Legislator Case Law & Legislation
IV CK 114/02 AI generated

Separate land plots owned by the same person remain distinct properties until merged in one land registry book.

Case Number IV CK 114/02
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the municipality's request to merge two separate land plots into a single property in the land registry. The court held that even if owned by the same person, distinct entries in separate land registry books define the properties as legally separate until physically or formally combined. Consequently, the lower court's order to merge them without resolving the underlying ownership dispute regarding the apartment building was procedurally flawed.

Legislator headnote

AI generated

Art. 46 § 1 k.c.; Art. 3 ust. 2 u.w.l.: Separate land plots owned by the same person remain distinct properties in the land registry until merged into a single book, and such merger is impermissible without the consent of the perpetual usufruct holder if only one plot is burdened by such rights.

Keywords

AI generated
land registry books distinct properties same owner perpetual usufruct property merger civil code land registry act

Cited Legislation

AI generated
Art. 46 § 1 k.c.
rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Odrębność tę tracą w razie połączenia ich w jednej
Art. 3 ust. 2 u.w.l.
nieruchomości wspólnej (art. 3 ust. 2 u.w.l.).
Art. 21 u.k.w.h.
z nieruchomością stanowiącą działkę nr 209/2, i wreszcie art. 21 u.k.w.h. przez
Art. 27 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami
Ponadto – jak wynika z art. 27 zdanie drugie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
Art. 393 § 1 k.p.c.
Okręgowego kasacją, w której – powołując się na podstawę określoną w art. 393 1
art. 46 § 1 k.c
rozumieniu art. 46 § 1 k.c.
art. 32 ust. 3 u.k.w.h
przepisów art. 32 ust. 3 u.k.w.h.
art. 242 u.k.w.h
art. 242 u.k.w.h. przez połączenie dwóch odrębnych nieruchomości w jedną
art. 22 u.k.w.h
art. 5, 58 i 261 k.c. oraz art. 22 u.k.w.h. przez nieuwzględnienie faktu, że skarżący
art. 21 u.k.w.h
z nieruchomością stanowiącą działkę nr 209/2, i wreszcie art. 21 u.k.w.h.

Cited Case Law

AI generated
V CKN 1825/00
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00,
III CZP 47/02
93 Uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 29 października 2002 r., III CZP 47/02 Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) Sędzia SN Gerard Bieniek (sprawozdawca) Sędzia SN Maria Grzelka Sędzia SN Jacek Gudowski Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian Sędzia SN Zbigniew Strus Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Gminy B. przy uczestnictwie Marii D., Piotra J., Mirosławy M., Jarosława M., Małgorzaty S., Krzysztofa S., Aliny D., Małgorzaty Marii O., Lucyny S., Bogdana S., Małgorzaty R., Stefanii G., Jerzego G., Zofii G., Zofii P., Elżbiety M., Adama S., Barbary S. i Tadeusza J. o zniesienie współwłasności, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 29 października 2002 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 9 maja 2002 r., III CKN 988/00: "Czy w postępowaniu o zniesienie współwłasności dopuszczalne jest ustanowienie odrębnej własności lokali w budynku wielomieszkaniowym znajdującym się na gruncie gminy, stanowiącym przedmiot współużytkowania wieczystego osób fizycznych, które nabyły je w częściach ułamkowych wraz z udziałem we współwłasności budynku ?" podjął uchwałę:
III CZP 82/72
Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1972 r., III CZP 82/72, OSNCP 1973, nr 7-8,
III CZP 21/74
125, z dnia 29 maja 1974 r., III CZP 21/74, OSNCP 1975, nr 4, poz.
III CZP 11/98
także z dnia 7 maja 1998 r., III CZP 11/98, OSNC 1998, nr 12, poz.
III CRN 316/73
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1974 r., III CRN 316/73,
III CZP 158/94

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Postanowienie z dnia 30 października 2003 r., IV CK 114/02

Stanowiące własność tej samej osoby i graniczące ze sobą działki gruntu

objęte oddzielnymi księgami wieczystymi są odrębnymi nieruchomościami w

rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Odrębność tę tracą w razie połączenia ich w jednej

księdze wieczystej.

Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

Sędzia SN Barbara Myszka (sprawozdawca)

Sędzia SN Maria Grzelka

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Gminy Miasta T. przy uczestnictwie

Ryszarda K. i Irmy K. o wpis w księdze wieczystej nr (...)81 i zamknięcie księgi

wieczystej nr (...)871, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 30

października 2003 r. kasacji uczestników postępowania od postanowienia Sądu

Okręgowego w Toruniu z dnia 23 stycznia 2002 r.

uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w

Toruniu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Gmina Miasta T. wnosiła o połączenie w jedną nieruchomość nieruchomości

położonej w T. przy ul. K. nr 47, stanowiącej działkę nr 209/1 o obszarze 0,0114 ha,

objętej księgą wieczystą nr (...)81 oraz nieruchomości położonej w T. przy ul.

P.K.W. nr 24, stanowiącej działkę nr 209/2 o obszarze 0,0068 ha, objętej księgą

wieczystą nr (...)871 przez wpisanie obu tych nieruchomości w księdze wieczystej

nr (...)81 i zamknięcie księgi nr (...)871. Twierdziła, że nieruchomości mające

urządzone oddzielne księgi wieczyste nr (...)81 i nr (...)871 stanowią całość

gospodarczą, gdyż są zabudowane kamienicą, której frontowa część położona jest

na nieruchomości objętej księgą nr (...)81, natomiast część oficynowa na

nieruchomości objętej księgą nr (...)871, lokale mieszkalne znajdujące się w części

frontowej „wchodzą” w część oficynową, a inne mają w części oficynowej

przynależne pomieszczenia gospodarcze.

W dniu 16 stycznia 2001 r. Sąd Rejonowy w Toruniu, uwzględniając wniosek,

wpisał w dziale pierwszym księgi wieczystej nr (...)81: „T., ul. P.K.W. nr 24, działka

nr 209/2 o pow. 0,0068 ha”, natomiast w dziale drugim: „już wpisana Gmina Miasta

T. – przy zamknięciu kw. nr (...)971”.

Apelacja uczestników postępowania Irmy i Ryszarda małżonków K., którzy

domagali się zmiany zaskarżonego wpisu i przywrócenia stanu prawnego

nieruchomości stanowiącej działkę nr 209/1 o obszarze 0,0114 ha, podnosząc, że

są właścicielami nabytego od Magdaleny Ireny B. lokalu mieszkalnego nr 4,

mającego

urządzoną

księgę

wieczystą

nr

(...)77,

wyodrębnionego

z

tej

nieruchomości, oraz że z własnością lokalu związany jest udział wynoszący 77/434

części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości i we współwłasności

części budynku i urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli lokali –

została przez Sąd Okręgowy w Toruniu oddalona postanowieniem z dnia 23

stycznia 2002 r. Za podstawę wydanego postanowienia Sąd Okręgowy przyjął

następujące ustalenia faktyczne.

Dla nieruchomości położonej w Toruniu przy ul. P.K.W. nr 24, stanowiącej

działkę nr 63 o obszarze 0,0182 ha, urządzona została księga wieczysta nr (...)871,

w której jako właściciela wpisano Państwo Polskie – Prezydium Miejskiej Rady

Narodowej w T., Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej – Miejski Zarząd

Budynków Mieszkalnych. W dniu 23 grudnia 1981 r. z księgi tej odłączono część

nieruchomości o obszarze 0,0114 ha i dla odłączonego obszaru urządzono księgę

wieczystą nr (...)81, w której wpisano, w dziale pierwszym: „T. ul. K. nr 47, działka

nr 209/1 o pow. 0,0114 ha”, a w dziale drugim: „Państwo Polskie”. Po odłączeniu w

księdze wieczystej nr (...)871 pozostała działka nr 209/2 o pow. 0,0068 ha.

Umowami z dnia 3 lutego 1982 r. i z dnia 17 października 1986 r., zawartymi w

formie aktu notarialnego na podstawie wydanych decyzji administracyjnych, Skarb

Państwa sprzedał Magdalenie Irenie B. lokal mieszkalny nr 4 położony w budynku

przy ul. K. nr 47, stanowiący odrębną nieruchomość, oraz związany z nim udział

wynoszący 77/434 we współwłasności części budynku i urządzeń, które nie służą

wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a ponadto oddał jej w 77/434 częściach w

użytkowanie wieczyste nieruchomość, stanowiącą działkę nr 209/1 o obszarze

0,0114 ha, objętą księgą wieczystą nr (...)81. Czynności te zostały ujawnione w

księdze wieczystej nr (...)81 oraz w urządzonej dla wyodrębnionego lokalu księdze

nr (...)77. Od dnia 24 maja 1991 r. właścicielem nieruchomości objętych księgami

wieczystymi nr (...)81 i nr 15971 jest Gmina Miasta T. Z dokumentacji technicznoinwentaryzacyjnej budynku, w którym znajduje się lokal nr 4, wynika, że budynek

ten został posadowiony zarówno na działce nr 209/1, jak i na działce nr 209/2.

