Supreme Court dismisses claim against new insurance entity for pre-merger interest due to lack of legal succession.

Sygn. akt IV CK 169/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Grzelka (przewodniczący)

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

SSA Elżbieta Strelcow

Protokolant Katarzyna Jóskowiak

w sprawie z powództwa R.C.

przeciwko BU. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 9 listopada 2004 r.,

kasacji powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 16 grudnia 2003 r., sygn. akt [...],

oddala kasację

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w G. zasądził od pozwanego BU. na rzecz powódki R.C.

kwotę 59.043,25 zł z odsetkami. W sprawie tej ustalono, że w dniu 9.07.1994 r. na

trasie S.-P. doszło do wypadku drogowego, w którym samochód osobowy powódki,

kierowany przez S.K., wskutek zajechania drogi przez samochód kierowany przez

M.P., obywatela Chorwacji, wjechał do przydrożnego rowu i uległ zniszczeniu.

Wskazany M.P. złożył pisemne oświadczenie o spowodowaniu zagrożenia w ruchu

drogowym i za to wykroczenie został ukarany grzywną. Powódka skierowała

roszczenie

do

„W.” SA, ponieważ ubezpieczyciel sprawcy szkody,

czyli

Towarzystwo C. poinformowało, że „W.” w jego imieniu będzie likwidował szkodę.

Powódka po odmowie wypłaty odszkodowania wytoczyła proces przeciwko „W.”,

który przegrała wobec braku legitymacji biernej tego ubezpieczyciela.

Pozwane BU. nie kwestionowało okoliczności faktycznych, a wcześniej

uznało roszczenie co do zasady, przerywając bieg przedawnienia. Na podstawie

opinii biegłego Sąd ustalił, że wartość zniszczonego samochodu wynosi 64.750 zł,

a pozostałości – 5.706,25 zł, wobec czego zasądził różnicę. Oddalił powództwo

o zasądzenie kwoty 8.000 zł z tytułu kosztów procesu z udziałem „W.”, który

powódka przegrała. Brak bowiem ku temu podstaw prawnych.

Rozpoznając apelacje obu stron, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia

16.12.2003 r. w uwzględnieniu częściowym apelacji strony pozwanej obniżył

zasądzoną na rzecz powódki kwotę 10.000 zł, którą powódka uzyskała z tytułu

ubezpieczenia „autocasco” od ubezpieczyciela „H.” S.A. Wskazał, że zgodnie z art.

8 ust. 2 ustawy z dnia 28.071990 r. o działalności ubezpieczeniowej, w przypadku

zbiegu świadczeń z tytułu dwóch lub więcej ubezpieczeń z tego samego zdarzenia,

odszkodowanie wypłaca się do wysokości szkody w granicach sum ubezpieczenia

w ramach każdego ze stosunków ubezpieczenia, z uwzględnieniem odszkodowań

już wypłaconych z innego stosunku ubezpieczenia. Oddalił dalej idącą apelację

strony pozwanej oraz w całości apelację powódki.

Wyrok

ten

zaskarżyła

kasacją

powódka

w

części

oddalającej

jej

żądanie zasądzenia odsetek od kwoty 49.043,25 zł za okres od 15.08.1994 r. do

22.07.1999 r. Jako podstawy kasacyjne wskazała naruszenie prawa materialnej tj.

art. 61, 66, 353 § 1 i 3531 k.c. oraz art. 90a ust. ust. 6 ustawy z dnia 28.07.1990 r.

o działalności ubezpieczeniowej. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę wyroku

przez uwzględnienie roszczenia o odsetki za wskazany okres względnie jego

uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. W

pierwszej

kolejności

należy

odnieść

się

do

zagadnienia

dopuszczalności kasacji, skoro przedmiotem zaskarżenia są wyłącznie odsetki od

kwoty 49.043,25 zł za okres od 15.08.1994 r. do 22.07.1999 r. W tym względzie

należy się odwołać do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia

28.06.1999 r. III CZP 12/99 (OSNC 2000, nr 1 poz. 1) w której przyjęto, że jeżeli

przedmiotem

zaskarżenia

jest

wyłącznie

orzeczenie

rozstrzygające

o skapitalizowanych odsetkach dochodzonych obok roszczenia głównego, kasacja

jest dopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia osiąga progi

kwotowe

określonego w art. 393 pkt 1 k.p.c. (obecnie art. 392 1 § 1 k.p.c.). W świetle tej

uchwały sama dopuszczalność kasacji nie może być kwestionowana.

2. Dopuszczalność kasacji nie oznacza jednak, aby w okolicznościach

sprawy była ona usprawiedliwiona. Powódka domagając się w kasacji zasądzenia

ustalonych odsetek od dnia 15.08.1994 r., [czyli po upływie 30 dni od wezwania do

zapłaty] do dnia 22.07.1999 r. [czyli daty początkowej, od której zasądził odsetki

sąd] odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 28.07.1990 r. o działalności

ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1996, nr 11, poz. 62 z późn. zm.) oraz postanowień

statutu BU. stwierdzając, że zgodnie z § 26 pkt. 3 tego statutu, prawa i obowiązki

