IV CKN 264/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 28 lutego 2001 r., IV CKN 264/00

1. W sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez

nieruchomość Skarbu Państwa pozostającą w trwałym zarządzie Naczelnego

Sądu Administracyjnego, Skarb Państwa reprezentowany jest przez Prezesa

tego Sądu.

2. Podział nieruchomości powodujący utratę odpowiedniego połączenia

z drogą publiczną, dokonany w wyniku nabycia z mocy prawa użytkowania

wieczystego i własności budynków przez przedsiębiorstwo państwowe

sprawujące zarząd wydzielonymi częściami nieruchomości, nie jest

czynnością, o której mowa w art. 145 § 2 zdanie drugie k.c.

Przewodniczący: Sędzia SN Gerard Bieniek

Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Strus (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2001 r. na rozprawie sprawy

z wniosku Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w B. w upadłości

z udziałem Skarbu Państwa, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu

Okręgowego w B., B. Spółdzielni Mieszkaniowej w B. oraz Wspólnoty

Mieszkaniowej „C.” w B. o ustanowienie drogi koniecznej, na skutek kasacji

uczestnika postępowania Skarbu Państwa, Naczelnego Sądu Administracyjnego od

postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 5 maja 1998 r.,

postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi

Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania w instancji kasacyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki w Białymstoku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia

przytoczył za Sądem Rejonowym następujące ustalenia.

Wnioskodawca – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej w

upadłości w B. – użytkownik wieczysty i właściciel budynków na nieruchomości,

położonej w B. przy ul. S. nr 67, oznaczonej w księdze wieczystej Kw 3918 jako

działka nr 213, domagał się ustanowienia na swoją rzecz służebności drogi

koniecznej przez sąsiednie nieruchomości – działkę 214/4 (Kw 71079) albo działkę

nr 212, pozostającą w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej.

Stan prawny nieruchomości gruntowej Kw 3918 z chwili orzekania został

przedstawiony w sposób następujący: "właścicielem z udziałami 15428/245991 i

101700/245991 jest Skarb Państwa, Sąd Wojewódzki w B. oraz z udziałami

128863/245991 jest Skarb Państwa, zaś użytkownikami wieczystymi są"...tu

wymieniono współużytkowników – właścicieli 25 odrębnych lokali mieszkalnych.

Udział Skarbu Państwa, Sądu Wojewódzkiego w częściach wyżej

oznaczonych powstał na skutek nabycia od syndyka masy upadłości wnioskodawcy

aktem notarialnym z dnia 9 października 1997 r. dwóch wyodrębnionych lokali

użytkowych wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku i użytkowaniu

wieczystym działki nr 213.

Nieruchomość mająca księgę wieczystą Kw 71079 (dz. 214/4) została nabyta

przez Skarb Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny aktem notarialnym z dnia 27

września 1994 r od Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Inżynieryjno-Geologicznego

Budownictwa Komunalnego (w likwidacji) w B., jako użytkownika wieczystego i

właściciela budynku biurowego i garaży. Tym samym aktem Skarb Państwa

ustanowił na swojej nieruchomości służebność gruntową przejazdu i przechodu

przez "bramę i tunel", znajdujące się w budynku biurowym, na rzecz użytkowników

wieczystych lub właścicieli nieruchomości sąsiedniej, oznaczonej jako działki 214/3,

powstałej z podziału działki 214/2, poprzedzającego nabycie praw rzeczowych

przez Skarb Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny, zmierzający do uzyskania

siedziby dla ośrodka zamiejscowego tego Sądu.

