III ZP 2/96 · Sąd Najwyższy

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 21 listopada 1996 r.

III ZP 2/96

Przewodniczący Prezes SN: Jan Wasilewski, Sędziowie SN: Teresa FlemmingKulesza, Józef Iwulski (współsprawozdawca), Adam Józefowicz, Jerzy Kwaśniewski

(sprawozdawca), Janusz Łętowski, Walerian Sanetra.

Sąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara

Grudzieckiego, po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 21 listopada 1996 r. wniosku

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Izby

Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego uchwały zawierającej odpowiedź na następujące zagadnienie prawne:

Czy po 30 czerwca 1996 r. dopuszczalne jest wniesienie rewizji nadzwyczajnej

od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakie zostało

wydane przed 1 lipca 1996 r., po upływie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia

się takiego orzeczenia ?

oraz w przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na to pytanie:

Czy w świetle art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu

postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Prawo

upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania

administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 10 zd. 1 i art. 14 tej ustawy, w

związku z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

(Dz. U. Nr 74, poz. 368) podmioty wymienione w art. 57 ust. 2 tej ostatniej ustawy w

okresie do 30 czerwca 1998 r. mogą wnosić z urzędu rewizje nadzwyczajne od

prawomocnych orzeczeń NSA wydanych przed 1 lipca 1996 r. na podstawach i w

terminach, które były przewidziane dla rewizji nadzwyczajnej w przepisach skreślonego

przez art. 1 pkt 55 w/w ustawy z dnia 1 marca 1996 r. działu VII "Rewizja nadzwyczajna" tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej KPC?"

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Od dnia 1 lipca 1996 r. niedopuszczalne jest wniesienie rewizji nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego po

upływie sześciu miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

Uzasadnienie

I. Rozpatrywane w sprawie zagadnienie dotyczy rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń

Naczelnego Sądu Administracyjnego - według stanu prawnego wynikającego z ustawy

z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu

układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189).

Do dnia wejścia w życie tej ustawy (zwanej dalej ustawą nowelizacyjną), tj. do 1

lipca 1996 r. rewizja nadzwyczajna była od 1950 r. środkiem weryfikacji prawomocnych

orzeczeń sądowych. W kodeksie postępowania cywilnego z 1964 r. rewizji

nadzwyczajnej poświęcony został osobny dział (VII tytułu VI Księgi pierwszej) określający specyficzny charakter prawny tej instytucji, nie mieszczącej się w ramach przyjętego

modelu środków zaskarżenia.

Rewizja nadzwyczajna była środkiem nadzoru judykacyjnego Sądu Najwyższego

wobec spraw już zakończonych. Postępowanie z rewizji nadzwyczajnej nie tworzyło

ciągłości z dotychczasowym postępowaniem w sprawie. Strona mogła złożyć podanie o

wniesienie rewizji nadzwyczajnej do organu uprawnionego, który podejmował w tej

kwestii decyzję według własnego uznania, a wnosząc rewizję nadzwyczajną zawsze

czynił to w ramach swego urzędu a nie w imieniu strony.

Przyjęta w Kodeksie postępowania cywilnego, jako instytucja tego postępowania stała

się rewizja nadzwyczajna na podstawie odrębnych przepisów także środkiem weryfikacji orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych organów pozasądowych.

Ustawa nowelizacyjna reformując w zasadniczy sposób system środków odwoławczych postępowania sądowego w sprawach cywilnych, wprowadzając dwustopniowy

ich model (apelację i kasację) oraz stabilność prawomocnych orzeczeń, pozbawiła

instytucję rewizji nadzwyczajnej racji bytu w obrębie postępowania cywilnego. W

związku z tym ustawa nowelizacyjna konsekwentnie usunęła z Kodeksu postępowania

cywilnego dział VII tytułu VI księgi pierwszej i w ogóle wszelkie wzmianki o rewizji

nadzwyczajnej. Oznacza to, że z chwilą wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej rewizja

nadzwyczajna przestała być instytucją postępowania cywilnego a jej dalszy po tym dniu

byt może wynikać jedynie z regulacji prawa międzyczasowego oraz wprowadzonych na

pewien okres reguł o charakterze adaptacyjnym.

