III ZS 1/07 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 21 lutego 2007 r.

III ZS 1/07

1. Uchwałę okręgowej rady pielęgniarek i położnych w sprawie obowiązku odbycia przeszkolenia po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż

pięć lat jako dotyczącą ustalenia standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych pielęgniarek i położnych (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia

19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych, Dz.U. Nr 41, poz.

178 ze zm.) Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem (art. 6 ust. 1 tej ustawy).

2. Nie ma obowiązku odbycia przeszkolenia pielęgniarka, posiadająca

stwierdzone prawo wykonywania zawodu, po przerwie w jego wykonywaniu

dłuższej niż pięć lat, jeżeli w tym czasie ukończyła studia wyższe określone w

art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze zm.), po których nie jest

wymagane odbycie 12-miesięcznego stażu podyplomowego w zakładzie opieki

zdrowotnej (art. 9 ust. 1 tej ustawy).

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka,

Herbert Szurgacz (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego

2007 r. sprawy ze skargi Ministra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i

Położnych w J.G. [...] z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie przeszkolenia Haliny S. po

przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i na § 1 pkt 2 uchwały

[...] z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie skierowania na przeszkolenie po przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki i położnej,

u c h y l i ł obie uchwały w zaskarżonej części.

Uzasadnienie

Na podstawie uchwały [...] z dnia 28 lutego 2006 r. wydanej z powołaniem się

na art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i

położnych (Dz.U. Nr 41, poz. 178 ze zm.) i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r.

o zawodach pielęgniarki i położnej (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 602 ze

zm.) oraz uchwałę [...]. ORPiP w J.G. z dnia 9 marca 2005 r. w sprawie przyjęcia

programu przeszkolenia, które pielęgniarka i położna powinna odbyć po przerwie

dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu, Prezydium Okręgowej Rady Pielęgniarek i

Położnych w J.G. w uchwale [...] z dnia 9 maja 2006 r. stwierdziło, iż Halina S. posiada przerwę dłuższą niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki oraz że powinna

odbyć przeszkolenie w N-ZOZ L. Centrum Zdrowia w L. zgodnie z obowiązującym

regulaminem.

W skardze z dnia 16 stycznia 2007 r. na powyższe uchwały Minister Zdrowia,

zaskarżając je w całości, zarzucił sprzeczność z prawem: z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z

dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej w związku z art. 10 pkt 2 i 3

ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych. Skarżący

podniósł, iż organ samorządu zawodowego określając obowiązek odbycia przez Halinę S. przeszkolenia po przerwie w wykonywaniu zawodu pielęgniarki trwającej dłużej niż 5 lat, nie uwzględnił faktu ukończenia przez pielęgniarkę, w okresie przerwy i

przed złożeniem wniosku o ponowne dopuszczenie do wykonywania zawodu, wyższych studiów zawodowych w Instytucie Edukacji Medycznej Kolegium K. w J.G. i

uzyskania przez nią tytułu licencjata pielęgniarstwa. Sama istota wyższych studiów

zawodowych przesądza o ich przewadze nad jakimkolwiek przeszkoleniem w zakresie odtworzenia wiedzy i umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania

danego zawodu. Zaskarżona uchwała abstrahuje od dyspozycji zawartej w ramach

art. 10 pkt 2 i 3 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych. W myśl tego przepisu członkowie samorządu pielęgniarek i położnych mają prawo korzystać z pomocy

okręgowych izb pielęgniarek i położnych w zakresie zapewnienia właściwych warunków wykonywania zawodu, jak i prawo do korzystania z ochrony i pomocy prawnej

organów izb. Sam samorząd zawodowy został bowiem powołany nie tylko do sprawowania pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu pielęgniarki i położnej, ale też w celu dbania o interesy zawodowe, społeczne i gospodarcze całego

