IV CNP 124/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CNP 124/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 lipca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka

w sprawie ze skargi strony powodowej

o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego (w punkcie II) wyroku

Sądu Okręgowego w B.

z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt[...],

w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego […]

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia i Skarbowi Państwa - Sejmowi

Rzeczypospolitej Polskiej

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 lipca 2007 r.,

I.

II. odrzuca skargę;

nie obciąża powoda kosztami postępowania ze skargi

na rzecz pozwanych.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2004 r. Sąd Okręgowy w B. w sprawie z

powództwa

Wojewódzkiego

Szpitala

Zespolonego

przeciwko

Narodowemu

Funduszowi Zdrowia i Skarbowi Państwa – Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej

(zaocznie w stosunku do tego pozwanego) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz

powoda kwotę 7 353 000zł z odsetkami i kosztami procesu, w pozostałej części

powództwo oddalił. Powód złożył wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem,

lecz wyroku nie zaskarżył.

Po rozpoznaniu sprzeciwu Skarbu Państwa, Sąd Okręgowy orzeczeniem z dnia

20 listopada 2006 r. (dotychczas nieprawomocnym, zaskarżonym przez powoda

apelacją) uchylił

wyrok zaoczny w stosunku do Skarbu Państwa i powództwo

oddalił.

Powód

wniósł

skargę

o

stwierdzenie

niezgodności

z

prawem

prawomocnego, w części oddalającej powództwo przeciwko pozwanemu NFOZ,

wyroku sądu pierwszej instancji – Sądu Okręgowego w B. z dnia 8 listopada 2004

r.

Nawiązując do wymagania skargi, przewidzianego w art. 424 5 § 1pkt 5 k.p.c.,

skarżący stwierdził, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych

środków nie było i nie jest możliwe ze względu na brak podstaw do złożenia

apelacji oraz wniosku o wznowienie postępowania. Według skarżącego, wyjątkowy

wypadek w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. wynika z późniejszej zmiany linii

orzeczniczej Sądu Najwyższego, co do określenia podmiotu odpowiadającego za

szkody wynikające ze stosowania tzw. „ustawy 203”. Skarżący stwierdził, że

„posiadając korzystny wyrok (...) nie miał podstaw ani tym bardziej powodu do

zaskarżania go w części oddalającej powództwo w stosunku do drugiego

pozwanego tj. NFZ”.

Według skarżącego, w sprawie doszło do naruszenia nie tylko wynikającego

z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa powoda do sprawiedliwego procesu, ale także do

naruszenia art. 5 k.c. przez nie uwzględnienie zasad współżycia społecznego

i zasad słuszności, bowiem powód na skutek działań sądu został pozbawiony

możliwości odzyskania należności, która w świetle aktualnego orzecznictwa należy

mu się.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

przysługuje od kończącego postępowanie w sprawie prawomocnego orzeczenia

sądu drugiej instancji, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda,

a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków

prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 k.p.c.). Skarga ta jest więc

niedopuszczalna, gdy strona miała możliwość zaskarżenia orzeczenia skargą

kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub mogła skorzystać z innych

środków oraz jest z zasady niedopuszczalna od wyroków sądu pierwszej instancji.

Dlatego z zasady niedopuszczalna jest skarga powoda, któremu przysługiwała

apelacja od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego powództwo w stosunku do

jednego z pozwanych (teza strony, że wzruszenie tego orzeczenia nie było możliwe

ze względu na brak merytorycznych podstaw do wniesienia apelacji, może być

traktowana jedynie w kategoriach ewidentnego nieporozumienia co do treści

i znaczenia przepisu).

Jedynie wykazanie, że zachodziły przesłanki wymienione w art. 424 5 § 2

k.p.c., czyli wystąpił wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi, mogło

wskazaną przeszkodę usunąć.