Wprowadzając radykalną zmianę modelu procedury cywilnej ustawa nowelizacyjna zachowała instytucję rewizji nadzwyczajnej jako środka weryfikacji wadliwych

orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (i orzeczeń organów pozasądowych

przewidzianych w dotychczasowych przepisach), modyfikując tylko niektóre z jej

warunków. W tej sytuacji, wobec wyeliminowania z KPC przepisów dotyczących

rozpoznawania rewizji nadzwyczajnej, konieczne stało się uregulowanie tego postępowania na użytek weryfikacji orzeczeń NSA oraz organów pozasądowych. Wszystkie te

kwestie zostały uregulowane w art. 10 ustawy nowelizacyjnej. W przepisie tym, przede

wszystkim znalazła potwierdzenie właściwość Sądu Najwyższego do rozpoznawania

rewizji nadzwyczajnych od orzeczeń NSA oraz organów pozasądowych, przewidzianych

w ustawach szczególnych. Po drugie, postanowiono o odpowiednim stosowaniu przy

rozpoznawaniu przez Sąd Najwyższy takich rewizji nadzwyczajnych przepisów o

postępowaniu kasacyjnym. Po trzecie, określony został termin do wniesienia rewizji

nadzwyczajnej na 6 miesięcy od dnia wydania prawomocnego orzeczenia. Ta ostatnia

regulacja została wyrażona w osobnym zdaniu, co dodatkowo podkreśla jej odmienny

charakter od regulacji wyrażonej w zdaniu poprzedzającym. Nie może więc być

wątpliwości co do tego, że w zdaniu ostatnim art. 10 ustawy nowelizacyjnej został

określony termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej jako wyodrębniony od regulacji

przebiegu postępowania element konstytuujący warunki rewizji nadzwyczajnej.

Regulacja ta ma więc taki sam charakter merytorycznego określenia instytucji rewizji

nadzwyczajnej, jak art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie

Administracyjnym (Dz. U., Nr 74, poz. 368 ze zm.), według którego Minister

Sprawiedliwości - Prokurator Generalny, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes

Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rzecznik Praw Obywatelskich, a w sprawach z

zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - także Minister Pracy i Polityki

Socjalnej, mogą wnieść od orzeczenia sądu rewizję nadzwyczajną do Sądu

Najwyższego, jeżeli orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes Rzeczypospolitej

Polskiej. Inaczej mówiąc, w myśl rozważanej regulacji wynikającej z ustawy

nowelizacyjnej wymienione podmioty mogą wnieść rewizję nadzwyczajną opartą na

określonych podstawach, ale tylko w terminie 6 miesięcy od wydania prawomocnego

orzeczenia. Rewizja nadzwyczajna wniesiona bez zachowania jej warunków, np. przez

nieuprawniony do tego podmiot albo po upływie zakreślonego terminu, musi być

traktowana jako niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie

odpowiedniego stosowania art. 3938 § 1 KPC.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia prawnego - nie kwestionując znaczenia wprowadzonych zmian przez ustawę

nowelizacyjną tak w zakresie procedury cywilnej, jak i instytucji rewizji nadzwyczajnej od

orzeczeń NSA - zwrócił uwagę na niekonsekwentną, jego zdaniem, regulację przyjętych

w ustawie reguł na okres przejściowy 2 lat od wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej.

Istotnie można stwierdzić w regulacjach ustawy nowelizacyjnej dotyczącej tego

zagadnienia daleko idące zróżnicowanie.