Brak prawnie zagwarantowanego odpowiedniego dojazdu, a nawet dojścia na

zaplecze budynku znajdującego się na działce nr 213, jest skutkiem podziału

nieruchomości państwowej (działka nr 65), pozostającej w zarządzie

Wojewódzkiego Zjednoczenia Przemysłu Terenowego Materiałów Budowlanych,

dokonanego w 1973 r. Wraz ze zmianami organizacyjnymi, tj. przekazaniem tego

Zjednoczenia oraz podległych mu Terenowych Zakładów Ceramiki Budowlanej w

gestię jednego z ministerstw i wyłączenia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa

Geologiczno-Badawczego Przemysłu Terenowego, zarząd odrębnymi działkami

powstałymi z pierwotnej nieruchomości nabyły różne przedsiębiorstwa, które z

dniem 5 grudnia 1990 r. stały się użytkownikami wieczystymi gruntu oraz

właścicielami budynków i budowli. Mienie to następnie było zbywane aktami

sprzedaży lub ustanawiania i sprzedaży odrębnej własności lokali. Mimo tych

zmian, dojazd na podwórze budynku na działki 213 był utrzymywany przez "bramę i

tunel", określane też jako "podcienie" budynku zajmowanego obecnie przez

Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w B.

Uznając potrzebę ustanowienia służebności drogowej w świetle przesłanki

wymienionej w art. 145 § 1 in principio k.c., Sądy obydwu instancji koncentrowały

się na sposobie jej przeprowadzenia, a rozważane były trzy warianty drogi

koniecznej: przez działkę 214/4, przez działki 210 i 209 oraz przez działki nr 211 i

212.

Rozstrzygając o wyborze wariantu pierwszego, Sąd wskazał na długoletni stan

faktyczny, tj. wykorzystywanie przez użytkowników obydwu nieruchomości

wskazanego pasa gruntu, jako drogi, na brak kosztów adaptacji i niewielką

powierzchnię zajętego gruntu, a także na istnienie już służebności obciążającej

działkę nr 214. Ponadto powołał się na przyczynę obecnego braku odpowiedniego

połączenia z drogą publiczną, którą był podział prowadzący do powstania dwóch

nieruchomości, na brak okoliczności świadczących, że interes społecznogospodarczy w rozumieniu art. 145 § 3 k.c. przeciwstawia się stosowaniu reguły

przeprowadzenia drogi przez nieruchomość powstałą w wyniku podziału, a także na

groźbę konfliktu z mieszkańcami Spółdzielni.

Kasację od tego postanowienia wniósł uczestnik Skarb Państwa, Naczelny

Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w B. Opierając ją na obydwu

podstawach, przytoczono naruszenie prawa materialnego – art. 145 § 2 k.c. przez

pominięcie ujemnych skutków ustanowienia drogi dla nieruchomości służebnej,

nieusprawiedliwione zastosowanie reguły obciążania służebnością nieruchomości,

która uległa podziałowi, oraz art. 145 § 3 k.c. przez nieuwzględnienie przesłanki

interesu społeczno-gospodarczego, a także naruszenie przepisów postępowania

przez nierozważnie opinii biegłego geodety i dowodu z oględzin (art. 233 k.p.c.).

Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienie, ewentualnie jego

zmianę przez ustanowienie służebności drogi koniecznej według wariantu drugiego,

wskazanego w opinii biegłego geodety.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z niekwestionowanym oświadczeniem pełnomocnika skarżącego,

dotychczasowy wnioskodawca utracił zdolność sądową, ponieważ po zakończeniu

postępowania upadłościowego przedsiębiorstwo zostało wykreślone z rejestru. Nie

zachodzi jednak przyczyna zawieszenia postępowania na podstawie art. 174 § 1

pkt 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Postępowanie upadłościowe, po

zakończeniu którego następuje likwidacja upadłego nie tylko prowadzi do zbycia

całego przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, ale wyklucza także istnienie

ogólnego następcy prawnego. Brak następcy nie pozwala podjąć postępowania na

podstawie art. 180 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie było też podstaw do umorzenia

postępowania, skoro uczestnicy, z wyjątkiem Spółdzielni Mieszkaniowej, przyłączyli

się do wniosku, zgłaszając jedynie odmienne żądania co do sposobu ustanowienia

służebności.

