w zasadzie przedstawił własną,

odmienną od Sądu meriti, wersję stanu faktycznego sprawy. Tymczasem

niedopuszczalna jest skarga oparta na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub

oceny dowodów (art. 4244 in fine k.p.c.).

Skarga nie zawiera też wniosku o stwierdzenie niezgodności zaskarżonego

orzeczenia z prawem. Wprawdzie wniosek o uchylenie prawomocnego orzeczenia

jest dopuszczalny na zasadzie całkowitego wyjątku (art. 424 11 § 3 k.p.c.) niemniej

nie jest on aktualny w rozpoznawanej sprawie.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248 § 1 k.p.c.).