Jeżeli chodzi o dokonane zmiany w zakresie procedury cywilnej, to, jak to wyżej

zostało wyjaśnione - polegają one m.in. na wprowadzeniu nowych środków odwoławczych, w tym kasacji i całkowitej eliminacji rewizji nadzwyczajnej jako środka

weryfikacji prawomocnego orzeczenia. Konsekwencje tej reformy polegające na pełnej

stabilności prawomocnego orzeczenia sądu zostały bardzo ograniczone na okres

dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, tj. do dnia 1 lipca 1998 r. W

tym okresie strona będzie uprawniona do korzystania z kasacji (z uwzględnieniem

określonych w art. 11 reguł międzyczasowego funkcjonowania dotychczasowych

przepisów). Niezależnie od tego zarówno prawomocne orzeczenie sądu pierwszej

instancji lub sądu rewizyjnego kończące postępowanie w sprawie, wydane przed dniem

1 lipca 1996 r. (art. 12 ust. 1), jak i prawomocne orzeczenie sądu pierwszej instancji, a

także orzeczenie sądu wojewódzkiego orzekającego w drugiej instancji lub sądu

apelacyjnego, wydane po dniu 1 lipca 1996 r., w tym ostatnim wypadku w ciągu sześciu

miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (art. 12 ust. 3) mogą być zaskarżone

w drodze kasacji przez Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego lub

Rzecznika Praw Obywatelskich. Podkreślić przy tym trzeba znaczne podobieństwo

kasacji przysługującej podmiotom, o których mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 3 ustawy

nowelizacyjnej do dotychczasowej instytucji rewizji nadzwyczajnej. Dotyczy to

zwłaszcza kasacji uregulowanej w art. 12 ust. 1, która wymienionym podmiotom

urzędowym przysługuje na podstawach i w terminach, które były przewidziane dla

rewizji nadzwyczajnej. Co więcej, w tym trybie, podobnym do dotychczasowej rewizji

nadzwyczajnej podlegają zaskarżeniu - na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy

nowelizacyjnej - orzeczenia Sądu Najwyższego wydane na skutek rewizji nadzwyczajnej

przed 1 lipca 1996 r., które według dotychczasowego stanu prawnego nie podlegały

weryfikacji w drodze rewizji nadzwyczajnej.

Tak daleko idące ograniczenie, na okres przejściowy (dostosowawczy) zasady

stabilności prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych kontrastuje

wyraźnie z regulacją dotyczącą zmodyfikowanej instytucji rewizji nadzwyczajnej od

orzeczeń NSA (innych organów pozasądowych) przewidzianej w przepisach szczególnych.

Przechodząc z kolei do przedstawienia regulacji z tego zakresu dotyczących

rewizji nadzwyczajnej należy podkreślić znaczenie zmiany merytorycznej, wynikającej z

określenia terminu sześciu miesięcy od dnia wydania prawomocnego orzeczenia do

wniesienia rewizji nadzwyczajnej, na co zwrócił uwagę wnioskodawca rozpatrywanego

zagadnienia.

W dotychczasowych przepisach (art. 421 § 2 KPC.) przewidziany był wprawdzie

termin sześciomiesięczny, lecz jego początek stanowiło nie wydanie, lecz uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia. Ponadto, termin ten miał zastosowanie

wyłącznie do rewizji nadzwyczajnej opartej na zarzucie rażącego naruszenia prawa.

Podmioty uprawnione do wniesienia rewizji nadzwyczajnej nie były natomiast ograniczone żadnym terminem w wypadku naruszenia przez zaskarżone orzeczenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji należy uznać, że zmiana dotychczasowych

zasad weryfikacji orzeczeń NSA (innych organów), aczkolwiek nie tak zasadnicza jak

ta, która odnosi się do orzeczeń sądów cywilnych, jest jednak istotna i powoduje

ograniczenie możliwości wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Pomimo to ustawa

nowelizacyjna, inaczej niż w stosunku do weryfikacji orzeczeń sądów cywilnych w

okresie przejściowym, nie przewidziała dla weryfikacji orzeczeń NSA żadnego okresu

przejściowego. Jedynie w art. 11 ust. 5, mającym charakter przepisu prawa

międzyczasowego, postanowiono, że w sprawie, w której została wniesiona rewizja

nadzwyczajna przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, rozpoznanie tej

rewizji następuje według dotychczasowych przepisów.