Konfrontacja cytowanego wcześniej uzasadnienia twierdzenia skarżącego,

mającego przekonać o wystąpieniu takiego wyjątkowego wypadku, z przepisem,

w którym mowa jest o naruszeniu „podstawowych zasad porządku prawnego lub

konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela” jednoznacznie wskazuje

na brak podstaw do przyjęcia za wykazane wystąpienia przewidzianej w art. 424 1

§ 2 k.p.c. kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem. Przypomnieć przy

tym należy, że

niezgodność z prawem w rozumieniu

art. 424 1 § 1 k.p.c., to

sytuacja, w której orzeczenie jest niewątpliwie, w sposób elementarny i oczywisty,

sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami albo

zostało wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub zastosowania prawa

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC

2007/1/17, 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007/2/35 i z dnia 4 stycznia

2007 r., V CNP 132/06). Przewidziana w art. 4241 § 2 k.p.c. postać niezgodności

z prawem ma charakter kwalifikowany, co stawia skarżącego przed wyższymi

jeszcze wymaganiami w zakresie wykazania przesłanki skargi.

Twierdzenia skarżącego o „naruszeniu prawa do sprawiedliwego procesu”

i „zasad słuszności” pozostają w oczywistej dysproporcji z faktem wyrażającym się

w świadomym nieskorzystaniu przez stronę ze środka odwoławczego w wyniku

oceny, że do wniesienia apelacji „nie było podstaw ani nawet powodu”.

Taka procesowa decyzja strony, od początku procesu reprezentowanej przez

pełnomocnika i zwolnionej od kosztów sądowych, była przyczyną nieskorzystania

z przysługujących jej środków prawnych. Jednocześnie, brak jest w skardze

argumentów natury merytorycznej, mogących uzasadniać tezę, jakoby doszło do

kwalifikowanej niezgodności z prawem orzeczenia, wynikającej z naruszenia

podstawowych zasad porządku prawnego. Oznacza to, że nie została wykazana

przesłanka dopuszczalności skargi wniesionej z powołaniem się na art. 4241 § 2

k.p.c.

Trzeba przy tym wyraźnie powiedzieć, że występujące w orzecznictwie

rozbieżności w wykładni przepisów oraz przewidywania strony odnośnie do

potencjalnego wyniku

postępowania odwoławczego nie mają charakteru

obiektywnego, a tym bardziej wyjątkowego. Całkowicie chybione jest zatem

przywoływane przez skarżącego uzasadnienie

twierdzenia, że zachodził

„wyjątkowy wypadek” w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c.

W postanowieniach z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06 (OSNC 2006/6/113 i z dnia

20 kwietnia 2007 r., IV CNP 37/07, niepublikowane) Sąd Najwyższy stwierdził, że

za

„wyjątkowy

wypadek”

można

uznać

jedynie

szczególne

okoliczności,

usprawiedliwiające nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka

zaskarżenia. Do takich okoliczności z całą pewnością nie można zaliczyć

przewidywań strony co do szans powodzenia takiego środka.

W każdym razie, w ocenie Sądu Najwyższego - wynikającej z tego, co wyżej

przedstawiono – wyjątek, o którym mowa w art. 4242 § 2 k.p.c. nie zachodzi,

wobec braku jakichkolwiek podstaw do uznania za wykazane kwalifikowanego

naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie. Uzasadniało to odrzucenie

skargi na podstawie art. 4248 § 2 k.p.c.

W tej sytuacji bezprzedmiotowe jest analizowanie spełnienia dalszych

przesłanek dopuszczalności skargi, w tym także uprawdopodobnienia wyrządzenia

szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.), w sytuacji, w której oddalenie powództwa

w stosunku do drugiego pozwanego jest nieprawomocne, a powódka w apelacji

przekonuje o istnieniu podstaw do zasądzenia od niego kwoty dochodzonej

pierwotnie solidarnie od dwóch pozwanych.

Orzeczenie o kosztach postępowania ze skargi oparto na podstawie art.102

k.p.c.