IV CKN 1026/00 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 10 sierpnia 2000 r., IV CKN 1026/00

Dniem doręczenia zastępczego jest dzień, w którym bezskutecznie

upłynął siedmiodniowy termin odbioru pisma sądowego prawidłowo

złożonego w pocztowej placówce oddawczej, a nie dzień późniejszego

faktycznego wydania go w tej placówce adresatowi, z naruszeniem przepisów

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie

szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w

postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62, poz. 697).

Przewodniczący: Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Sędzia SN Marek Sychowicz, Sędzia SA Krzysztof Strzelczyk

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2000 r. na posiedzeniu

niejawnym sprawy z powództwa Prasowych Zakładów Graficznych w B. przeciwko

Ludwikowi K. o ochronę dóbr osobistych, na skutek kasacji pozwanego od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 1999 r.,

postanowił odrzucić kasację.

Uzasadnienie

Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 7 czerwca 1999 r. oddalił apelację

pozwanego w sprawie o ochronę dóbr osobistych.

Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem wysłany został przez Sąd

odwoławczy pełnomocnikowi pozwanego w dniu 10 sierpnia 1999 r. Z adnotacji

poczynionych przez pocztę na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że

przesyłkę awizowano w dniu 11 sierpnia 1999 r., natomiast jej wydanie,

potwierdzone podpisem pełnomocnika pozwanego, nastąpiło w dniu 30 sierpnia

1999 r.

Pozwany nadał kasację w polskim urzędzie pocztowym w dniu 29 września

1999 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. (...)

Kasację pozwanego uznać należało za niedopuszczalną z powodu wniesienia

jej z uchybieniem miesięcznemu terminowi, którego bieg rozpoczął się od

prawidłowo określonego dnia doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi pozwanego.

Jest bezsporne, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd drugiej instancji

wysłał pełnomocnikowi pozwanego pocztą w dniu 10 sierpnia 1999 r., co oznacza,

że jego doręczenie powinno nastąpić zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu

doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62,

poz. 697), które weszło w życie z dniem 7 sierpnia 1999 r.

Wobec niemożliwości doręczenia przesyłki adresatowi w dniu 11 sierpnia

1999 r., listonosz dokonał niezbędnych czynności wymaganych przepisami § 5 ust.

2 i § 8 rozporządzenia, po czym niezwłocznie oddał przesyłkę, wraz z odpowiednio

wypełnionym formularzem potwierdzenia odbioru, właściwej placówce oddawczej (§

9 ust. 1 rozporządzenia). Fakt zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma

sądowego w pocztowej placówce oddawczej (awizowanie) placówka ta potwierdziła

w dniu 11 sierpnia 1999 r. przez umieszczenie stosownych adnotacji, zgodnych z

wymogami § 9 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia.

Pocztowa placówka oddawcza zobowiązana była, po pierwsze, przechowywać

powyższą przesyłkę przez siedem dni od dnia jej złożenia (§ 9 ust. 3

rozporządzenia), a po wtóre, wydać ją adresatowi w razie jego zgłoszenia się w tym

terminie (§ 9 ust. 4 rozporządzenia). Przesyłkę nie podjętą w terminie siedmiu dni

od dnia jej złożenia pocztowa placówka oddawcza zobowiązana była odesłać

niezwłocznie wraz z formularzem potwierdzenie odbioru organowi wysyłającemu (§

9 ust. 5 rozporządzenia).

Bezsporne jest, że pełnomocnik pozwanego, będący adresatem przesyłki, nie

podjął przesyłki w terminie siedmiodniowym od dnia jej złożenia w pocztowej

placówce oddawczej, który bezskutecznie upłynął w dniu 18 sierpnia 1999 r.

Bezsporne jest również, że pocztowa placówka oddawcza uchybiła przepisom

rozporządzenia, bo najpierw obowiązkowi wynikającemu z § 9 ust. 5

rozporządzenia przez zaniechanie niezwłocznego odesłania przesyłki nadawcy po

dniu 18 sierpnia 1999 r., a następnie, przez późniejsze faktyczne wydanie jej

adresatowi, bo dokonane w dniu 30 sierpnia 1999 r., a więc wbrew wymogom § 9

ust. 4 zdanie pierwsze rozporządzenia.

W tej sytuacji o uznaniu, że kasacja pozwanego wniesiona została

z uchybieniem miesięcznemu terminowi, decyduje prawidłowe określenie dnia

doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi procesowemu strony skarżącej. Za dzień

ten należy uznać dzień, w którym upłynął termin do odbioru prawidłowo złożonego

pisma sądowego w pocztowej placówce oddawczej, jeżeli przed upływem tego

terminu jego adresat nie zgłosił się po odbiór, będąc prawidłowo zawiadomionym, tj.

zgodnie z obowiązującymi przepisami, o pozostawieniu przedmiotowej przesyłki w

oddawczym urzędzie pocztowym. Takie stanowisko uwzględnia uchwałę składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1971 r., III CZP 10/71 (OSNC

1971, nr 11, poz. 187).

W okolicznościach sprawy oznacza to, że za dzień doręczenia orzeczenia

stronie skarżącej należało uznać dzień 18 sierpnia 1999 r., a zatem wniesienie

kasacji, przez jej nadanie w polskim urzędzie pocztowym w dniu 29 września

1999 r., nastąpiło po upływie miesięcznego terminu, co powinno skutkować jej

odrzuceniem.

Zważyć należy, że skoro art. 139 k.p.c., jak też przepisy rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r., normują szczególny tryb

doręczania pism sądowych, m.in. przez określenie terminu odbioru pisma

złożonego prawidłowo w pocztowej placówce oddawczej, to nie można przyjąć, że

doręczenie nie nastąpiło, jeśli adresat nie zgłosi się po jego odbiór w wymaganym

przepisami rozporządzenia terminie. Datą doręczenia w tym trybie będzie bowiem

dzień, w którym bezskutecznie upłynął termin do odbioru złożonego na poczcie

pisma. Będzie to wprawdzie tylko fikcja doręczenia, ale fikcja prawnie skuteczna,

tzn. pociągająca za sobą wszelkie skutki doręczenia, w tym także, wynikający z art.

3934 k.p.c., skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu.

Przyjęcie odmiennego poglądu mijałoby się z celem przepisów o doręczeniach

pism sądowych, a ponadto stawiałoby sądy w nader trudnej sytuacji, wpływając

przy tym w sposób negatywny na bieg postępowania sądowego.

Okoliczność, że pocztowa placówka oddawcza faktycznie wydała przesyłkę

adresatowi w dniu 30 sierpnia 1999 r., czyniąc to jednak z rażącym naruszeniem

przepisu § 9 ust. 4 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17

czerwca 1999 r., nie może w żadnym razie przesądzać o określeniu dnia

doręczenia pisma sądowego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania

cywilnego, które z takim dniem wiążą początek biegu rozmaitych terminów

procesowych.

Tendencja do ścisłej wykładni przepisów regulujących doręczanie pism

sądowych zasadnie uwidacznia się również w orzecznictwie Sądu Najwyższego

(zob. postanowienia z dnia 30 września 1998 r., I CKN 404/98, nie publ. i z dnia 25

stycznia 1999 r., III CZ 168/98, nie publ.).

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia,

działając na podstawie art. 3938 § 1 k.p.c. w związku z art. 3935 k.p.c. i art. 3934

k.p.c. w brzmieniu tych przepisów sprzed dnia 1 lipca 2000 r., a znajdujących w

niniejszej sprawie zastosowanie z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r.

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 48, poz. 554).