środowiska zawodowego pielęgniarek, a także o interesy poszczególnych członków

tej grupy zawodowej. W sprawie samorząd nie dostrzegł istoty sytuacji faktycznej, w

jakiej znalazła się Halina S. i potraktował ją jak każdą inną osobę, która w okresie

przerwy nie miała nic wspólnego z zawodem pielęgniarki. Ugodził tym samym w

istotny sposób w interes zawodowy pielęgniarki, w znacznym stopniu utrudniając jej

racjonalne kontynuowanie działalności zawodowej. Taka wykładnia art. 15 ustawy o

zawodach pielęgniarki i położnej w ocenie skarżącego pozostaje w sprzeczności z

przepisem art. 65 ust. 1 Konstytucji. Wskazując na powyższe Minister Zdrowia wniósł

o uchylenie w całości zaskarżonych uchwał.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje :

I. Ustawa z dnia 19 kwietnia o samorządzie pielęgniarek i położnych (dalej w

skrócie: s.p.p.) przewiduje dwa tryby zaskarżania uchwał organów samorządu pielęgniarek i położnych: w drodze skargi Ministra Zdrowia ( i Opieki Społecznej) do Sądu

Najwyższego (art. 6) oraz w drodze skargi ministra właściwego do spraw zdrowia do

sądu administracyjnego (art. 24 ust. 3). Kwestią wstępną, która wymaga rozważenia,

jest sprawa właściwości rzeczowej Sądu Najwyższego do rozpoznania skargi Ministra Zdrowia na uchwałę Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. z dnia 28

lutego 2006 r., stwierdzającej, że Halina S. podlega przeszkoleniu po przerwie dłuższej niż 5 lat w wykonywaniu zawodu pielęgniarki. Uchwałą Prezydium tej Rady z

dnia 9 maja 2006 r. określono miejsce i czas trwania przeszkolenia.

Stosownie do art. 6 ustawy s.p.p. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może

zaskarżyć do Sądu Najwyższego pod zarzutem sprzeczności z prawem uchwały organu izby w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania uchwały. Sąd Najwyższy utrzymuje

zaskarżoną uchwałę w mocy lub ją uchyla. W myśl art. 24 ust. 3 Minister właściwy do

spraw zdrowia może zaskarżyć do sądu administracyjnego prawomocną uchwałę

samorządu pielęgniarek i położnych w sprawach, o których mowa w ust. 2; są to

uchwały okręgowej rady w sprawie stwierdzenia prawa wykonywania zawodu, wpisania na listę członków okręgowej rady bądź skreślenia z tej listy. W art. 4 ust. 1

ustawy zostały określone zadania samorządu, obejmujące między innymi sprawowanie pieczy i nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu, ustalanie standardów

zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych obowiązujących na poszczególnych stanowiskach pracy, zatwierdzanych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, opiniowanie programu kształcenia zawodowego. Ustęp drugi tego przepisu

wskazuje formy wykonywania zadań przez samorząd i wymienia pośród nich stwier-

dzanie prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i prawa wykonywania zawodu położnej oraz prowadzenie rejestru pielęgniarek i położnych.

W przytoczonym kontekście normatywnym wymaga wyjaśnienia przede

wszystkim charakter uchwały podjętej przez Okręgową Radę Pielęgniarek i Położnych w J.G., w szczególności, czy jest to uchwała, której przedmiotem jest stwierdzenie prawa wykonywania zawodu. Należy dojść do wniosku, że wymieniona

uchwała nie stanowi uchwały stwierdzającej prawo wykonywania zawodu. Wynika to

z jej treści, powołanej w uchwale podstawy prawnej jej wydania, a także stąd, że

pielęgniarka Halina S. korzysta już z prawa wykonywania zawodu. Powołany w

uchwale przepis art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy s.p.p. dotyczy upoważnienia okręgowej

rady do prowadzenia bieżących spraw izby i wykonywania zadań zleconych przez

Naczelną Radę, przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (dalej w skrócie: z.p.p.) dotyczy spraw podjęcia wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Istotnie, w

rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest obowiązek odbycia przeszkolenia

przez Halinę S. po przewie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat. Jest to materia, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy s.p.p., związana z ustalaniem standardów zawodowych i standardów kwalifikacji zawodowych pielęgniarek (i położnych). Uchwały organów izby pod zarzutem ich sprzeczności z prawem Minister

Zdrowia i Opieki Społecznej może zaskarżyć do Sądu Najwyższego.

