III ZS 2/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III ZS 2/07

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lutego 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi Ministra Zdrowia

na uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych /.../ z dnia 12

czerwca 2006 r. w sprawie przeszkolenia A. S. po przerwie dłuższej niż 5 lat w

wykonywaniu zawodu pielęgniarki

i na § 1 pkt 1 uchwały Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia

31 października 2006 r. w sprawie skierowania na przeszkolenie po przerwie

dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i położnej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 lutego 2007 r.,

uchyla obie uchwały w zaskarżonej części.

Uzasadnienie

Na podstawie uchwały Nr 44/P/IV/2006 z dnia 12 czerwca 2006 r.wydanej na

podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie

pielęgniarek i położnych (Dz.U. Nr 41, poz. 178 ze zm.) i art. 15 ust. 1 ustawy z

dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz.

602 ze zm.) oraz uchwały Nr 8/IV/2005 r. ORPiP z dnia 9 marca 2005 r. w sprawie

przyjęcia programu przeszkolenia, które pielęgniarka i położna powinna odbyć po

przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu, Prezydium Okręgowej Rady

Pielęgniarek i Położnych /.../ uchwałą z dnia 31 października 2006 r. stwierdziło, iż

A. S. posiada przerwę dłuższą niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki oraz że

powinna odbyć przeszkolenie w SP ZOZ Szpitalu Wojewódzkim zgodnie z

obowiązującym regulaminem.

W dniu 24 stycznia 2007 r. skargę na powyższe uchwały złożył Minister

Zdrowia, zaskarżając je w całości. Zarzucił ich sprzeczność z prawem oraz

naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i

położnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm.) w zw. z art. 10 pkt

2 i 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych

(Dz.U. z 1991 r. Nr 41, poz. 178 ze zm.). Skarżący podniósł, iż organ samorządu

zawodowego określając obowiązek odbycia przez A. S. przeszkolenia po przerwie

w wykonywaniu zawodu pielęgniarki trwającej dłużej niż 5 lat, nie uwzględnił faktu

ukończenia przez pielęgniarkę, w okresie przerwy i przed złożeniem wniosku o

ponowne

dopuszczenie

do

wykonywania

zawodu,

wyższych

studiów

pielęgniarskich na Wydziale Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej […]

i

uzyskania przez nią tytułu magistra. W uzasadnieniu wskazał, iż kończąc studia

magisterskie na kierunku pielęgniarstwo, A. S. znalazła się w sytuacji analogicznej

do tej, w której należy umiejscowić osobę, która po raz pierwszy uzyskuje możność

uzyskania stwierdzenia prawa wykonywania zawodu pielęgniarki (art. 11 ust. 2 pkt

2 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej). Fakt, iż

ukończenie przez A. S. szkoły pielęgniarskiej, będącej szkołą wyższą prowadzącą

kształcenie w formie studiów magisterskich, nastąpiło w momencie, gdy posiadała

już ona stwierdzone prawo wykonywania zawodu pielęgniarki, nie może skutkować

w stosunku do pielęgniarki wymaganiami idącymi dalej niż te, które ustawa o

zawodach pielęgniarki i położnej stawia przed osobą, która dopiero w następstwie

ukończenia szkoły pielęgniarskiej nabywa uprawnienie do ubiegania się o

stwierdzenie prawa wykonywania zawodu (pierwotne nabycie prawa wykonywania

zawodu pielęgniarki w następstwie ukończenia szkoły pielęgniarskiej). Zaskarżone

uchwały abstrahują od dyspozycji zawartej w ramach art. 10 pkt 2 i 3 ustawy o

samorządzie pielęgniarek i położnych. W myśl tego przepisu członkowie

samorządu pielęgniarek i położnych mają prawo korzystać z pomocy okręgowych

izb pielęgniarek i położnych w zakresie zapewnienia właściwych warunków

wykonywania zawodu jak i prawo do korzystania z ochrony i pomocy prawnej

organów izb. Sam samorząd zawodowy został bowiem powołany nie tylko do

sprawowania pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu pielęgniarki i

