IV CK 355/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CK 355/02

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lutego 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Bronisław Czech (sprawozdawca)

Protokolant Bogumiła Gruszka

w sprawie z powództwa K. S.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzkiej Komendzie Policji w O.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 10 lutego 2004 r.,

kasacji powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 listopada 2001 r., sygn. akt I ACa […],

1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienia wyrok Sądu

Okręgowego w O. z dnia 6 czerwca 2001 r., sygn. akt I C […], w

punkcie

I

(pierwszym)

i

podwyższa

zasądzoną

tytułem

zadośćuczynienia kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) do

wysokości 15.000 zł (piętnaście tysięcy złotych);

2. oddala kasację w pozostałej części;

3. znosi wzajemnie między stronami koszty procesu za instancję

kasacyjną.

Uzasadnienie

W dniu 27 maja 1999 r. podczas zorganizowanej przez rolników blokady

drogi w okolicach L. W. i prowadzonej przez policję akcji usuwania tej blokady,

powódka została uderzona przez policjanta pałką w okolice pasa i doznała

obrażeń, w następstwie których usunięto jej śledzionę.

W związku z tym w pozwie żądała zasądzenia od pozwanego:

zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w kwocie 10.000 zł,

odszkodowania w kwocie 20.000 zł oraz renty po 250 zł poczynając od 1 czerwca

1999 r. Następnie sprecyzowała żądanie w ten sposób, że domagała się

zasądzenia jedynie zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 30.000 zł.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.

Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z dnia 6 czerwca 2001 r.: zasądził od

pozwanego na rzecz powódki kwotę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia

z ustawowymi odsetkami od dnia 26 czerwca 2000 r., umorzył postępowanie

w części dotyczącej żądania renty, oddalił powództwo w pozostałej części i zniósł

wzajemnie między stronami koszty procesu.

Apelacje obu stron oddalił Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem zaskarżonym

kasacją. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wysokości należnej powódce

kwoty z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, zostały

przyjęte następujące ustalenia i oceny prawne:

Powódka na skutek uderzenia jej pałką przez policjanta doznała stłuczenia

lewej okolicy lędźwiowej w postaci otarcia i obrzęku tej okolicy z wybroczeniami.

Następstwem tego był też uraz śledziony pod postacią pęknięcia, co doprowadziło

do chirurgicznego jej usunięcia. Doznane obrażenia spowodowały 15% trwały

uszczerbek na zdrowiu powódki. Utrata śledziony nie spowodowała istotnych

zmian w obrazie krwi. Aktualny stan zdrowia powódki jest dobry jednak w razie

infekcji może utrudniać w przyszłości jej leczenie z uwagi na mniejszą odporność

organizmu. Doznane obrażenia w sposób istotny nie stwarzają ograniczeń

w wykonywaniu codziennych czynności w domu i gospodarstwie rolnym. Stopień

cierpień z pewnością był większy w krótkim okresie pooperacyjnym. Obecny stan

zdrowia powódki jest bardzo dobry, Wyniki wszelkich badań nie odbiegają od

normy. Powódka jest fizycznie sprawna. Choroba wrzodowa, na którą cierpi

powódka nie jest związana z urazem doznanym w dniu 27 maja 1999 r. Mając na

uwadze te ustalenia Sądy obu instancji przyjęły, że odpowiednią – w rozumieniu

art. 445 § 1 k.c. – kwotą zadośćuczynienia będzie 10.000 zł. Sądy przyjęły jednak,

że powódka przyczyniła się w 50 procentach do powstania szkody i dlatego

w takim stopniu zmniejszyły zadośćuczynienie (art. 362 k.c.). Powódka bowiem,

po odblokowaniu drogi przy zastosowaniu siły (odbyła się swego rodzaju bitwa

między rolnikami i policją), podeszła do stojących już policjantów i rzucała w ich

kierunku woreczkami plastykowymi z gnojowicą. Zachowaniem tym sprowokowała

policjanta, który ją wówczas uderzył. Powódka zachowując się w ten sposób,

mając przy tym świadomość, że policja może użyć siły, godziła się na możliwość

odniesienia szkody.

Powódka w kasacji zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego:

a/ art. 362 k.c. przez przyjęcie rażąco wysokiego – w okolicznościach

wypadku - stopnia przyczynienia się powódki do powstania szkody,

b/ art. 445 § 1 k.c. przez określenie wysokości zadośćuczynienia w stopniu

nie odpowiadającym doznanej krzywdzie,

2. przepisów postępowania:

a/ art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. poprzez ocenę wiarygodności

i mocy dowodów bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, co miało

wpływ na zastosowanie art. 362 k.c. i przez to rażące zaniżenie w znacznym

stopniu wysokości zadośćuczynienia,

b/

art.

k.p.c.

poprzez

nieuwzględnienie

kosztów

w

związku

wystąpieniem cierpień w przyszłości w związku z doznaną krzywdą, co miało

wpływ na rażące zaniżenie wysokości zadośćuczynienia.

Przytaczając

wymienione

podstawy

kasacyjne

powódka

wniosła

o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie oddalenia jej apelacji i przekazanie

w tym zakresie sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz

zasadzenia od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie jest usprawiedliwiony.

Wbrew twierdzeniu skarżącej Sąd Apelacyjny rozważył wszystkie dowody zebrane

w sprawie, w granicach przysługujących mu uprawnień z art. 233 § 1 k.p.c.

Wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Sąd Apelacyjny również trafnie określił stopień przyczynienia się powódki

do powstania szkody (art. 362 k.c.). Wskazują na to nie podważone okoliczności

w jakich nastąpiło uderzenie powódki.

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c. przez określenie

na zbyt niską kwotę przysługującego powódce zadośćuczynienia pieniężnego za

doznaną krzywdę.

Przepisy

kodeksu

cywilnego

nie

wskazują

kryteriów, jakie

należy

uwzględnić przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Kryteria te

wypracowała judykatura. Zgodnie z nią, zadośćuczynienie ma przede wszystkim

charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać

ekonomicznie odczuwalną wartość, przy uwzględnieniu następstw uszkodzenia

ciała i sytuacji życiowej poszkodowanego. W związku z tym, biorąc pod uwagę

doznane przez powódkę obrażenia i ich następstwa, szczegółowo opisane

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a w szczególności usunięcie śledziony,

Sąd Najwyższy przyjął, że stosowną – w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. – kwotą

zadośćuczynienia dla powódki jest kwota 30.000 zł. Ponieważ jednak powódka

przyczyniła się w 50% do powstania szkody, dlatego należy się jej kwota

15.000 zł. W tym zakresie zaskarżony wyrok podlega zatem zmianie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

(art. 39312, 39313 § 1 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. w zw. z art. 39319 i 391 § 1 k.p.c.).