IV CK 111/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt IV CK 111/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

Protokolant Bogumiła Gruszka

w sprawie z powództwa Z. G. – S.

przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w Warszawie

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2004 r.,

kasacji powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w B.

z dnia 27 listopada 2003 r.,

1. oddala kasację,

2. nie obciąża powódki kosztami procesu za instancję

kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2003 r. Sąd Okręgowy w O. zasądził od

pozwanego na rzecz powódki kwotę 22.678 złotych, w tym – kwotę 21.122 złotych

tytułem zadośćuczynienia, w związku z wypadkiem komunikacyjnym jakiemu

powódka uległa w dniu 24 lutego 1998 r. Za podstawę oceny okoliczności

wpływających na wysokość przyznanego zadośćuczynienia Sąd Okręgowy wziął m.

in. ustalenie, że w wyniku wypadku powódka doznała 20 % trwałego uszczerbku na

zdrowiu. Dalsze w tym zakresie żądania powódki, oparte na twierdzeniu, że stopień

utrwalonego uszczerbku jest wyższy z uwagi na uraz kręgosłupa w części szyjnej,

Sąd Okręgowy oddalił. Oparł się na dokumentacji lekarskiej sprzed wypadku oraz

z badania i leczenia powódki bezpośrednio po wypadku, a także na opinii biegłego

sądowego lekarza S. R. Przyjął, że stwierdzone u powódki schorzenia kręgosłupa

w

części

szyjnej

ma

charakter

samoistny,

zwyrodnieniowy,

a dolegliwości z tym związane nie wpływają na stopień powypadkowego, trwałego

uszczerbku na zdrowiu i w konsekwencji – na ocenę należnego powódce

zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy nie podzielił wydanej w sprawie drugiej opinii

lekarskiej autorstwa biegłego R. P.

Powyższe stanowisko podzielił Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku,

mocą którego, na skutek apelacji powódki, zmienił jedynie początkowy termin

płatności odsetek ustawowych od niektórych kwot składających się na zasądzoną

sumę,

natomiast

oddalił

apelację

w

części

dotyczącej

podwyższenia

zadośćuczynienia. Aprobując ocenę wiarygodności wyrażoną przez Sąd pierwszej

instancji odnośnie do każdej z opinii Sąd Apelacyjny ponadto przytoczył in extenso

fragment wypowiedzi biegłego R. P. i dokonał własnej oceny opinii tego biegłego

uznając ją za nieprzekonującą z powodu braku właściwej argumentacji.

W kasacji powódka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 286

k.p.c. przez niedopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych w celu ustalenia,

czy uszkodzenie kręgosłupa u powódki w części szyjnej pozostaje w związku

z wypadkiem. Podniosła, że opinie biegłych sądowych zawierały sprzeczne,

wzajemnie wykluczające się wnioski, a Sąd nie mógł być w tym zakresie arbitrem

z uwagi na brak wymaganej wiedzy specjalistycznej. Powołując się na powyższe

skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy uznał, że wskazana podstawa kasacyjna nie znajduje

usprawiedliwienia.

Przepis art. 286 k.p.c. stanowi, że sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia

opinii złożonej na piśmie, oraz, że w razie potrzeby może zażądać dodatkowej

opinii od tych samych lub innych biegłych. Wbrew sugestiom jakie zdają się

wynikać ze stanowiska wyrażonego w kasacji, powyższy przepis nie jest źródłem

obowiązku sądu powoływania z urzędu kolejnych biegłych celem wydania

dodatkowej opinii. W warunkach procesu kontradyktoryjnego, przy zastrzeżonej

jedynie możności działania przez sąd z urzędu w zakresie dopuszczania dowodów,

nie zaś obowiązku takiego działania (art. 232 k.p.c. in fine), nie sposób zarzucić

Sądowi orzekającemu jakiegokolwiek uchybienia w ramach art. 286 k.p.c. i to

szczególnie, gdy się zważy, że strona występująca z powyższym zarzutem

korzystała z pomocy prawnej zastępującego ją w procesie profesjonalnego

pełnomocnika. Można dodać, że z punktu widzenia poprawności formalnej

sformułowania podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia art. 286 k.p.c. także nie

zasługiwał na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie sądem prowadzącym

postępowanie dowodowe nie był Sąd Apelacyjny, lecz Sąd pierwszej instancji. Rola

Sądu odwoławczego sprowadzała się w tej sytuacji do oceny prawidłowości

zachowania się Sądu Okręgowego zaś ewentualnie wadliwe w tym zakresie

postępowanie tego ostatniego Sądu wymagałoby wskazania w kasacji przepisów

formalnych innych aniżeli tylko art. 286 k.p.c., który z natury rzeczy adresowany jest

do sądu pierwszej instancji.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił kasację (art. 39312 k.p.c.).

Na marginesie należy stwierdzić, że potrzeba powołania kolejnego biegłego

występuje wówczas, gdy dotychczasowe opinie biegłych są w równym stopniu

przekonująco umotywowane a tylko różne są fachowe wnioski z tych opinii

wynikające.

W

takiej

sytuacji

może

się

okazać,

że

wiedza

sądu

jest

niewystarczająca dla podjęcia decyzji co do wyboru jednej z opinii jako podstawy

ustaleń faktycznych. Jeżeli jedna z opinii nie uwzględnia wymaganego materiału

dowodowego, zawiera błędy oczywiste co do okoliczności obiektywnych, nie

zawiera argumentów przystających, według reguł logicznego myślenia, do

wyprowadzonych wniosków, nie jest stanowcza lub jej uzasadnienie sprowadza się

do stwierdzeń pryncypialnych, nie powstaje w ogóle sytuacja, w której można by

rozważać potrzebę powołania kolejnego biegłego. W takim przypadku sąd jest w

stanie uznać tę opinię za niewiarygodną i odrzucić ją przy ustalaniu stanu

faktycznego sprawy.

Z samego faktu wydania opinii nie wynika bowiem, że stanowi ona dowód

wiarygodny, który co do swego znaczenia należałoby potraktować jako równowarty

w porównaniu z inną opinią. O wartości opinii decyduje jej merytoryczna zawartość;

jeżeli z przyczyn, które nie wymagają wiedzy specjalistycznej jedna z dwóch opinii

nie zasługuje na danie jej wiary to sam fakt jej wydania nie przesądza o potrzebie

zweryfikowania drugiej opinii. Ta ostatnia – jeśli zasługuje na wiarę – może być

podstawą ustaleń sądu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.