II. W rozpatrywanym wniosku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, który jest

jednym z podmiotów uprawnionych do wnoszenia rewizji nadzwyczajnych od orzeczeń

NSA, dał wyraz swemu przekonaniu, że budzi poważne wątpliwości takie rozumienie

sensu wskazanych przepisów ustawy nowelizacyjnej, iż okres dostosowawczy instytucji

procesowych zreformowanych w ustawie został określony wyłącznie dla orzeczeń

sądów cywilnych i Sądu Najwyższego z pominięciem orzeczeń NSA. Niewłaściwe jest

faktyczne wyłączenie po dniu 1 lipca 1996 r. możliwości zaskarżenia orzeczeń NSA,

wydanych przed tym dniem a naruszających interes RP, zwłaszcza wobec krótkiej

vacatio legis ustawy nowelizacyjnej. Zachowanie instytucji rewizji nadzwyczajnej od

prawomocnych orzeczeń NSA (zwłaszcza przy jednoinstancyjności postępowania

sądowoadministracyjnego) nie powinno prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej tak

obywateli, jak i podmiotów urzędowych reprezentujących interes samych obywateli oraz

interes społeczny. Naruszałoby to bowiem zakaz retroakcji nowej regulacji prawnej.

Skoro uprawnionymi do wnoszenia rewizji nadzwyczajnych były i są nadal

jedynie nieliczne podmioty, to - zdaniem wnioskodawcy - racje, jakie przemawiały za

pozostawieniem instytucji rewizji nadzwyczajnych od orzeczeń NSA - w kontekście

regulacji zawartej w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. - mogą przemawiać za

ustaleniem, iż od orzeczeń NSA wydanych przed 1 lipca 1996 r. powinna istnieć nadal

możliwość wnoszenia rewizji nadzwyczajnych po upływie sześciu miesięcy od daty

uprawomocnienia się orzeczenia. Potrzebna jest bowiem taka wykładnia przepisów

ustawy nowelizacyjnej, która pozwalałaby uznać, iż ustawodawca jednakowo ocenia

orzeczenia wszystkich sądów, które wydawały orzeczenia stosując wprost lub posiłkowo

KPC.

Ponadto wnioskodawca stwierdził, że zawarte w art. 10 zdaniu pierwszym ustawy

nowelizacyjnej odesłanie do odpowiedniego stosowania przez Sąd Najwyższy przepisów o postępowaniu kasacyjnym (przy braku jakichkolwiek regulacji o charakterze

przejściowym) uzasadnia potrzebę nawiązania do regulacji z art. 12 tej ustawy. Przepis

ten wprawdzie ma zastosowanie wprost jedynie w sprawach rozpoznawanych w trybie

KPC, w których orzeczenia zostały wydane przed 1 lipca 1996 r., jednakże odczytanie

go łącznie z art. 14 ustawy pozwala ustalić, iż orzeczenia sądów powszechnych i Sądu

Najwyższego wydane przed 1 lipca 1996 r. mogą być zaskarżone przez wymienione w

tym przepisie organy Państwa do Sądu Najwyższego w drodze kasacji, będącej

odpowiednikiem rewizji nadzwyczajnej w okresie do 30 czerwca 1998 r.

Prokurator Prokuratury Krajowej w pisemnym stanowisku oraz na posiedzeniu w

dniu 21 listopada 1996 r. wniósł o podjęcie uchwały wyjaśniającej przedstawioną

kwestię prawną w ten sposób, że po dniu 30 czerwca 1996 r. nie jest dopuszczalne

wniesienie rewizji nadzwyczajnej od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego,

wydanego przed 1 lipca 1996 r. jeżeli od dnia wydania prawomocnego orzeczenia

upłynął okres sześciu miesięcy.

III. Rozpatrywane w sprawie zagadnienie prawne sprowadza się do wyjaśnienia

sensu wskazanych przepisów ustawy nowelizacyjnej, poprzez interpretacje tego, co

rzeczywiście w tych przepisach zostało uregulowane. Wątpliwości, które dotyczą celowości przyjętych rozwiązań ustawowych nie mogą natomiast stanowić podstawy ustaleń

interpretacyjnych.

