III UZ 9/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 9/10

POSTANOWIENIE

Dnia 2 grudnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z odwołania M. E.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej D. C.

o zwrot zasiłku chorobowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 grudnia 2010 r.,

zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 16 sierpnia 2010 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r. odrzucił

skargę kasacyjną M. E. od wyroku tego Sądu z dnia 16 sierpnia 2009 r. i oddalił

wniosek o wstrzymanie jego wykonalności.

W

uzasadnieniu

postanowienia

wskazano,

iż

Zakład

Ubezpieczeń

Społecznych decyzją z dnia 17 kwietnia 2003 r. odmówił D. C. prawa do zasiłku

chorobowego za okres od 29 października 2002 r., zaś decyzją z dnia 14 maja

2003 r. odmówił jej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od 3 kwietnia 2003

r. do 23 lipca 2003 r. i wreszcie decyzją z dnia 8 sierpnia 2003 r. odmówił jej prawa

do zasiłku wychowawczego za okres od 24 lipca 2003 r. do 23 lipca 2005 r.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2003 r. organ rentowy zażądał od płatnika M. E. zwrotu

wypłaconego zasiłku chorobowego dla D. C. za okres od 29 października 2002 r.

do 17 marca 2003 r. w kwocie 3.201,16 złotych wraz z ustawowymi odsetkami w

kwocie 116,93 złotych. Odwołania ubezpieczonej i płatnika od powyższych decyzji

zostały połączone do wspólnego rozpoznania. Na rozprawie w dniu 24 lutego 2010

r. pełnomocnik odwołujących cofnęła odwołania i zrzekła się roszczeń odnośnie do

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia, 14 maja i 8 sierpnia

2003 r., odmawiających D. C. prawa do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i

opiekuńczego. W tej sytuacji postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 24

lutego 2010 r. umorzono postępowanie w tym zakresie. Sąd Rejonowy wyrokiem z

dnia 4 marca 2010 r. oddalił odwołanie płatnika M. E. i zasądził od odwołującego na

rzecz organu rentowego kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego, a Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem

z

dnia

czerwca

2010

r.

oddalił

apelację

płatnika

od

orzeczenia

pierwszoinstancyjnego i zasądził od apelującego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych kwotę 60 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu apelacyjnym. Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną

płatnika. Skarżący wniósł jednocześnie o wstrzymanie wykonalności orzeczenia,

gdyż w przeciwnym razie „sensowność wniesienia skargi kasacyjnej w celu

merytorycznego rozstrzygnięcia zawartej w niej kwestii prawnej będzie w praktyce

pozbawiona sensu”.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, skoro

podana przez skarżącego wartość

przedmiotu zaskarżenia wynosi 3.201,16 złotych i jest niższa od kwoty 10.000

złotych,

skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w świetle art. 398²§1 k.p.c. i

podlega odrzuceniu z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. Konsekwencją odrzucenia skargi

kasacyjnej jest zaś oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności wyroku w trybie

art. 388 § 1 k.p.c.

Od powyższego postanowienia płatnik wniósł zażalenie, domagając się

uchylenia orzeczenia. W ocenie żalącego niniejsza sprawa jest w istocie sprawą o

objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i nie ma typowo majątkowego

charakteru. W myśl art. 398² § 1 k.p.c.

dopuszczalność skargi kasacyjnej od

wyroku drugoinstancyjnego nie jest więc uzależniona od wartości przedmiotu

zaskarżenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Analizę prawidłowości zaskarżonego postanowienia rozpocząć wypada od

przytoczenia treści art. 398¹ § 1 k.p.c., z którego wynika, że skarga kasacyjna

przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku

kończącego postępowanie w sprawie. W art. 398² § 1 k.p.c. wymieniono przy tym

kategorie

spraw,

w

których

nie

jest

możliwe

wniesienie

tegoż

środka

odwoławczego. Ogólną zasadą jest, że w sprawach o prawa majątkowe

dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości przedmiotu

zaskarżenia, którą dla spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - w

wyłączeniem spraw o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie

obowiązkiem ubezpieczenia społecznego - określono na kwotę nie niższą od

10.000 złotych. Przepis art. 476 § 2 i 3 k.p.c. wyjaśnia ustawowe pojęcie spraw z

zakresu ubezpieczeń społecznych, stanowiąc w § 2 pkt 1, iż należą do nich między

innymi sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych,

dotyczących

ubezpieczeń

społecznych.

Zakres

rozpoznania

i

orzeczenia

(przedmiot sporu) w tych sprawach wyznaczony jest zatem w pierwszej kolejności

przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń

społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ

52/99, OSPAPIUS 2000 nr 15, poz. 601), a w drugim rzędzie przedmiotem

postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu

rentowego do sądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r., II

UZ 1/06, niepublikowane).