Część frontowa budynku przy ul. K. nr 47, objęta księgą wieczystą nr (...)81, nie

została przy tym oddzielona od części oficynowej, objętej księgą wieczystą nr

(...)871 żadną granicą czy konstrukcją; obie te części tworzą jedną całość

gospodarczą przeznaczoną do zamieszkiwania.

Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o

księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze

zm. – dalej: „u.k.w.h.”), właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość

gospodarczą lub graniczących z sobą może żądać połączenia ich w księdze

wieczystej w jedną nieruchomość. O dopuszczalności połączenia decyduje

własność gruntu, wola właściciela oraz zgoda osób uprawnionych z tytułu

ograniczonych praw rzeczowych. Przeszkoda w połączeniu zachodziłaby wówczas,

gdyby nieruchomości stanowiły własność różnych osób. Sytuacja taka – jak

podkreślił Sąd Okręgowy – nie występuje w rozstrzyganej sprawie, ponieważ

właścicielem działek nr 209/1 i nr 209/2 jest Gmina Miasta T., która zamierza

wyodrębnić w budynku kolejne lokale i prawidłowo ustalić udziały w prawie

użytkowania wieczystego gruntu oraz we współwłasności części wspólnych

budynku. Nieruchomości, których dotyczy żądanie wniosku, nie są obciążone

ograniczonymi prawami rzeczowymi, wobec czego Gmina nie musiała – jak

stwierdził Sąd Okręgowy – uzyskiwać zgody apelujących na połączenie

nieruchomości.

Uczestnicy Irma i Ryszard małżonkowie K. zaskarżyli postanowienie Sądu

Okręgowego kasacją, w której – powołując się na podstawę określoną w art. 393 1

pkt 1 k.p.c. – wnosili o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania. W ramach powołanej podstawy kasacyjnej wskazali na naruszenie

przepisów art. 32 ust. 3 u.k.w.h. przez uznanie, że wniosek o połączenie, który był

uzależniony od warunku i terminu, został „skutecznie wpisany” do księgi wieczystej,

art. 242 u.k.w.h. przez połączenie dwóch odrębnych nieruchomości w jedną

nieruchomość w sytuacji, gdy w stosunku do jednej z nich skarżącym przysługuje

prawo własności lokalu, udział we współwłasności części wspólnych budynku oraz

udział w prawie użytkowania wieczystego, a w stosunku do drugiej „nic nie mają”,

art. 5, 58 i 261 k.c. oraz art. 22 u.k.w.h. przez nieuwzględnienie faktu, że skarżący

są wieczystymi użytkownikami działki nr 209/1 i podlegają takiej samej ochronie jak

właściciel, wobec czego konieczna była ich zgoda na połączenie tej nieruchomości

z nieruchomością stanowiącą działkę nr 209/2, i wreszcie art. 21 u.k.w.h. przez

przyjęcie, że przeszkoda w połączeniu zachodziłaby jedynie wówczas, gdyby

nieruchomości stanowiły własność różnych osób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący wskazali w kasacji liczne przepisy, zarówno kodeksu cywilnego, jak i

ustawy o księgach wieczystych i hipotece (w tym nie istniejący art. 242 u.k.w.h.),

przy czym wszystkie te przepisy – jak wynika z wywodów zawartych w

uzasadnieniu kasacji – miały doznać naruszenia w wyniku połączenia w jednej

księdze wieczystej dwóch odrębnych nieruchomości, z których jedna jest w 77/434

częściach obciążona prawem użytkowania wieczystego. Zdaniem skarżących,

przedmiot użytkowania wieczystego musi pokrywać się z przedmiotem własności

objętym księgą wieczystą, wobec czego dwie odrębne nieruchomości gruntowe,

graniczące z sobą i stanowiące własność tej samej osoby, nie mogą być – bez

zgody wieczystego użytkownika – połączone w księdze wieczystej w jedną

nieruchomość, jeżeli tylko jedna z nich jest obciążona prawem użytkowania

wieczystego.

