IV CK 695/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CK 695/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 maja 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek

SSA Zbigniew Cendrowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. D.

przeciwko Gminie Miasta G.

z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Powszechnej Spółdzielni

Spożywców "Społem" w G.

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2004 r.,

kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 25 września 2003 r.,

oddala kasację i zasądza od powódki na rzecz interwenienta

ubocznego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych zwrotu

kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Powódka M. D. wniosła pozew przeciwko Gminie Miasta G. o uzgodnienie

treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, żądając, by w dziale

drugim księgi wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w G. dokonać –

zamiast wpisu Miasto G.– wpisu prawa własności na rzecz powódki. Sąd Okręgowy

w S. wyrokiem z dnia 5.06.2003 r. oddalił powództwo.

Z ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia wynika, że

powódka nabyła dnia 9.03.1964 r. własność nieruchomości położonej w G. przy ul.

K. 10 o pow. 10 ar 77 m2.

Decyzją z dnia 4.12.1979 r. Urząd Miasta i Gminy w G. orzekł

o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul.

K. – w tym działki o pow. 829 m2 o nr 1606/1 stanowiącej własność Z. D. Decyzja ta

została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Ł. z dnia 19.12.1979 r.

Decyzją z dnia 5.09.1991 r. Wojewoda Ł. stwierdził, że Gmina Miasta G.

nabyła z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji wystąpili M. i Z.

małżonkowie D., podnosząc, że właścicielką wywłaszczonej nieruchomości była

wyłącznie M. D., a nie błędnie wpisany jej mąż Z. D. Decyzją z dnia 30.12.1996 r.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że decyzja Wojewody

Ł. z dnia 19.12.1979 r. w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr 1606/1 o pow.

829 m2 została wydana z naruszeniem prawa, ale ze względu na treść art. 156 § 2

k.p.a. nie można uznać jej za nieważną.

Obecnie wywłaszczona działka nr 1606/7 o pow. 829 m 2 wchodzi w skład

dwóch innych działek – nr 1858/6 oraz nr 1858/3.

W rozważaniach swoich Sąd Okręgowy powołał się na powszechnie przyjęty

pogląd, że decyzja administracyjna, dotknięta wadą z art. 156 § 1 k.p.a. jest aktem

administracyjnym i do czasu wyeliminowania jej z obrotu prawnego przez

stwierdzenie nieważności, korzysta z domniemania ważności i legalności. Powódka

zatem nie wykazała swoich twierdzeń zawartych w pozwie.

Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powódki, w której kwestionowała ona

ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, oddalił apelację.

Podniósł, iż nieprawdziwe są twierdzenia powódki zawarte w apelacji, że

księga wieczysta nr […] obejmuje również działkę nr 1858/3, podczas gdy

w rzeczywistości księga ta obejmuje tylko działkę nr 1858/6 o pow. 1663 m2.

W chwili orzekania prawo własności Gminy Miasta G. do wywłaszczonej

działki nr 1606/1 obejmującej powierzchnię 829 m 2, pozostaje prawem zgodnym

z rzeczywistym stanem prawnym.

Wyrok ten powódka zaskarżyła w całości kasacją.

Skarżąca opiera kasację na obu podstawach naruszenia prawa (art. 3931

pkt 1 i 2 k.p.c.). W ramach pierwszej podstawy kasacji zarzuca naruszenie art. 10

ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 156

§ 1 k.p.a. – przez błędną interpretację tych przepisów.

Przedstawiając drugą podstawę kasacji (art. 3931 pkt 2 k.p.c.) – zarzuca

naruszenie

przepisów

postępowania

mające

wpływ

na

wynik

sprawy,

a w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest pozbawiona uzasadnionych podstaw.

Co do pierwszej podstawy kasacji – to skarżąca nie wskazuje ani w petitum,

ani w uzasadnieniu kasacji, na czym polega błędna interpretacja wskazanych

przepisów prawa materialnego.

Błędna wykładnia polega na mylnym rozumieniu normy prawnej, skarżąca

nie próbuje zaś wykazać, by sąd orzekający niewłaściwie rozumiał wskazane

w kasacji przepisy prawa.