Warto podkreślić, że do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia stosuje

się przepisy o wartości przedmiotu sporu. Obowiązuje przy tym zasada, iż wartość

przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego nie może być wyższa od wartości przedmiotu

sporu ani wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym.

Przedmiot zaskarżenia nie jest bowiem samodzielny, lecz stanowi pochodną

przedmiotu sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2001 r., II

UKN 249/00, LEX nr 551037 i z dnia 22 kwietnia 2002 r., II UZ 11/02, OSNP wkł.

2002, nr 17, poz.7).

Według utrwalonego w judykaturze poglądu, sąd drugiej instancji, do

którego

wniesiono

skargę

kasacyjną,

jest

zobowiązany

do

kontroli

jej

dopuszczalności, z związku z czym może z urzędu sprawdzić podaną wartość

przedmiotu zaskarżenia stosownie do art. 25 § 1 w związku z art. 3986 § 2 k.p.c.

(postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98, OSNP

1999, nr 8, poz. 291; z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, LexPolonica nr

394248 i z dnia 29 listopada 2007 r., II UZ 37/07, OSNP 2009, nr 1 – 2, poz. 30).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy

przypomnieć, że w przedmiotowym przypadku postępowanie sądowe zostało

zainicjowane odwołaniami ubezpieczonej D. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału z dnia 17 kwietnia, 14 maja i 8 sierpnia 2003 r.,

odmawiających

jej

prawa

do

zasiłków

chorobowego,

macierzyńskiego

i

wychowawczego oraz odwołaniem płatnika M. E. od decyzji tegoż Oddziału ZUS z

dnia 17 kwietnia 2003 r., zobowiązującej go do zwrotu nienależnie wypłaconego na

rzecz ubezpieczonej zasiłku chorobowego za okres od 20 października 2002 r. do

17 marca 2003 r. Żadna z zaskarżonych decyzji nie dotyczyła kwestii podlegania D.

C. ubezpieczeniom społecznym, gdyż to zagadnienie było objęte odrębną decyzją

organu rentowego z dnia 16 kwietnia 2003 r., którą ustalono niepodleganie

wnioskodawczyni owym ubezpieczeniom od 26 sierpnia 2002 r. Odwołanie

ubezpieczonej od powyższej decyzji zostało oddalone prawomocnym wyrokiem

Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia

2006 r., zaś odwołanie płatnika – prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 2 lipca

2008r. Skoro zatem kwestia objęcia D. C. ubezpieczeniami społecznymi nie była

przedmiotem decyzji, od których odwołania zapoczątkowały

niniejszy proces

sądowy, nie mogła być ona przedmiotem sporu ani przedmiotem zaskarżania

wyroków zapadłych w wyniku rozpoznania odwołań.

Przedmiotem sporu w

sprawach z odwołania od decyzji organu rentowego dotyczących odmowy prawa do

świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i obowiązku zwrotu nienależnie

wypłaconych z tego tytułu kwot ,nie jest podleganie wnioskodawcy ubezpieczeniom

społecznym, jeśli ta ostatnia kwestia była objęta odrębną decyzją zaskarżoną do

sądu i prawomocnie rozstrzygnięta. Dopuszczalność skargi kasacyjnej w tych

sprawach zależy więc od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wspomniane

wyżej

decyzje

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych,

stanowiące konsekwencję stwierdzenia przez organ rentowy niepodlegania D. C.

ubezpieczeniom społecznym, regulują problematykę praw majątkowych, tj. prawa

wnioskodawczyni do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i obowiązku zwrotu

przez płatnika nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego. Wartość tychże praw

majątkowych wyznacza więc wartość przedmiotu sporu w niniejszym procesie

(postanowienia Sądu Njwyższego z dnia 15 lutego 2001r. II UKN 639/00, LEX nr

551033 i z dnia 9 kwietnia 2001r. II UZ 19/01, PPiPS 2003 nr 2, s. 71). Wobec

cofnięcia odwołań i zrzeczenia się roszczeń przez wnioskodawczynię oraz

umorzenia przez Sąd Rejonowy postępowania w tym zakresie, przedmiotem

dalszego sporu i rozstrzygnięcia Sądów obydwu instancji pozostawało odwołanie

M. E. od decyzji Oddziału ZUS dotyczącej zwrotu niesłusznie zrealizowanego

świadczenia chorobowego. Żądana przez organ rentowy kwota 3.201,16 złotych

stanowi zatem wartość przedmiotu sporu oraz zaskarżania apelacyjnego i

kasacyjnego. Skoro jest ona niższa od 10.000 złotych, skarga kasacyjna – jako

niedopuszczalne w świetle art. 398² §1 k.p.c. – podlega z mocy art. 3986 § 2 k.p.c.

Wobec prawidłowości

zaskarżonego

postanowienia, Sąd

Najwyższy

stosownie do art. 398¹4 w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c. orzekła jak w sentencji.