Argumenty przytoczone w uzasadnieniu kasacji nie uzasadniają wprawdzie

zarzutu naruszenia przepisów art. 32 ust. 3 u.k.w.h., art. 5, 58 i 261 k.c. oraz art. 22

u.k.w.h., gdyż nie są adekwatne do treści tych przepisów, jednak zgodzić trzeba się

z zarzutem, że Sąd Okręgowy naruszył przepis art. 21 u.k.w.h., uznając za

dopuszczalne połączenie nieruchomości objętych księgami wieczystymi nr (...)81 i

nr (...)871 bez rozważenia całości problematyki prawnej wyłaniającej się w związku

z wywodami apelacji, które znalazły częściowe odzwierciedlenie w stanie

faktycznym przyjętym za podstawę zaskarżonego postanowienia. Z poczynionych

przez Sąd Okręgowy ustaleń wynika, że sąsiadujące z sobą działki nr 209/1 o

obszarze 0,0114 ha i nr 209/2 o obszarze 0,0068 ha stanowią odrębne

nieruchomości gruntowe, które są własnością Gminy Miasta T., z tym że pierwsza z

nich jest w 77/434 częściach obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz

właścicielki wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w budynku usytuowanym na tej

nieruchomości; Gmina Miasta T. jest też właścicielem nie wyodrębnionych lokali

mieszkalnych

znajdujących

się

we

wspomnianym

budynku. Nieruchomość

gruntowa stanowiąca działkę nr 209/1 jest zatem nieruchomością wspólną w

rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn.

tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. – dalej: „ u.w.l.”), a z przysługującą

Gminie Miasta T. własnością nie wyodrębnionych lokali jest związany udział w tej

nieruchomości (art. 3 ust. 3 u.w.l.). Uprawnieni w zakresie nieruchomości wspólnej

(art. 3 ust. 3 u.w.l.) swoje uprawnienia do gruntu wchodzącego w skład tej

nieruchomości wywodzą przy tym z różnych tytułów prawnych – z prawa własności i

z prawa użytkowania wieczystego (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2002 r., III CZP 47/02, OSNC

2003, nr 7-8, poz. 93).

W ustalonym stanie faktycznym – jak trafnie podnosili skarżący – konieczne

było rozważenie kwestii dopuszczalności połączenia nieruchomości stanowiących

działki nr 209/1 i nr 209/2 ze względu na wyodrębnienie w pierwszej z nich

nieruchomości lokalowej związane z obciążeniem w 77/434 częściach prawem

użytkowania wieczystego, czyli prawem pośrednim między prawem własności a

prawami rzeczowymi ograniczonymi, do którego – w kwestiach nie uregulowanych

w art. 232-243 k.c. – stosuje się w drodze analogii odpowiednie przepisy o

własności, w tym przepisy o wykonywaniu oraz o ochronie własności (zob. uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1972 r., III CZP 82/72, OSNCP 1973, nr 7-8,

poz. 125, z dnia 29 maja 1974 r., III CZP 21/74, OSNCP 1975, nr 4, poz. 55, a

także z dnia 7 maja 1998 r., III CZP 11/98, OSNC 1998, nr 12, poz. 199 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1974 r., III CRN 316/73,

OSNCP 1974, nr 11, poz. 197). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1

u.k.w.h., dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą, chyba

że przepisy szczególne stanowią inaczej. Dotyczy to także nieruchomości

lokalowych oraz nieruchomości, w których nieruchomości lokalowe zostały

wyodrębnione.

Punktem

wyjścia

dalszych

rozważań

powinno

być

zatem

wyjaśnienie znaczenia pojęcia nieruchomości gruntowej, gdyż przesądza ono, czy

graniczące z sobą działki należące do tej samej osoby, dla których prowadzone są

oddzielne księgi wieczyste, stanowią odrębne nieruchomości w rozumieniu art. 46 §

1 k.c.

Nieruchomością gruntową – zgodnie z art. 46 § 1 k.c. – jest część powierzchni

ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Przytoczona definicja zawiera

nieostre kryterium wyodrębnienia części powierzchni ziemskiej, stąd w nauce prawa

– przy objaśnianiu tego kryterium – wyrażane są różne zapatrywania, które można

sprowadzić do dwóch przeciwstawnych koncepcji. Według pierwszej z nich,

nieruchomością jest teren stanowiący własność jednego podmiotu, otoczony od

zewnątrz gruntami innych podmiotów bez jakiegokolwiek nawiązywania do ksiąg

wieczystych. Stanowisko to prowadzi do wniosku, że graniczące z sobą działki

należące do tej samej osoby, dla których prowadzone są oddzielne księgi

wieczyste, nie stanowią odrębnych nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c.

