IV CNP 187/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 187/07

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

w sprawie skargi J.F.

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia

Sądu Okręgowego w B.

z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt [...],

w sprawie „B.” SA w upadłości

przy udziale J.F.

w przedmiocie odwołania syndyka masy upadłości,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2007 r.,

odrzuca skargę.

Uzasadnienie

J.F. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 31 maja 2007 r., którym zostało

oddalone jego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 lutego

2007 r., odwołującego go z funkcji syndyka masy upadłości „B." i wyznaczającego

na to stanowisko J.F.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona

szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie

środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 424 1 § 1 k.p.c.). Jest więc co do

zasady niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżyć

orzeczenie apelacją, skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub

mogła skorzystać z innego środka.

Od tego unormowania ustawodawca wprowadził wyjątek przewidziany w art.

4241 § 2 k.p.c. Na podstawie tej regulacji, skarga przysługuje także od orzeczenia

sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie w sprawie, naruszającego

podstawowe zasady porządku prawnego, konstytucyjne wolności lub prawa

człowieka, chociaż strony nie skorzystały skutecznie z przysługujących im środków,

pod warunkiem, że jego uchylenie lub zmiana w innym postępowaniu nie jest już

dopuszczalna.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie

w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września 2004 r. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., l CNP 1/05, i uchwałę siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r., III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5,

poz. 78, której nadano moc zasady prawnej). Oznacza to możliwość wniesienia

skargi od prawomocnych wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty

sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz od postanowień, tzw.

formalnych kończących postępowanie w sprawie. W literaturze dominuje pogląd,

że to ostatnie pojęcie obejmuje postanowienia, których uprawomocnienie zamyka

drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd drugiej instancji, jeżeli

w chwili jego wydania jest on zwolniony od obowiązku dalszego rozpoznawania

sprawy. Z kolei na podstawie dorobku judykatury można przyjąć, że jest to takie

postanowienie, które przez uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do

rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w danej instancji (por. np. uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98,

OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III CZP1/00. OSNC 2001, nr 1,

poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, ONSC 2001, nr 2, poz. 22 oraz

postanowienie

z

dnia

sierpnia

2005

r.,

III

CNP

4/05,

dotychczas

niepublikowane).

Wychodząc z założenia, że pojęcie to obejmuje tylko orzeczenia kończące

postępowanie, jako całość poddaną pod osąd (por. np. orzeczenie Sądu

Najwyższego z dnia 14 listopada 1996 r., OSNC 1997, nr 3, poz. 31), należy

przyjąć, że do omawianej kategorii nie należy postanowienie sądu drugiej instancji

oddalające zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odwołujące

syndyka.

Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, .że prawomocność, tworzy

nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne

naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu

wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 424 5 § 1 k.p.c. należy

interpretować ściśle.

Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej

przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie bowiem skargi

i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem, ma charakter

prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa odszkodowania

za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego wymagania polega na

wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien także zawierać

informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek przyczynowy

z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem tego

wymagania odwołanie się - jak uczynił to skarżący - do jego krzywdy powstałej

przez

naruszenie

dobrego

imienia

i

zaufania

zawodowego

podlegającej

naprawieniu w postaci symbolicznej złotówki.

Poza tym sporządzenie skargi objęte zostało przymusem adwokacko radcowskim. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo

stron przez fachowego pełnomocnika także w zakresie czynności procesowych,

związanych z tym postępowaniem, podejmowanych przed sądem niższej instancji,

co wynika wprost z treści art. 871 § 1 k.p.c.

Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248 § 1 k.p.c.).