Jednym z uczestników postępowania była występująca pod nazwą "C."

wspólnota mieszkaniowa właścicieli lokali w budynku znajdującym się na działce

213. Zachodzi zatem potrzeba wyjaśnienia wzajemnego stosunku uczestników –

Skarbu Państwa, Sądu Wojewódzkiego i wspólnoty jako ogółu właścicieli lokali

wchodzących w skład danej nieruchomości. Jeżeli Skarb Państwa, Sąd Wojewódzki

(obecnie Sąd Okręgowy) jest właścicielem lokali stanowiących odrębną własność,

to z mocy prawa należy do wspólnoty (art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o

własności lokali, jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 – dalej "u.w.lok."),

mimo że prawem związanym z odrębną własnością lokalu jest jego udział w

nieruchomości gruntowej (art. 3 ust. 2), a prawami związanymi z własnością

pozostałych lokali są udziały w użytkowaniu wieczystym. Nabyta służebność byłaby

częścią składową nieruchomości (art. 50 k.c.), co na tle stanu faktycznego

rozpoznawanej sprawy wymaga odpowiedzi na pytanie, która nieruchomość może

być władnącą, skoro na jednej działce skumulowały się prawa do nieruchomości

gruntowej stanowiącej własność Skarb Państwa, obciążonej użytkowaniem

wieczystym wielu osób, do budynku mieszkalnego jako własności związanej z tym

użytkowaniem (art. 46 § 1 k.c. w związku z art. 235 § 1 k.c.) i do wyodrębnionych

lokali, uznawanych za nieruchomości. W celu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy

wystarczające jest stwierdzenie, że władnącą pozostaje nieruchomość gruntowa, z

tym że w razie oddania jej w użytkowanie wieczyste, legitymacja w postępowaniu o

ustanowienie służebności przysługuje także użytkownikowi wieczystemu. Przyjęte w

art. 4 pkt 3a, art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 – dalej "u.g.n.")

standardy podziału nieruchomości i działek budowlanych wskazują, że obowiązek

zapewnienia dostępu do drogi publicznej obciąża władzę publiczną. Jeżeli do tego

nie doszło ze względu na ustawowe wyodrębnienie dwóch nieruchomości, to

ustanowienie drogi koniecznej wymaga orzeczenia sądu, a charakter użytkowania

wieczystego jako prawa lokowanego między własnością a ograniczonymi prawami

rzeczowymi pozwala w drodze analogii przyznać legitymację do żądania jej

ustanowienia także uczestnikowi wieczystemu. Stanowisko takie Sąd Najwyższy

wyraził już w postanowieniu z dnia 17 stycznia 1974 r., III CRN 316/73 (OSNCP

1974, nr 11, poz. 197).

Właściciele wyodrębnionych lokali, a zarazem współużytkownicy wieczyści

gruntu, stanowiący wspólnotę mieszkaniową, ze względu na wymagania zawarte w

art. 20 u.w.lok. powierzyli prowadzenie spraw dotyczących nieruchomości wspólnej

zarządowi w znaczeniu podmiotowym. Może powstać wątpliwość, czy zarząd ten

ma wystarczające umocowanie do reprezentacji wspólnoty w postępowaniu o

ustanowienie drogi koniecznej dla nieruchomości. Wyjaśnienie jej powinno

uwzględniać następujące unormowania. Z art. 18 ust. 1 u.w.lok. wynika, że

określenie sposobu zarządu także przez powierzenie go osobie fizycznej lub

prawnej dotyczy nieruchomości wspólnej, w rozumieniu wymienionego już art. 3 ust.