Oznacza ono zarazem, że w systemie prawa cywilnego funkcjonują dwa różne

pojęcia nieruchomości gruntowej: materialnoprawne, które odpowiada treści art. 46

§ 1 k.c., i wieczystoksięgowe, zgodnie z którym nieruchomością jest część

powierzchni ziemskiej, objęta księgą wieczystą. Według drugiej koncepcji, księga

wieczysta jest natomiast czynnikiem wyodrębniającym nieruchomość gruntową,

wobec czego graniczące z sobą działki należące do tej samej osoby mogą stanowić

odrębne nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c., jeżeli co najmniej dla jednej z

nich jest prowadzona księga wieczysta.

W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 grudnia 1994 r., III CZP

158/94 (OSNC 1995, nr 4, poz. 59), wyrażono pogląd, że nieruchomością jest teren

stanowiący własność jednego podmiotu, otoczony od zewnątrz gruntami innych

podmiotów bez jakiegokolwiek nawiązywania do ksiąg wieczystych, jednak pogląd

ten nie został poparty bliższą argumentacją. Skład orzekający Sądu Najwyższego

nie podziela wyrażonego zapatrywania, uznając, że dyrektywy wykładni systemowej

sprzeciwiają się przypisywaniu pojęciu nieruchomości gruntowej innego znaczenia

w obrębie ustawy o księgach wieczystych i hipotece niż w art. 46 § 1 k.c. Zawarta w

tym przepisie definicja nieruchomości gruntowej jest jedyną definicją obowiązującą

w całym systemie prawa cywilnego, wobec czego odnosi się też do instytucji ksiąg

wieczystych, które prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości

(art. 1 ust. 1 u.k.w.h.). Przepis art. 46 § 2 k.c., stanowiący że prowadzenie ksiąg

wieczystych regulują odrębne przepisy, nie jest dostatecznym argumentem na

rzecz tezy, że przedmiot ksiąg wieczystych nie pokrywa się z nieruchomością

gruntową w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Wręcz przeciwnie, przez nawiązanie do

instytucji ksiąg wieczystych unormowanej poza kodeksem cywilnym, zawiera on w

istocie wskazanie, że zarówno w art. 46 § 1 k.c., jak i w odrębnych przepisach

regulujących prowadzenie ksiąg wieczystych, chodzi o tę samą nieruchomość.

Trzeba zgodzić się z argumentem przytaczanym w nauce prawa, że księga

wieczysta jest czynnikiem wyodrębniającym nieruchomość w rozumieniu art. 46 § 1

k.c., gdyż pozwala na skonkretyzowanie, kto jest właścicielem wydzielonego

obszaru. Odmienne ujęcie tego zagadnienia byłoby zresztą równoznaczne z

przekreśleniem funkcji ksiąg wieczystych. Trzeba dodać, że uznanie księgi

wieczystej

za

czynnik

wyodrębniający

nieruchomość

najlepiej

zapewnia

bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami.

Konkludując, należy uznać, że dwie graniczące z sobą działki gruntu należące

do tego samego właściciela, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste,

stanowią dwie odrębne nieruchomości gruntowe w rozumieniu art. 46 § 1 k.c. Jeżeli

natomiast dla takich działek jest prowadzona jedna księga wieczysta, stanowią one

– w rozumieniu powołanego przepisu – jedną nieruchomość gruntową (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., II CKN 1306/00, nie publ.).

Stosownie do art. 21 u.k.w.h., utworzenie jednej nieruchomości przez

połączenie kilku z nich w jednej księdze wieczystej może nastąpić wówczas, gdy

nieruchomości mające ulec połączeniu są własnością tej samej osoby, a ponadto

graniczą z sobą lub stanowią całość gospodarczą. Połączenie polega na

przyłączeniu nieruchomości mających odrębne księgi wieczyste do jednej z nich,

przy czym pozostałe księgi wieczyste ulegają zamknięciu i złożeniu do archiwum

(zob. § 17 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września

2001 r. w sprawie ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów, Dz.U. Nr 102, poz.

1122 – dalej: „rozporządzenie wykonawcze”). Na skutek połączenia w jednej

księdze wieczystej odrębnych, graniczących z sobą nieruchomości, tracą one swoją

samoistność, wobec czego powstaje nowa nieruchomość gruntowa w rozumieniu

art. 46 § 1 k.c. Wniosek taki wypływa również z treści art. 22 u.k.w.h., w którym jest

mowa o „nieruchomości utworzonej przez połączenie”.