położnej, ale też w celu dbałości o interesy zawodowe, społeczne i gospodarcze

całego środowiska zawodowego pielęgniarek, a także o interesy poszczególnych

członków tej grupy zawodowej. W sprawie niniejszej samorząd nie dostrzegł istoty

sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się A. S., i potraktował ją jak każdą inną osobę,

która w okresie przerwy nie miała nic wspólnego z zawodem pielęgniarki. Ugodził

tym samym w istotny sposób w interes zawodowy pielęgniarki, w znacznym stopniu

utrudniając jej racjonalne kontynuowanie działalności zawodowej. Taka wykładnia

art. 15 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej w ocenie skarżącego pozostaje w

sprzeczności z obowiązującym prawem i wykracza poza

konstytucyjne

ograniczenie wolności wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji).

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych uchwał.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Ustawa z dnia 19 kwietnia o samorządzie pielęgniarek i położnych (dalej w

skrócie: s.p.p.) przewiduje dwa tryby zaskarżania uchwał organów samorządu

pielęgniarek i położnych: w drodze skargi Ministra Zdrowia ( i Opieki Społecznej) do

Sądu Najwyższego (art. 6) oraz w drodze skargi ministra właściwego do spraw

zdrowia do sądu administracyjnego (art. 24 ust. 3). Kwestią wstępną, która wymaga

rozważenia, jest sprawa właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego do rozpoznania

skargi Ministra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych z

dnia 28 lutego 2006 r., stwierdzającej, że . S. podlega przeszkoleniu po przerwie

dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki . Uchwałą Prezydium tej

Rady z dnia 9 maja 2006 r. określono miejsce i czas trwania przeszkolenia.

Stosownie do art. 6 ustawy s.p.p. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może

zaskarżyć do Sądu Najwyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem uchwały

organu izby w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Sąd Najwyższy

utrzymuje zaskarżoną uchwałę w mocy lub ją uchyla. W myśl art. 24

ust. 3

Minister właściwy do spraw zdrowia może zaskarżyć do sądu administracyjnego

prawomocną uchwałę samorządu pielęgniarek i położnych w sprawach, o których

mowa w ust. 2; są to uchwały okręgowej rady w sprawie stwierdzenia prawa

wykonywania zawodu, wpisania na listę członków okręgowej rady bądź skreślenia z

tej listy. W art. 4 ust. 1 ustawy zostały określone zadania samorządu, obejmujące

m. in. sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu,

ustalanie

standardów

zawodowych

i

standardów

kwalifikacji

zawodowych

obowiązujących na poszczególnych stanowiskach pracy, zatwierdzanych przez

Ministra

Zdrowia

i

Opieki

Społecznej,

opiniowanie

programu

kształcenia

zawodowego. Ustęp drugi tego przepisu wskazuje formy wykonywania zadań przez

samorząd

i wymienia pośród nich stwierdzanie prawa wykonywania zawodu

pielęgniarki

i prawa wykonywania zawodu położnej oraz prowadzenie rejestru

pielęgniarek i położnych.

W przytoczonym kontekście normatywnym wymaga wyjaśnienia przede

wszystkim

charakter uchwały podjętej przez Okręgową Radę Pielęgniarek i

Położnych, w szczególności, czy jest to uchwała, której przedmiotem jest

stwierdzenie prawa wykonywania zawodu.

Należy dojść do wniosku, że wymieniona uchwała nie stanowi uchwały

stwierdzającej prawo wykonywania zawodu. Wynika to z jej treści, powołanej w

uchwale podstawy prawnej jej wydania, a także stąd, że pielęgniarka A. S. korzysta

już z prawa wykonywania zawodu. Powołany w uchwale przepis art. 24 ust. 1 pkt 6

ustawy s.p.p. dotyczy upoważnienia okręgowej rady prowadzenia bieżących spraw

izby i wykonywania zadań zleconych przez Naczelną Radę, przepis art. 15 ust. 1

ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. (Dz. U. 2001, Nr. 57, poz. 602 ze zm., w skr.: z.p.p.) o

zawodach pielęgniarki i położnej dotyczy spraw podjęcia wykonywania zawodu

pielęgniarki lub położnej po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego

lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Istotnie, w

rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest obowiązek odbycia przeszkolenia

przez A. S. po przewie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Jest to

materia, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy s.p.p. związana z ustalaniem

standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych pielęgniarek (i

położnych) . Uchwały organów izby pod zarzutem ich sprzeczności z prawem

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego.

