IV CK 770/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CK 770/04

POSTANOWIENIE

Dnia 5 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian

w sprawie z wniosku (...) W.(...) Spółki z o. o. z/s w S.

o wykreślenie z rejestru,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 maja 2005 r.,

kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 9 kwietnia 2004

r., sygn. akt IX Ga (…),

oddala kasację.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 23 lutego 2004 r. odmówił dokonania

wpisu: wykreślenia W.(...) Spółki z o. o. w S. z rejestru przedsiębiorców Krajowego

Rejestru Sądowego.

W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznając wniosek sąd rejestrowy bada czy

dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem treści i formy z przepisami

prawa (art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym,

Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.). Art. 279 k.s.h. stanowi, że likwidatorzy powinni

ogłosić o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji, wzywając wierzycieli do zgłoszenia ich

wierzytelności w terminie trzech miesięcy od tego ogłoszenia. Stosownie do art. 5 § 3

k.s.h. wymagane przez prawo ogłoszenia pochodzące od spółki są publikowane w

Monitorze Sądowym i Gospodarczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Umowa spółki

albo statut może nałożyć obowiązek ogłoszenia również w inny sposób. Zgodnie zaś z

art. 288 § 1 k.s.h. po zakończeniu likwidacji i po zatwierdzeniu przez zgromadzenie

wspólników sprawozdania finansowego na dzień zakończenia likwidacji (sprawozdanie

likwidacyjne), likwidatorzy powinni ogłosić w siedzibie spółki to sprawozdanie i złożyć je

sądowi rejestrowanemu z jednoczesnym złożeniem wniosku o wykreślenie spółki z

rejestru.

Wcześniejszym postanowieniem z dnia 14 lutego 2003 r. Sąd zobowiązał

wnioskodawcę do usunięcia przeszkody do dokonania wpisu w terminie 14 dni pod

rygorem odmowy dokonania wpisu poprzez przedłożenie dowodu ogłoszenia w

Monitorze Sądowym i Gospodarczym wezwania wierzycieli do zgłaszania wierzytelności

i oświadczenia likwidatora o ogłoszeniu w siedzibie spółki sprawozdania likwidacyjnego.

W dniu 22 maja 2003 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia stosownych

dokumentów. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku.

Wymienione na wstępie postanowienie W.(…) Spółka z o. o. zaskarżyła apelacją.

Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2004 r. oddalił apelację.

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że

dokonując wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego w oparciu o treść art. 23 ustawy

z dnia 23 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym ma obowiązek zbadać

okoliczności wskazane w treści art. 279 k.s.h. i art. 288 k.s.h. Celem art. 279 k.s.h. jest

ochrona wierzycieli. Natomiast badanie okoliczności wskazanych w treści art. 288 k.s.h.

zmierza do ustalenia, czy w spółce nie ma jakiegokolwiek majątku, który mógłby być

podzielony miedzy wspólników.

Bezspornym jest, że skarżący nie dołączył dokumentów żądanych przez Sąd, tj.

nie

przedłożył

dowodu

dokonania

obwieszczenia

w

Monitorze

Sądowym

i

Gospodarczym wezwania wierzycieli do zgłaszania wierzytelności i oświadczenia

likwidatora o ogłoszeniu w siedzibie spółki sprawozdania likwidacyjnego.

Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o wykreśleniu spółki z rejestru dopiero po

sprawdzeniu czy likwidacja została prawidłowo przeprowadzona. Po ogłoszeniu

sprawozdania likwidacyjnego, likwidatorzy zgłaszają je do sądu rejestrowego, z

jednoczesnym wnioskiem o wykreślenie spółki z rejestru. Orzeczenie sądu w tym

zakresie ma charakter konstytutywny, bowiem z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia

o wykreśleniu spółki z rejestru – rozwiązanie spółki staje się w pełni skuteczne wobec

osób trzecich.

W kasacji od postanowienia Sądu Okręgowego wnioskodawca zarzucał

naruszenie prawa materialnego: a mianowicie art. 23 ustawy z dnia 23 sierpnia 1997 r. o

Krajowym Rejestrze Sądowym, poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu,

że przepis ten nakłada na sąd rejestrowy obowiązek badania okoliczności wskazanych

w treści art. 279 k.s.h. i art. 288 k.s.h. oraz naruszenie przepisów postępowania,

polegające na uchybieniu wymogom art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie ustosunkowanie się

do zarzutów apelacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze

Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 769 ze zm.) określona została kompetencja sądu

rejestrowego do badania czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod

względem formy i treści z przepisami prawa. Zatem, sąd rejestrowy ma obowiązek

zarówno formalnego jak i merytorycznego badania dokumentów. W omawianym

przepisie nie wskazano jakie dokumenty podlegają badaniu. Nie ulega jednakże

wątpliwości, że sąd rejestrowy rozpoznając wniosek o wykreślenie spółki z rejestru nie

może ograniczyć się do stwierdzenia, że likwidatorzy przedłożyli zgromadzeniu

wspólników

sprawozdanie

likwidacyjne,

oraz

że

je

zgromadzenie

wspólników

zatwierdziło, lecz ma także badać, czy można uznać likwidację za ukończoną.

Przepis art. 279 k.s.h. nakłada na likwidatorów obowiązek ogłoszenia o

rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji oraz wezwaniu wierzycieli do zgłaszania ich

wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia tego ogłoszenia. Z kolei z art. 288 § 1

k.s.h. wynika obowiązek likwidatorów ogłoszenia w siedzibie spółki sprawozdania

likwidacyjnego. Trafnie Sąd Okręgowy zauważył, że pierwszy z wymienionych

przepisów ma na celu ochronę wierzycieli, drugi zaś ułatwia ustalenie czy nie pozostał w

spółce jakikolwiek majątek, który mógłby zostać podzielony przez wspólników.

Obowiązki likwidatorów nałożone na nich w art. 279 k.s.h. i art. 288 § 1 k.s.h.

mają charakter podstawowy. Bez wykonania określonych w tych przepisach czynności

trudno w ogóle mówić o przeprowadzeniu likwidacji spółki. Dlatego sąd rejestrowy może

i powinien żądać, przed wykreśleniem z rejestru, dokumentów potwierdzających

wykonanie przez likwidatorów obowiązków spoczywających na nich z mocy art. 279

k.s.h. i art. 288 § 1 k.s.h. Należy zauważyć, że nie ma innej możliwości skutecznej

kontroli prawidłowości postępowania likwidacyjnego.

Wbrew zarzutom kasacji Sąd Okręgowy odniósł się do zarzutu apelacji błędnej

wykładni art. 23 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przez Sąd Rejonowy, uznając

ten zarzut za bezzasadny i swoje stanowisko należycie uzasadnił.

Z powyższych względów na mocy art. 39312 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji postanowienia.