2 i art. 4 ust. 3 u.w.lok. Uprawnień zarządu dotyczy art. 22 ust. 2 u.w.lok.

wymagający, aby dla czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu podjęta

była uchwała właścicieli lokali, wyrażająca zgodę na jej dokonanie oraz udzielająca

zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności

przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Udział w

postępowaniu o ustanowienie służebności drogowej, będącej prawem rzeczowym

ograniczonym (art. 244 § 1 k.c.), należy do czynności przekraczających zakres

zwykłego zarządu. Dlatego skuteczna reprezentacja wspólnoty (art. 21 ust. 2

u.w.lok.) wymaga uchwały i pełnomocnictwa, o których wyżej była mowa.

Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości, której obciążenia domagał się

wnioskodawca, w dotychczasowym postępowaniu był reprezentowany, bez

sprzeciwu ze strony pozostałych uczestników, przez Naczelny Sąd Administracyjny,

Ośrodek Zamiejscowy w B. Lakoniczna regulacja zawarta w art. 67 § 2 k.p.c., w

myśl którego za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej

jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie,

lub organ jednostki nadrzędnej, wymaga uwzględnienia kompetencji starosty oraz

zadań i struktury Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ewentualny udział starosty, jako organu wykonującego zadania z zakresu

administracji rządowej, zależy od okoliczności, czy nieruchomość oznaczona jako

działka nr 214/4 wchodzi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w rozumieniu

art. 21 u.g.n. Nabycie przez Naczelny Sąd Administracyjny użytkowania

wieczystego i odrębnej własności budynku doprowadziło do skupienia w jednej

osobie prawnej (Skarbu Państwa) prawa własności gruntu oraz praw użytkowania

wieczystego i związanego z nim prawa własności budynku. Było to konsekwencją

unormowań zawartych w art. 9 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce

gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz.

127 ze zm. – dalej "u.g.g.") oraz art. 247 k.c. powodujących wygaśnięcie

użytkowania wieczystego, podporządkowanie statusu budynku zasadzie superficies

solo cedit oraz nabycie przez ten Sąd zarządu, przekształconego z mocy prawa w

trwały zarząd od dnia 1 stycznia 1998 r. (art. 199 ust. 2 i art. 242 u.g.n.). Istnienie

trwałego zarządu wyklucza w myśl art. 21 i 23 ust. 1 pkt 8 u.g.n. reprezentację

Skarbu Państwa w postępowaniu sądowym przez starostę i nakazuje rozstrzygnąć,

czy jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 67 § 2 k.p.c. jest Naczelny Sąd

Administracyjny, czy jego Ośrodek Zamiejscowy w B.

Z unormowania zawartego w art. 67 § 2 k.p.c. wynika konieczność ustalenia

związku między roszczeniem a działalnością jednostki organizacyjnej państwa, w

celu zapewnienia ochrony interesów obydwu stron procesu oraz jego sprawności.

Stosując go odpowiednio do postępowania nieprocesowego (art. 13 § 2 k.p.c.),

trzeba zwrócić uwagę, że spór o zasadność obciążenia nieruchomości prawem

rzeczowym (służebnością) wiąże się z pozajudykacyjną działalnością Naczelnego

Sądu Administracyjnego. Zgodnie z organizacją tego organu wymiaru

sprawiedliwości, sprawy budżetowe, administrowanie budynkami, gospodarka

materiałowa oraz inwestycje należą do zadań odpowiednich wydziałów Biura

Prezydialnego usytuowanego w strukturze Naczelnego Sądu Administracyjnego,

a nie oddziałów ośrodków zamiejscowych (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja

1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. Nr 74 poz. 368 oraz § 5 ust. 1

pkt 2 i § 16 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28

września 1995 r. w sprawie ustalenia struktury organizacyjnej Naczelnego Sądu

Administracyjnego i regulaminu jego działania, Dz.U. Nr 112 poz. 540). Trwały

zarząd wiąże się z uprawnieniami do zwykłego korzystania i upoważnia do

prowadzenia inwestycji (art. 43 ust. 2 pkt 2 u.g.g.), z czym istnienie służebności

gruntowej ma bezpośredni związek. Ze względu na treść aktu notarialnego

obejmującego nabycie działki 214/4, uprawnienie zarządu przysługuje Naczelnemu

Sądowi Administracyjnemu, którego Prezes (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja

1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i § 1 ust. 1 wymienionego

rozporządzenia) ma kompetencje w zakresie reprezentacji, w tym do ustanawiania

pełnomocników procesowych.

