IV CK 4/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CK 4/08

POSTANOWIENIE

Dnia 29 października 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa I. S. i L. S.

przeciwko „P.(…)” Spółce z o.o. w upadłości w G. (poprzednio „R.(...)” Spółka z o.o. w

G.)

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2008 r.,

na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 21 stycznia

1999 r., sygn. akt III Ca (…),

1)

podejmuje postępowanie

2)

uchyla wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 21 stycznia 1999 r w punkcie I

(pierwszym) w części uwzględniającej powództwo co do kwoty 12.858,29

(dwanaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt osiem złotych i dwadzieścia

dziewięć groszy) złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 9 grudnia 1997 r

do dnia zapłaty oraz co do kosztów postępowania a także uchyla wyrok

Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 maja 1998 r w części oddalającej

powództwo co do tej kwoty oraz co do kosztów postępowania i w tym

zakresie umarza postępowanie w sprawie

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. w sprawie z powództwa I. i L. S. przeciwko R.(...) Spółka z

o.o. w G. o zapłatę, po rozpoznaniu apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w

G. z dnia 8 maja 1998 r., wyrokiem z dnia 21 stycznia 1999 r. zmienił zaskarżone

orzeczenie w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 14.871 zł

42 gr. z odsetkami ustawowymi od dnia 9 grudnia 1997 r. do dnia zapłaty, w pozostałej

części powództwo oddalił, w pozostałej części oddalił również apelację, rozstrzygając

o kosztach procesu jak w sentencji.

Od powyższego wyroku pozwany w dniu 18 maja 1999 r. wniósł kasację.

Zarzucając sądowi drugiej instancji obrazę przepisów prawa materialnego i prawa

procesowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G., ewentualnie o zmianę

zaskarżonego wyroku przez oddalenie apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego

w G. z dnia 8 maja I C (…).

Postanowieniem z dnia 13 marca 2000 r. Sąd Rejonowy w G. ogłosił upadłość

pozwanego

Przedsiębiorstwa

Specjalistycznego

Spółki

z

ograniczoną

odpowiedzialnością w G. [poprzednio R.(...) Spółka z o.o. w G.]. Z uwagi na powyższe

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2000 r. zawiesił postępowanie w

sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W okresie zawieszenia postępowania weszła w życie ustawa z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która w miejsce

dotychczasowej kasacji wprowadziła do Kodeksu postępowania cywilnego skargę

kasacyjną, nadzwyczajny środek zaskarżenia, przysługujący od prawomocnych

orzeczeń sądów drugiej instancji. W przepisach intertemporalnych ustawodawca określił

skutki wejścia w życie nowej regulacji dla toczącego się postępowania przyjmując jako

regułę zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, jednocześnie dopuszczając od

niej wyjątek, w myśl którego do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego

przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy przyjęcia jej do

rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 3 powołanej ustawy).

Dlatego w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie m.in. przepis art. 39316

k.p.c., obowiązujący do dnia wejścia w życie powołanej ustawy, tj. do dnia 6 lutego 2005

r., na podstawie którego Sąd Najwyższy, w wypadku gdy pozew ulega odrzuceniu albo

istnieje podstawa do umorzenia postępowania, uchyla wydane w sprawie wyroki oraz

odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Z redakcji tego przepisu wynika, że

umorzeniu podlega całe nie zakończone jeszcze postępowanie, nie zaś tylko pewien

jego etap np. postępowanie kasacyjne.

Z uwagi na fakt ogłoszenia upadłości pozwanego, w niniejszej sprawie znajdzie

zastosowanie art. 1821 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., który stanowi podstawę umorzenia

postępowania z tego powodu. Przepis ten dodany został ustawą z dnia 16 listopada

2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699), która weszła w życie dnia 20 marca 2007 r. Regulując

kwestie intertemporalne ustawodawca przyjął – w odniesieniu do art. 1821 k.p.c. zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej, stanowiąc, że przepis ten stosuje się z

dniem wejścia w życie ustawy (art. 4 ust. 3 ustawy zmieniającej).

Według art. 1821 § 1 k.p.c., postępowanie w sprawie winno zostać umorzone,

jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie

dotyczy masy upadłości. Wprawdzie powołany przepis traktuje o upadłości obejmującej

likwidację majątku pozwanego, zaś przedmiotowe postępowanie upadłościowe zostało

wszczęte i toczy się w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta RP z dnia

24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jedn. tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz.

512 ze zm.; zob. art. 540 Prawa upadłościowego i naprawczego z 2003 r.), które nie

wyróżniały takiej kategorii postępowania upadłościowego, niemniej jednak, nie ulega

wątpliwości, że art. 1821 § 1 k.p.c. znajduje również zastosowanie do postępowań

upadłościowych toczących się na podstawie Prawa upadłościowego z 1934 r. Jak trafnie

wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 października 2007 r.

(sygn. akt I CK 4/07, nie publ.), postępowanie upadłościowe, które toczyło się na

podstawie przepisów rozporządzenia ukierunkowane było, co do zasady, na likwidację

majątku upadłego a ponadto w art. 543 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo

upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) wyrażono regułę

interpretacyjną, zgodnie z którą ilekroć w przepisach odrębnych była mowa o

„postępowaniu upadłościowym”, rozumieć przez to należało postępowanie upadłościowe

obejmujące likwidację majątku upadłego.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie a

następnie na podstawie art. 39316 k.p.c. w zw. z art. 1821 § 1 k.p.c. rozstrzygnął jak w

sentencji.