Jak to zostało przedstawione w I części niniejszego uzasadnienia, z brzmienia

analizowanych przepisów wynika wyraźny podział regulacji normatywnych tak w

zakresie formalnym, jak i merytorycznym .

Zagadnienie rewizji nadzwyczajnej od orzeczeń NSA (innych organów pozasądowych) zostało - odrębnie od zagadnienia kasacji od orzeczeń w sprawach cywilnych - uregulowane w art. 10, a jeżeli chodzi o aspekty prawa międzyczasowego - w

art. 11.

Przepis art. 10 ustawy nowelizacyjnej nie ma w jakimkolwiek ze swych elementów charakteru przepisu przejściowego. Określa on zasady funkcjonowania rewizji

nadzwyczajnych od orzeczeń NSA oraz organów pozasądowych, przewidziane w

ustawach szczególnych, w nowym kontekście systemowym wynikającym z reformy

procedury cywilnej, która wyeliminowała z niej rewizję nadzwyczajną. Zasady te zostały

określone inaczej niż w przepisach poprzednio obowiązujących. Wprowadzony termin,

w czasie którego dopuszczalne jest wniesienie rewizji nadzwyczajnej, stanowi

ograniczenie w stosunku do art. 421 § 2 KPC., który stwarzał względną podstawę do

merytorycznego rozpoznawania rewizji nadzwyczajnej od każdego orzeczenia NSA,

niezależnie od tego, kiedy ono zostało wydane. Nigdy jednak wniesienie rewizji nadzwyczajnej nie zależało od strony, skoro nie miała ona skutecznych prawnie środków

żądania, ażeby uprawniony podmiot zainicjował w tym trybie postępowanie zmierzające

do weryfikacji prawomocnego orzeczenia. Nie jest więc przekonujący argument, że

zmiana zasad wnoszenia rewizji nadzwyczajnej dotyka prawnie chronionych interesów

strony, skoro jej sytuacja prawna została prawomocnie ustalona wiążącym ją

orzeczeniem. Ustawa nowelizacyjna w ograniczonym zakresie stabilizuje prawomocne

orzeczenie, co wiąże się z jednoinstancyjnym systemem sądownictwa administracyjnego. Jeżeli ustawodawca zdecydował się zachować dotychczasowy nadzwyczajny środek weryfikacji orzeczeń NSA, wprowadzając jedynie pewne restrykcje

zapewniające prawomocnemu orzeczeniu większą stabilność, to regulacja taka istotnie

różni się od całkowitej niewzruszalności prawomocnego orzeczenia, ustalonej dla

orzeczeń w sprawach cywilnych. Chociaż więc może budzić zastrzeżenia krótki czas

przystosowania nowej regulacji co do terminu do wniesienia rewizji nadzwyczajnej od

orzeczenia NSA, sprowadzający się w istocie tylko do dwu i pół miesięcznej vacatio

legis, to jednak nie jest przekonujący pogląd, że powinien to być co najmniej taki sam

okres, jaki został przewidziany dla adaptacji modelu wyłączającego weryfikację

prawomocnych orzeczeń w sprawach cywilnych. Krytyczna nawet ocena tych regulacji

dotyczących sposobu wprowadzenia w życie odrębnie uregulowanych instytucji

procesowych nie usprawiedliwiałaby interpretacji, która nie byłaby zgodna z ustawą.

Sugerowane we wniosku różne traktowanie orzeczeń NSA w zależności od tego, czy

zostały wydane przed, czy po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej pozostawałoby w

sprzeczności z art. 11 ust. 1 ustawy wyraźnie określającym zasadę bezpośredniego

stosowania nowej ustawy (z wyjątkami inaczej uregulowanymi w dalszych przepisach).