II. Powołana ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej w art. 11 ust. 2

stanowi, że prawo wykonywania zawodu pielęgniarki (położnej) uzyskuje osoba,

która, poza posiadaniem obywatelstwa polskiego (wyjątki określają dalsze przepisy

ustawy),

posiadaniem

dyplomu

ukończenia

polskiej

szkoły

pielęgniarskiej,

posiadaniem pełnej zdolności do czynności prawnych i stanem zdrowia

pozwalającym na wykonywanie zawodu - odbyła wymagany staż podyplomowy.

Sprawy

odbywania stażu podyplomowego szczegółowo określa przepis art. 9

ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17

czerwca 1992 r. w sprawie trybu postępowania dotyczącego stwierdzania prawa

wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej oraz sposobu prowadzenia

rejestru pielęgniarek i rejestru położnych ( Dz. U. Nr 52, poz. 248, ze zm.) . W myśl

art. 9 ust. 1 pielęgniarka po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 w

celu uzyskania prawa wykonywania zawodu jest obowiązana do odbycia 12miesięcznego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej. Zgodnie z art.

7 ustawy pielęgniarka uzyskuje kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły

pielęgniarskiej (ust. 1). Szkoła pielęgniarską w rozumieniu ustawy jest, prowadząca

kształcenie w zawodzie pielęgniarki: 1) szkoła pomaturalna, 2) szkoła wyższa,

prowadząca kształcenie w formie: a) studiów magisterskich jednolitych lub

uzupełniających lub b) studiów wyższych zawodowych (ust. 2 ). Z porównania

treści art. 9 ustawy z treścią art. 7 wynika jednoznacznie, że w celu uzyskania

prawa wykonywania zawodu nie wymaga się odbycia obowiązkowego

stażu

podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej od pielęgniarek, które ukończyły

szkołę wyższą, prowadzącą kształcenie w formie studiów magisterskich (jednolitych

lub uzupełniających) lub studiów wyższych zawodowych. Skoro więc odbycie stażu

podyplomowego nie jest wymagane dla stwierdzenia prawa wykonywania zawodu

w przypadku absolwentów szkoły wyższej o wskazanych kierunkach i formach

kształcenia, to trudno przyjąć, by obowiązek odbycia przeszkolenia miał znajdować

zastosowanie w przypadku pielęgniarek posiadających stwierdzone prawo

wykonywania zawodu, po przerwie w wykonywaniu zawodu, w czasie której

ukończyły one wyższe studia zawodowe, o których mowa w art. 7 ustawy i po

ukończeniu

których

nie

jest

wymagane

odbycie

miesięcznego

podyplomowego ( art. 9 ust. 1 w związku z art. 7 usta. 2

stażu

ustawy o z.p.p.).

Przytoczoną w skardze Ministra Zdrowia argumentację celowościową należy w

pełni podzielić.

Przepis art. 15 ustawy o z.p.p., według którego podjęcie wykonywania

zawodu pielęgniarki (lub położnej) po upływie pięciu lat od ukończenia stażu

podyplomowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat

wymaga odbycia przeszkolenia odnosi się do innych przerw niż spowodowane

studiami w szkole wyższej prowadzącej kształcenie w zawodzie pielęgniarki w

formie studiów magisterskich (jednolitych lub uzupełniających) lub studiów

wyższych podyplomowych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w okresie

przerwy w wykonywaniu zawodu A. S. ukończyła wyższe studia pielęgniarskie na

Wydziale Zdrowia Publicznego Akademii Medycznej […] i uzyskała tytuł magistra.

Należy więc uznać, że uchwały

Nr 44/IV/2006 Okręgowej Rady Pielęgniarek i

Położnych z dnia 12 czerwca 2006 r. oraz wydana w jej wykonaniu uchwała Nr

93/P/IV/2006 z dnia 31 października 2006 r. są w zaskarżonej części sprzeczne z

prawem i dlatego, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o s.p.p. należało je uchylić.