IV CKN 622/00 · Sąd Najwyższy

Wyrok z dnia 31 stycznia 2002 r., IV CKN 622/00

Skarga na czynności komornika nie jest czynnością przedsięwziętą

bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub

zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez wadliwe

wyegzekwowanie świadczenia.

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster

Sędzia SN Marian Kocon

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Agencji Własności Rolnej Skarbu

Państwa, Oddział Terenowy w S. przeciwko Komornikowi przy Sądzie Rejonowym

w Giżycku, rewir I, Markowi W. i Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego

w S. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 31 stycznia 2002 r. na

rozprawie kasacji pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w S.

od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 3 marca 1999 r.

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił apelację.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo o zapłatę, którym strona powodowa

domagała się naprawienia szkody wyrządzonej jej przez komornika wskutek

wadliwie prowadzonej egzekucji. Oddalenie powództwa uzasadniono upływem

dwuletniego terminu przedawnienia roszczenia określonego w art. 769 § 3 k.p.c.

Apelację strony powodowej uwzględnił Sąd drugiej instancji w ten sposób, że

wyrokiem reformatoryjnym uwzględnił powództwo w całości. Zdaniem Sądu

odwoławczego, wniesienie skargi na czynności komornika skutkowało przerwaniem

biegu przedawnienia dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia, gdyż skarga

ta zmierzała bezpośrednio do dochodzenia roszczenia przez zapobieżenie

powstaniu szkody lub przez jej niezwłoczne wyrównanie. Przyjmując zatem przerwę

biegu przedawnienia do dnia 12 września 1996 r., od którego przedawnienie biegło

na nowo, Sąd drugiej instancji uznał, że w dacie wytoczenia powództwa nie nastąpił

jeszcze upływ dwuletniego terminu przedawnienia określonego w art. 769 § 3 k.p.c.

W konsekwencji Sąd ten dokonał zmiany zaskarżonego wyroku przez

uwzględnienie powództwa w całości.

Wyrok Sądu odwoławczego zaskarżył kasacją pozwany Skarb Państwa,

zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie przepisów art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w związku z art. 769 § 3 k.p.c.,

prowadzące do przyjęcia, że wniesienie skargi na czynności komornika

spowodowało przerwę biegu terminu przedawnienia. (...)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Trafnie wywiedziono w kasacji, że przepis art. 123 § 1 pkt 1 k.c. należy

rozumieć w ten sposób, że bieg przedawnienia przerywa jedynie taka czynność

przed określonymi w tym przepisie organami, która jest skierowana przeciwko

adresatowi roszczenia, a więc w stosunku do osoby, przeciwko której roszczenie

przysługuje. Jednakże materialnoprawny skutek, o którym mowa w wymienionym

przepisie, wystąpi dopiero wówczas, gdy czynność uprawnionego zostanie

przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia

lub zabezpieczenia roszczenia. (...)

Zważyć należy, że uchylenie czynności egzekucyjnej w następstwie

uwzględnienia skargi na czynności komornika sprowadza się przede wszystkim do

stwierdzenia, że czynność ta była wadliwa. Nie jest to równoznaczne z

unicestwieniem samej czynności, a zwłaszcza wywołanych przez nią negatywnych

skutków, w postępowaniu egzekucyjnym brak bowiem przepisów, które

upoważniają sąd do tego, aby – uchylając czynność komornika w trybie

postępowania egzekucyjnego – mógł jednocześnie nakazać zwrot wadliwie

wyegzekwowanego świadczenia lub przywrócić stan poprzedni. Samo uchylenie

czynności komornika następuje z reguły po stwierdzeniu uchybień formalnych, co

nie przesądza ostatecznego wyniku postępowania egzekucyjnego.

Należy przyjąć, że skarga na czynności komornika nie jest czynnością

przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia

lub zabezpieczenia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wadliwym

wyegzekwowaniem świadczenia. W postępowaniu wszczętym wniesieniem skargi

sąd nie może bowiem orzec o zwrocie wadliwie wyegzekwowanego świadczenia

bądź o przywróceniu stanu poprzedniego, a jeżeli wskutek wadliwie dokonanej

czynności egzekucyjnej dłużnik poniósł szkodę, to może domagać się jej

naprawienia, dochodząc przysługującego mu roszczenia w postępowaniu

procesowym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 1972 r., III CZP 24/72,

OSNC 1972, nr 12, poz. 212). (...)

Wobec tego, że kasacja oparta została wyłącznie na uzasadnionej podstawie

naruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 393 15

k.p.c.).