Jedyny wyjątek dla zastosowania nowej regulacji rewizji nadzwyczajnej zawiera art. 11

ust. 5 ustawy, według którego tylko w sprawie, w której została wniesiona rewizja

nadzwyczajna przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, jej rozpoznanie

następuje według dotychczasowych przepisów. Proponowana w uzasadnieniu wniosku

koncepcja dalszego stosowania uchylonych przepisów KPC do orzeczeń Naczelnego

Sądu Administracyjnego wydanych przed dniem 1 lipca 1996 r. nie ma oparcia w treści

analizowanych przepisów i w istocie stanowi próbę rozszerzającej wykładni art. 11 ust.

5 ustawy nowelizacyjnej. Jest to wykładnia niedopuszczalna, skoro odnosi się do

przepisu szczególnego, który ponadto jest w swej treści jednoznaczny. Należy przy

okazji zauważyć, że w przepisach określających reguły procesowe zasadą jest właśnie,

tak jak w art. 11 ustawy nowelizacyjnej, bezpośrednie stosowanie nowych reguł

procesowych. Tak w szczególności stanowią przepisy wprowadzające KPC. W istocie

rzeczy budziłoby zastrzeżenia proponowane stanowisko, według którego prawomocne

orzeczenia NSA, które są wydawane po dniu 1 lipca 1996 r., stwarzają w pełni

ustabilizowaną sytuację prawną dla stron po upływie terminu 6 miesięcy od ich wydania

(jeżeli w tym terminie nie zostanie wniesiona rewizja nadzwyczajna), natomiast

orzeczenia wcześniejsze, podlegałyby destabilizacji bez żadnych ograniczeń

czasowych, co najmniej do 1 lipca 1998 r.

W każdym razie niezależnie od przedstawionych ocen, które są kontrowersyjne,

decydujące musi być uznanie, że ustawodawca jednoznacznie określił dążenie do

zrealizowania zasady natychmiastowego wejścia w życie nowej ustawy procesowej.

Przedstawiony w uzasadnieniu zagadnienia prawnego problem początku biegu

terminu sześciomiesięcznego z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. do tej grupy

orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie są prawomocne w chwili ich

wydania, może budzić wątpliwości, ale nie jest on przedmiotem rozpoznania w

niniejszej sprawie. Zgodnie z przepisem art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o

Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczenia tego Sądu są prawomocne (z chwilą

wydania) z wyjątkiem orzeczeń, od których wniesiono sprzeciw na podstawie art. 39

ust. 2 i art. 47 ust. 3 tej ustawy. W przypadkach zatem określonych tymi przepisami

(wydanie orzeczenia w razie nienadesłania przez organ odpowiedzi na skargę i akt

sprawy oraz w przypadku oczywistej wady decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 1, 3 i 4

KPA) w razie wniesienia sprzeciwu, orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego

nie jest prawomocne z chwilą jego wydania. Jeżeli więc strona nie wniesie sprzeciwu, to

orzeczenie takie uprawomocni się nie w dacie wydania, lecz w dacie upływu terminu do

złożenia sprzeciwu. Gdyby później organ uprawniony do złożenia rewizji nadzwyczajnej

chciał taki środek złożyć to - jak twierdzi się w uzasadnieniu wniosku - miałby skrócony

termin sześciomiesięczny.

Jednakże bez względu na to, czy mamy do czynienia ze szczególnymi przypadkami odmienności dat wydania i prawomocności orzeczeń NSA, czy też z sytuacją

typową prawomocności orzeczenia w chwili jego wydania, zawsze zasady ich

zaskarżenia rewizją nadzwyczajną określone są przepisem art. 10 ustawy nowelizacyjnej, a zasada wejścia w życie tego przepisu wynika z art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 5.

Można przy tym zauważyć, że owe szczególne przypadki rozminięcia się dat wydania i

prawomocności orzeczenia NSA, mogą wynikać z sytuacji, w której strona nie skorzysta

z przysługującego jej zwykłego środka odwoławczego (sprzeciwu). Nie jest to z

pewnością sytuacja dodatkowo usprawiedliwiająca destabilizację prawomocnego orzeczenia w drodze nadzwyczajnego środka.

W konsekwencji Sąd Najwyższy wyjaśnił przedstawione zagadnienie prawne, jak

w treści uchwały.