BZ. przechodzą na BU. z dniem wejścia w życie tego statutu. Z tego postanowienia

powódka wyprowadza wniosek, iż poprzez opublikowanie statutu nastąpiło złożenie

przez pozwane BU. oferty przejęcia długu, którą to ofertę powódka przyjęła przez

fakt wystąpienia na drogę sądową. Jest to zatem swoista konstrukcja przejęcia

długu, co uzasadnia zasądzenie odsetek od daty zgłoszenia roszczenia do

ubezpieczyciela, który pozostawał w opóźnieniu. Pozwane BU. przejmując dług,

odpowiada za skutki tego opóźnienia. Tego stanowiska nie można podzielić

w okolicznościach sprawy, z następujących przyczyn:

Po pierwsze, przedmiotowy wypadek zaistniał w dniu 9.07.1994 r., a szkoda

została zgłoszona do „W.”, gdyż tego ubezpieczyciela wskazało Towarzystwo C., w

którym ubezpieczony był sprawca wypadku. Tak twierdzi sama powódka w pozwie

wniesionym przeciwko „W.” w sprawie Sądu Wojewódzkiego w G. Pozew ten

wniesiono do Sądu 6.01.1997 r., a złożony w tej sprawie wniosek przez powódkę o

wezwanie do wzięcia udziału w sprawie BU. został oddalony na rozprawie w dniu

2.04.1998 r., zaś powództwo skierowane do „W.” oddalono wyrokiem z dnia

8.04.1998 r., który się uprawomocnił. Już z tego wynika, że z jednej strony

zgłoszenie roszczenia nastąpiło w stosunku do „W.”, a zatem w żadnym razie nie

mogło ono wywołać skutku prawnego wobec pozwanego w obecnej sprawie BU., z

drugiej zaś strony przecież już w chwili wniesienia pozwu przeciwko „W.” (tj.

6,01,1997 r.), funkcjonowało BU. utworzone jako osoba prawna z dniem

22.10.1995 r. Jest oczywiste, że mamy zatem do czynienia z odrębnymi osobami

prawnymi, przy czym zgłoszenie szkody przez powódkę w „W.”, a następnie

wytoczenie powództwa przeciwko temu ubezpieczycielowi, nie może wywołać

żadnego skutku prawnego wobec BU., gdyż nawet powódka nie twierdzi, aby

nastąpiło między tymi osobami prawnymi przejęcie długu. Już z tej przyczyny brak

uzasadnienia do uwzględnienia żądania zasądzenia odsetek od BU. wcześniej, niż

od dnia 22.07.1999 r. tj., uznania roszczenia przez pozwane Biuro, co

spowodowało przerwanie biegu przedawnienia.

Po drugie, jest poza sporem, że BU. utworzone z dniem 22.10.1995 r., nie

zostało ustawowo uznane za następcę prawnego BZ.. Jest bezsporne, że przez

pewien czas do kwietnia 1996 r. funkcjonował równolegle oba B. Na podstawie art.

90a ust. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej z dnia 28.07.1990 r. został

istotnie wydany statut BU., który miał określić szczegółowe zadania, organizację,

zasady działania

oraz

zasady gospodarki finansowej. Taki statut

został

opracowany, zatwierdzony i opublikowany obwieszczeniem Ministra Finansów z

dnia 30.04.1996 r. W § 26 tego statutu przyjęto, że z dniem jego wejścia w życie

tracą moc ustalenia zawarte w protokole z posiedzenia przedstawicieli towarzystwa

ubezpieczeń z dnia 11.12.1990 r. i Regulamin BZ. przyjęty na tym posiedzeniu (§

26 ust. 2), zaś w ust. 3 § 26 stwierdzono, że prawa i obowiązki BZ. przechodzą na

BU. z dniem wejścia w życie statutu. Nie można na tej podstawie twierdzić, że

następcą prawnym BZ. wobec osób trzecich stało się BU. Uzasadnia ten wniosek z

jednej strony okoliczność, że kwestia następstwa prawnego jest materią ustawową,

a nie statutową; z drugiej zaś prawidłowe odczytanie ust. 3 § 26 musi uwzględniać

jego kontekst, a w szczególności treść ust. 2 § 26. Przejście praw i obowiązków, w

którym stanowi ust. 3 § 26 statutu należy odnieść tylko i wyłącznie do praw i

obowiązków BZ. wynikających z powołanych

w ust. 2 § 26 protokołu z dnia

11.12.1996 r. i regulaminu. Wyprowadzanie z treści ust. 3 § 26 statutu dalszych

wniosków nie jest uprawnione. W szczególności nie można przyjąć, aby ust. 3 § 26

statutu oznaczał „przejęcie długów” BZ. wobec osób trzecich przez stronę pozwaną

w niniejszej sprawie.

Po trzecie, przedstawiona w kasacji konstrukcja związana z rzekomym

przejęciem długów BZ. przez B. U.

na podstawie postanowień statutu

i kwalifikowanie opublikowania tego statutu jako oferty skierowanej do osób

trzecich, jest dowolna i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Nie można bowiem zaprzeczyć, że gdyby wolą ustawodawcy było kreowanie

strony pozwanej jako następcy prawnego BZ., to niewątpliwie dałby temu wyraz w

stosowanym przepisie ustawowym. Takiego przepisu nie wprowadzono do ustawy

z dnia 8.06.1995 r. o zmianie ustawy o działalności ubezpieczeniowej (…) Dz.U. Nr

96, poz. 478, mimo, iż ustawodawca miał świadomość istnienia zobowiązań BZ.

wobec ubezpieczonych bądź uprawnionych.

Z

tych

względów

kasację

usprawiedliwionych podstaw (art. 393

należało

k.p.c.).

oddalić,

jako

pozbawioną