Ocena zasadności podstaw kasacji musi być dokonana z uwzględnieniem

ograniczenia zawartego w art. art. 39311 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed

1 lipca 2000 r. (por. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze

zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy

o komornikach sądowych i egzekucji – Dz.U. Nr 48 poz. 554) oraz wymagań

stawianych temu środkowi odwoławczemu w przepisach art. 393 1 pkt 1 i 2 oraz art.

3933 k.p.c. Rozpoznanie sprawy następuje w granicach kasacji, a wykładnia

i zastosowanie przez sąd drugiej instancji przepisu, którego naruszenie nie zostało

wskazane jako podstawa kasacji, nie podlega ocenie Sądu Najwyższego (np. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1997 r., I PKN 225/97, OSNAPUS 1998, nr

10, poz. 305).

Przytoczenie drugiej podstawy kasacji w postaci zarzutu braku

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego wymaga skonkretyzowania

przez skarżącego wywiedzionych z art. 233 § 1 k.p.c., naruszonych reguł

sędziowskiej oceny zgromadzonego materiału przez wskazanie pominiętych części

zgromadzonego materiału albo ocenionych wbrew zasadom logiki i doświadczenia

życiowego, oraz wykazania, że te błędy w tworzeniu podstawy faktycznej

orzeczenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W kasacji nie podniesiono

przekonujących argumentów, że Sąd drugiej instancji dopuścił się zarzucanego mu

błędu polegającego na nieustaleniu różnic długości drogi ustanowionej i

projektowanej jako wariant drugi. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia

zawiera bowiem te dane.

Nie można także dopatrzyć się skonkretyzowanego zarzutu naruszenia

przepisów postępowania w wywodzie wskazującym na różnice w sposobie

urządzenia drogi oznaczonej numerem 2 i drogi ustanowionej, a tym bardziej

wpływu na wynik sprawy, skoro w treści postanowienia nie ma wymagań, aby

służebności przez plac należący do Naczelnego Sądu Administracyjnego należało

nadać wyróżniające ją cechy fizyczne, np. obrzeża.

Nie ma uzasadnienia zarzut bezpodstawnego ustalenia kwoty nakładów

wymaganych w razie przyjęcia wariantu trzeciego. Brak odpowiedniego zdania

w uzasadnieniu orzeczenia nie może wpływać na wynik sprawy, skoro nawet

skarżący nie wyklucza, że chodzi o kwotę wskazaną przez biegłego.

Trafna jest natomiast pierwsza podstawa kasacji, zawierająca zarzuty

dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego.

Nie można zgodzić się z wykładnią art. 145 § 2 zdanie drugie k.c.,

utożsamiającą przekazywanie przedsiębiorstw lub zakładów w 1973 r. z czynnością

prawną, o której mowa w tym przepisie. Trafne zwrócenie przez Sąd uwagi na

obowiązujące wówczas prawo wymaga rozważenia przepisu art. 128 § 2 k.c., w

myśl którego państwowe osoby prawne wykonywały uprawnienia płynące z

własności państwowej względem zarządzanych przez nie części mienia.

Przekazanie dokonane na podstawie § 1 albo § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach

administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i

innych obiektów majątkowych (jedn. tekst: Dz.U. z 1970 r. Nr 28, poz. 225)

przenosiło wprawdzie zespół uprawnień do przedsiębiorstwa w znaczeniu

przedmiotowym, jednak nie prowadziło do podziału nieruchomości i nie tworzyło

nowych, a jest oczywiste, że tylko podział prowadzący do skutków rzeczowych i

utraty przez nieruchomość dostępu do drogi publicznej może uzasadniać żądanie

właściciela ustanowienia służebności drogowej.