Jeżeli nieruchomość lokalowa stanowi wyodrębnioną część nieruchomości

gruntowej, dla każdej z nich – stosownie do art. 24 ust. 1 u.k.w.h. oraz § 7, 29 i 33

rozporządzenia wykonawczego – prowadzi się odrębną księgę wieczystą, tzn.

odrębną księgę (lub księgi) dla nieruchomości lokalowej (lub nieruchomości

lokalowych) i odrębną, tylko jedną księgę dla nieruchomości gruntowej, do

powstania odrębnej własności lokalu niezbędny jest bowiem wpis do księgi

wieczystej (art. 7 ust. 2 u.w.l.). Trzeba podkreślić, że w przepisach art. 3 ust. 1, art.

4 ust. 1 i art. 8 ust. 1 pkt 2 u.w.l. ustawodawca w odniesieniu do nieruchomości

wspólnej posłużył się liczbą pojedynczą, co potwierdza tezę, że wydzielenie lokalu

jako wyodrębnionej części składowej nieruchomości gruntowej jest możliwe tylko z

jednej nieruchomości.

Jeżeli grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu

terytorialnego zostaje oddany w użytkowanie wieczyste, przedmiot tego prawa musi

pokrywać się

z przedmiotem

własności objętym

księgą

wieczystą,

gdyż

użytkowanie wieczyste jest prawem, które obciąża nieruchomość gruntową.

Ponadto – jak wynika z art. 27 zdanie drugie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o

gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.)

– oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste wymaga wpisu w księdze

wieczystej. Stąd w doktrynie podkreśla się, że oddanie w użytkowanie wieczyste

tylko jednej z kilku działek objętych jedną księgą wieczystą powoduje konieczność

odłączenia tej działki z dotychczasowej księgi i założenia dla niej nowej księgi

wieczystej. Nie inaczej ma się rzecz w sytuacji, gdy nieruchomość obejmuje kilka

działek, które zostały oddane w użytkowanie wieczyste tej samej osobie, ale dla

każdej z działek przewidziano inny okres użytkowania wieczystego; konieczne jest

w takim wypadku odłączenie poszczególnych działek z dotychczasowej księgi (z

pozostawieniem w niej jednej tylko działki) i założenie dla nich oddzielnych ksiąg

wieczystych.

Skoro połączenie w księdze wieczystej w jedną nieruchomość dwóch

graniczących z sobą działek gruntu należących do tej samej osoby, dla których

prowadzone były oddzielne księgi wieczyste, powoduje utratę ich samoistności i

powstanie nowej nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 k.c., to niedopuszczalne

jest połączenie takich nieruchomości – bez zgody wieczystego użytkownika – jeżeli

tylko jedna z nich jest obciążona prawem użytkowania wieczystego albo ma status

nieruchomości wspólnej (art. 3 ust. 2 u.w.l.). Zamieszczenie w treści art. 21 u.k.w.h.

odnośnego zakazu nie było potrzebne, ponieważ wynika on z samego pojęcia

nieruchomości.

Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisu art. 21 u.k.w.h. przez

przyjęcie, że przeszkoda w połączeniu nieruchomości objętych wnioskiem

zachodziłaby jedynie wówczas, gdyby stanowiły one własność różnych osób, jest

więc uzasadniony.

Uszło jednak uwagi skarżących, że z ustaleń Sądu Okręgowego przyjętych za

podstawę zaskarżonego postanowienia wynika, iż właścicielką lokalu mieszkalnego

nr 4 w budynku znajdującym się na nieruchomości stanowiącej działkę nr 209/1, a

tym samym w 77/434 częściach użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości jest

Magdalena Irena B. Skarżący powoływali się wprawdzie w apelacji na umowę

sprzedaży zawartą z Magdaleną Ireną B., lecz Sąd Okręgowy nie poczynił w tej

kwestii żadnych ustaleń. W postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy jest

wprawdzie

związany

ustaleniami

faktycznymi

stanowiącymi

podstawę

zaskarżonego orzeczenia (art. 39311 § 2 k.p.c.), jednak brak stosownych ustaleń

pozwalających

na

ocenę

prawidłowości

zastosowania

prawa

materialnego

uzasadnia zarzut naruszenia tego prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00,

"Izba Cywilna" 2003, nr 12, s. 46).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uwzględnił zawarty w kasacji

wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania (art. 39313 § 1 k.p.c.).