Przedstawiła

jedynie

swój

pogląd,

że

skoro

Minister

Gospodarki

Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 30.12.1996 r. stwierdził, że decyzja

Wojewody Ł. z dnia 19.12.1979 r. została wydana z naruszeniem prawa, to

„przedmiot objęty wadliwą decyzją wraca do stanu istniejącego przed jej

wydaniem”.

Jest to pogląd oczywiście błędny.

Powódka

w

niniejszym

procesie

ma

obowiązek

udowodnienia,

że

rzeczywisty stan prawny jest inny, niż wynikający z wpisu w księdze wieczystej.

Powołanie się na cytowaną już decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej

i Budownictwa nie może doprowadzić do wykazania, iż skarżąca uzyskała tytuł

prawny do nieruchomości objętej wywłaszczeniem.

Stwierdzenie

w

toku

postępowania

administracyjnego,

iż

decyzja

o wywłaszczeniu nieruchomości wydana na podstawie Ustawy z dnia 12 marca

1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64

z 1974 r.) – wydana została z naruszeniem prawa – nie zmienia stanu prawnego

wywłaszczonej nieruchomości.

W dziale II księgi wieczystej Kw [...] jako właściciel wpisane jest Miasto G., a

jako wieczysty użytkownik gruntu: – właściciel budynku stanowiącego odrębny od

gruntu przedmiot własności – Powszechna Spółdzielnia Spożywców Społem w G..

Miasto G. nabyło nieruchomość wpisaną w cytowanej księdze wieczystej na

podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające

ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.

U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Wojewoda Łomżyński decyzją z dnia 09.05.1991 r. stwierdził nabycie prawa

własności tej nieruchomości przez gminę. Decyzja ta jest ostateczna i stanowi

ustawowe poświadczenie, że gmina stała się z mocy prawa z dniem 27 maja

1990 r. właścicielem określonej w decyzji nieruchomości (uchwała SN z dnia

30/12/1992 r. III CZP 157/92, OSNC 1993/5/84 i uchwała SN z dnia 29.07.1993 r.

III CZP 64/93, OSNC 1993/12/209).

Decyzja taka stanowi dowód, iż prawo wpisane do księgi wieczystej na rzecz

Miasta G. istnieje i jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Powódka nie

obaliła domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6.07.1982 r.

o księgach wieczystych i hipotece.

Żądanie, by to ona została wpisana w dziale II księgi wieczystej nie ma

zatem żadnego uzasadnienia.

Co do drugiej podstawy kasacji – to skarżąca nie wskazuje, w jaki sposób

sąd uchybił zasadzie wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c., jak też, na czym polega

uchybienie przepisowi art. 382 k.p.c.

Uzasadnienie kasacji w tym zakresie sprowadza się do twierdzenia,

że decyzja wywłaszczeniowa z dnia 4.12.1979 r. dotyczy działki nr 1606/1 o pow.

829 m2 stanowiącej własność Z. D., nie dotyczy zaś działki o pow. 1077 m2

stanowiącej własność M. D.

Twierdzenie takie jest oczywiście nieprawdziwe, na co zwrócił też uwagę

Sąd Apelacyjny. Tak decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia 4.12.1979 r.

jak i decyzja Wojewody Ł. z dnia 9.12.1979 r. utrzymująca w mocy poprzednią

decyzję – dotyczą działki nr 1606/1 o pow. 829 m2. Działka ta zaś stanowi część

działki o powierzchni 1077 m2 zakupionej przez powódkę dnia 9 marca 1964 r.

Minister

Gospodarki

Przestrzennej

i

Budownictwa

decyzją

z

dnia

30.12.1996 r. dlatego właśnie stwierdził, że decyzja Wojewody Ł. została wydana

z naruszeniem prawa – że w decyzji Wojewody Ł., wskutek oczywistego błędu,

jako właściciela wskazano Z. D. zamiast M. D.

Wobec braku uzasadnionych podstaw kasacji Sąd Najwyższy orzekł zgodnie

z art. 39312 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 107 k.p.c. w zw.

z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39319 k.p.c.