Stan prawny odpowiadający wstępnej części hipotezy art. 145 § 1 k.c. powstał

w dniu 5 grudnia 1990 r. z mocy art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r.

o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr

79, poz. 464) i wynikał z woli ustawodawcy, a nie czynności prawnych państwowych

osób prawnych sprawujących zarząd, dlatego nie uzasadnia stosowania art. 145 §

2 zdanie drugie k.c.

Rozważając przesłankę minimalizacji obciążenia nieruchomości służebnej (art.

145 § 2 zdanie pierwsze k.c.), Sąd wskazał jako kryteria wyboru wariantu

pierwszego zbędność dokonywania nakładów, istnienie od wielu lat przejazdu tym

pasem gruntu i pokrywanie się służebności z trasą dojazdu uczestnika oraz

ustanowioną przez niego służebnością. Nie odpowiadają one ustawowej treści

pojęcia obciążenia nieruchomości, na które składają się element fizyczny, mierzony

zajętą powierzchnią, funkcjonalny, ze względu na utrudnienia w korzystaniu z

nieruchomości przez właściciela zgodnie z jej przeznaczeniem (uciążliwość), i

ewentualnie ekonomiczny, polegający na utracie korzyści, lub zwiększeniu

wydatków wywołanych istnieniem służebności, nie pokrytych wynagrodzeniem.

Wysokość wymaganych nakładów na urządzenie drogi koniecznej nie jest

natomiast sprawdzianem obciążenia, ponieważ wydatki te obciążają wnioskodawcę.

Porównanie długości drogi w pierwszym i drugim wariancie daje wynik 20 m,

co ze względu na cel służebności (przejazd samochodem) nie może być uznane za

samodzielną okoliczność istotną dla stosowania art. 145 § 2 zdanie pierwsze k.c.

Dla prawidłowego zastosowania art. 145 § 2 zdanie pierwsze k.c., przy ocenie

uciążliwości związanych z wyborem najlepszego wariantu drogi koniecznej,

należało porównać również stosunek powierzchni zajętej pod drogę do pozostałej

niezabudowanej powierzchni nieruchomości oraz ocenić potrzeby nieruchomości

obciążonej w takich aspektach, jak niezbędna powierzchnia komunikacyjna i

sposób użytkowania budynków oraz gruntu niezabudowanego.

Uwzględnienie interesu społeczno-gospodarczego (art. 145 § 3 k.c.) nie może

pomijać funkcji Naczelnego Sądu Administracyjnego, który powinien mieć

zapewnione warunki funkcjonowania, uwzględniające także bezpieczeństwo

obiektu. Utrudnienia wynikające z obowiązku znoszenia stałej obecności osób

postronnych nie powinny mieć mniejszej wagi niż podobne utrudnienia dotykające

bezpośrednio mieszkańców innych nieruchomości, przez które droga mogłaby

przebiegać.

W ramach przesłanek zawartych w tym przepisie mieszczą się także koszty

urządzenia przejazdu. Nie można odmówić trafności zarzutom niewłaściwego

zastosowania wymienionego przepisu, jeżeli konieczność poniesienia wydatków

w kwocie 19 844,92 zł. została uznana za istotny czynnik wyboru przebiegu drogi

koniecznej. Prawidłowa ocena przesłanek zastosowania tego przepisu nie

pozwalała poprzestać na wysokości nakładów w skali bezwzględnej, lecz wymagała

wyważenia także innych czynników, jak liczba członków wspólnoty mieszkaniowej,

którzy odniosą korzyść z ustanowienia drogi dojazdowej. Przytoczone wyżej

względy nakazują uznać, że wybór sposobu ustanowienia służebności został oparty

na przesłankach błędnych lub niedostatecznie wyjaśnionych. Uzasadnia to

pierwszą podstawę kasacji i konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu oraz

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39313 § 1 i art. 108 § 2

k.p.c.).