II. Powołana ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej w art. 11 ust. 2 stanowi, że prawo wykonywania zawodu pielęgniarki (położnej) uzyskuje osoba, która,

poza posiadaniem obywatelstwa polskiego (wyjątki określają dalsze przepisy

ustawy), posiadaniem dyplomu ukończenia polskiej szkoły pielęgniarskiej, posiadaniem pełnej zdolności do czynności prawnych i stanem zdrowia pozwalającym na

wykonywanie zawodu - odbyła wymagany staż podyplomowy. Sprawy odbywania

stażu podyplomowego szczegółowo określa przepis art. 9 ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 czerwca 1992 r. w sprawie trybu

postępowania dotyczącego stwierdzania prawa wykonywania zawodu pielęgniarki i

zawodu położnej oraz sposobu prowadzenia rejestru pielęgniarek i rejestru położnych (Dz.U. Nr 52, poz. 248 ze zm.). W myśl art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia pielęgniarka po ukończeniu szkoły, o której mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1, w celu uzyskania

prawa wykonywania zawodu jest obowiązana do odbycia 12-miesięcznego stażu

podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 7 ustawy pielęgniarka

uzyskuje kwalifikacje zawodowe po ukończeniu szkoły pielęgniarskiej (ust. 1). Szkołą

pielęgniarską w rozumieniu ustawy jest prowadząca kształcenie w zawodzie pielęgniarki: 1) szkoła pomaturalna, 2) szkoła wyższa, prowadząca kształcenie w formie:

a) studiów magisterskich jednolitych lub uzupełniających lub b) studiów wyższych

zawodowych (ust. 2 ). Z porównania treści art. 9 ustawy z treścią jej art. 7 wynika

jednoznacznie, że w celu uzyskania prawa wykonywania zawodu nie wymaga się

odbycia obowiązkowego stażu podyplomowego w zakładzie opieki zdrowotnej od

pielęgniarek, które ukończyły szkołę wyższą, prowadzącą kształcenie w formie studiów magisterskich (jednolitych lub uzupełniających) lub studiów wyższych zawodowych. Skoro więc odbycie stażu podyplomowego nie jest wymagane dla stwierdzenia

prawa wykonywania zawodu w przypadku absolwentów szkoły wyższej o wskazanych kierunkach i formach kształcenia, to trudno przyjąć, by obowiązek odbycia

przeszkolenia miał znajdować zastosowanie w przypadku pielęgniarek posiadających

stwierdzone prawo wykonywania zawodu, po przerwie w wykonywaniu zawodu, w

czasie której ukończyły one wyższe studia zawodowe, o których mowa w art. 7

ustawy i po ukończeniu których nie jest wymagane odbycie 12 miesięcznego stażu

podyplomowego ( art. 9 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o z.p.p.). Przytoczoną

w skardze Ministra Zdrowia argumentację celowościową należy w pełni podzielić.

Przepis art. 15 ustawy o z.p.p., według którego podjęcie wykonywania zawodu

pielęgniarki (lub położnej) po upływie pięciu lat od ukończenia stażu podyplomowego

lub po przerwie w wykonywaniu zawodu dłuższej niż pięć lat wymaga odbycia przeszkolenia, odnosi się do innych przerw niż spowodowane studiami w szkole wyższej

prowadzącej kształcenie w zawodzie pielęgniarki w formie studiów magisterskich

(jednolitych lub uzupełniających) lub studiów wyższych podyplomowych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w okresie przerwy w wykonywaniu zawodu Halina S. ukończyła wyższe studia zawodowe w Instytucie Edukacji Medycznej Kolegium K. w J.G. i uzyskała tytuł licencjata pielęgniarstwa. Należy więc uznać, że

uchwały [...] Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w J.G. z dnia 28 lutego 2006

r. oraz wydana w jej wykonaniu uchwała [...] z dnia 9 maja 2006 r. są w zaskarżonej

części sprzeczne z prawem i dlatego, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o s.p.p. należało je uchylić.