III UZ 7/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 7/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku I. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w związku z wnioskiem o

przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 czerwca

2010 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 czerwca 2010 r.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 kwietnia 2011 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego [….]

z dnia 23 listopada 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

ubezpieczonej I. M. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 24 lutego 2010 r.

W polskiej placówce operatora publicznego ubezpieczona nadała w dniu 18

czerwca 2010 r. wniosek o wydanie jej odpisu powyższego wyroku Sądu

Apelacyjnego wraz z uzasadnieniem.

Postanowieniem z 24 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił wniosek

ubezpieczonej jako zgłoszony po upływie tygodniowego terminu. Orzeczenie wraz z

pouczeniem o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia postanowienia zostało

ubezpieczonej doręczone 12 lipca 2010 r.

W dniu 19 lipca 2010 r. I. M. wniosła o ustanowienie dla niej pełnomocnika z

urzędu celem sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu wniosku o

uzasadnienie wyroku. Pełnomocnik taki (radca prawny) został ustanowiony w dniu

29 lipca 2010 r., a został o tym powiadomiony pismem Okręgowej Izby Radców

Prawnych z 6 sierpnia 2010 r. W dniu 30 sierpnia 2010 r. w polskiej placówce

operatora

publicznego

pełnomocnik

ubezpieczonej

nadał

zażalenie

na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 24 czerwca 2010 r. o odrzuceniu wniosku

ubezpieczonej o wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem wraz z wnioskiem o

przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia. W uzasadnieniu pełnomocnik

podniósł, że zarzuca orzeczeniu naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art.

233 k.p.c. w związku z art. 168 k.p.c. przez ustalenie, że ubezpieczona z własnej

winy uchybiła terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie.

Ponadto w dniu 30 sierpnia 2010 r. pełnomocnik ubezpieczonej złożył

wniosek

o

przywrócenie

uchybionego

terminu

do

wniesienia

wniosku

o

sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 czerwca 2010 r. i

jego doręczenie wraz z uzasadnieniem. Pismem z 20 września 2010 r. pełnomocnik

ubezpieczonej cofnął ten wniosek.

Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek

o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenie (pkt 1.); odrzucił zażalenie (pkt 2.);

umorzył postępowanie w zakresie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o

sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10

czerwca 2010 r. (pkt 3.).

Uzasadniając bezzasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia

zażalenia Sąd Apelacyjny wskazał, że pełnomocnik z urzędu o swym umocowaniu

w sprawie został poinformowany pismem Okręgowej Izby Radców Prawnych z 6

sierpnia 2010 r. Sporządzone zaś zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie

terminu do jego wniesienia, choć opatrzone datą 24 sierpnia 2010 r., zostało

wysłane dopiero w dniu 30 sierpnia 2010 r. Jak wynika z treści wniosku, kontakt

pełnomocnika z ubezpieczoną miał miejsce 22 sierpnia 2010 r., pełnomocnik nie był

chory i nie zaistniały żadne okoliczności, które uzasadniałyby zwłokę w nadaniu

pisma na poczcie. Nawet uwzględniając to, że pierwszy kontakt pełnomocnika z

ubezpieczoną nastąpił 22 sierpnia 2010 r. było dostatecznie dużo czasu na

poznanie argumentacji ubezpieczonej i sporządzenie zażalenia zgodnego z jej

oczekiwaniami oraz obowiązującymi przepisami prawa. Strona skarżąca nie

przedstawiła żadnych uzasadnionych argumentów na okoliczność niezachowania

terminu do wniesienia zażalenia, w konsekwencji zażalenie, jako wniesione po

terminie podlegało odrzuceniu na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 391 i

art. 397 § 2 k.p.c. Czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu

jest bezskuteczna (art. 167 k.p.c.).

Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji strony skarżącej co do

nieznajomości procedury cywilnej przez ubezpieczoną i upatrywania w tym

uzasadnienia

w

zakresie

Postępowanie przed

ubezpieczonej

z

przywrócenia

Sądem

wymiarem

terminu

do

wniesienia

zażalenia.

Apelacyjnym nie było

pierwszym

kontaktem

sprawiedliwości,

na

etapie

postępowania

pierwszoinstancyjnego została ona prawidłowo pouczona o sposobie i terminie

złożenia wniosku o doręczenie wyroku Sądu pierwszej instancji i sporządzenie

uzasadnienia, z czego skutecznie skorzystała.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 23 listopada 2010 r. w zakresie

jego pkt 1. – na podstawie art. 380 k.p.c. oraz pkt 2. na podstawie art. 394 § 1 p 11

k.p.c. zaskarżył zażaleniem pełnomocnik ubezpieczonej, zarzucając naruszenie art.

169 § 1 k.p.c. przez błędne ustalenie, że wniosek o przywrócenie terminu został

złożony z uchybieniem terminu ustawowego.

Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części

dotyczącej oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na

postanowienie z dnia 24 czerwca 2010 r., odrzucenia zażalenia na postanowienie z

24 czerwca 2010 r.; o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia

zażalenia ubezpieczonej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 24 czerwca

2010 r. o odrzuceniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o

rozpatrzenie zażalenia i przywrócenie ubezpieczonej terminu do wniesienia

wniosku o sporządzenie uzasadnienia; uwzględnienie wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem albo o

przekazanie

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

wniosku

ubezpieczonej o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu i doręczenie odpisu

tego wyroku z uzasadnieniem. W uzasadnieniu zażalenia wskazuje się na

niezbędność uzyskania przez pełnomocnika od reprezentowanej przez niego strony

informacji o przyczynach uchybienia przez stronę terminowi do złożenia zażalenia,

ale także o danych, na których mógł pełnomocnik oprzeć zażalenie wnoszone

równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia (art. 169

§ 3 k.p.c.).

Podniesiono, że pełnomocnik ubezpieczonej dopiero w dniu 16 sierpnia 2010

r. odebrał na poczcie pismo z Okręgowej Izby Radców Prawnych o ustanowieniu,

następnie upłynęło 6 dni do uzyskania bezpośredniego kontaktu telefonicznego z

ubezpieczoną, co nawet po zsumowaniu z czasem napisania i wysłania zażalenia

(8 dni) nie może zostać uznane za nadmierne. Skoro kontakt ze stroną nastąpił w

dniu 22 sierpnia 2010 r., to realnie bieg terminu do złożenia przez pełnomocnika

ustanowionego przez sąd wniosku o przywrócenie terminu wraz z wniesieniem

zażalenia na postanowienie z 24 czerwca 2010 r. zaczął biec dopiero od dnia

następnego – 23 sierpnia, a zakończył swój bieg w dniu 30 sierpnia (poniedziałek).

Oznacza to, że zażalenie zostało wniesione w terminie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Przedmiotem postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym jest

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 23 listopada 2010 r. o odrzuceniu – ze

względu na niezachowanie terminu – zażalenia na postanowienie z dnia 24

czerwca 2010 r. odrzucające wniosek strony o wydanie odpisu wyroku z

uzasadnieniem.

Wobec bezsporności wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 24

czerwca 2010 r. po terminie, równie niesporną kwestią jest to, że zaskarżone do

Sądu Najwyższego postanowienie o odrzuceniu zażalenia stanowi konsekwencję

postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego

zażalenia. Tak więc chociaż to ostatnie postanowienie nie podlegałoby osobnemu

zaskarżeniu zostało poddane kognicji Sądu Najwyższego, w trybie art. 380 k.p.c.,

jako postanowienie mające niewątpliwie zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie

sprawy.

Nie budzi zatem zastrzeżeń to, że zarzuty rozpatrywanego zażalenia i

przedstawiona w nim argumentacja odnoszą się niemal w całości do postanowienia

o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, na którym

opiera się postanowienie zaskarżone do Sądu Najwyższego.

Rozpatrując jednakże przedstawione w zażaleniu zarzuty o naruszeniu art.

169 § 1 k.p.c. „poprzez błędne ustalenie, że wniosek o przywrócenie terminu został

złożony z uchybieniem terminu ustawowego” należy stwierdzić, że nie trafiają one

w kwestionowane rozstrzygnięcie ani w jego podstawy.

Powołany w zażaleniu art. 169 § 1 k.p.c. określa termin (tygodniowy w

stosunku do czasu ustania przyczyny uchybienia terminu) do wniesienia pisma z

wnioskiem

o

przywrócenie

terminu. W

razie

stwierdzenie

niezachowania

powyższego terminu (spóźnienia wniosku o przywrócenie terminu) sąd - stosownie

do art. 171 k.p.c. – odrzuca wniosek na posiedzeniu niejawnym.

Rozpatrywane natomiast w trybie art. 380 k.p.c. postanowienie nie jest

postanowieniem o odrzuceniu spóźnionego wniosku, którego podstawę stanowiłyby

art. 171 k.p.c. Jest to postanowienie oddalające wniosek, oparte na merytorycznej

ocenie co do zasadności przesłanki przywrócenia terminu – określonej w art. 168 §

1 k.p.c. Z przedstawionych w uzasadnieniu postanowień Sądu Apelacyjnego

ustaleń wynika, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających

wniosek – nie wykazała, że nie wniosła określonego zażalenia bez swojej winy.

Należy zwrócić uwagę, że ustalenia Sądu Apelacyjnego dotyczyły nie tylko

okoliczności bezpośrednio dotyczących strony (o ustanowienie pełnomocnika z

urzędu, celem wniesienia zażalenia wystąpiła w ostatnim dniu terminu do

wniesienia tego zażalenia), ale dotyczyły także jej pełnomocnika, który został

ustanowiony w dniu 6 sierpnia 2010 r. (o czym dowiedział się jak twierdzi 16

sierpnia 2010 r.), a wysłał do sądu wniosek wraz z uzasadnieniem dopiero 30

sierpnia 2010 r., chociaż sporządził je 24 sierpnia, a „pełnomocnik z urzędu nie był

chory i nie zaistniały żadne okoliczności, które uzasadniałyby zwłokę w nadaniu

pisma na poczcie (oświadczenie pełnomocnika)”.

Sąd Najwyższy uznał, że opartej na analizie ustalonych okoliczności ocenie

Sądu Apelacyjnego, że „strona skarżąca nie przedstawiła żadnych uzasadnionych

argumentów na okoliczność przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia”

wnoszący odwołanie nie przeciwstawił przekonującej argumentacji.

Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu rozpatrywanego zażalenia, że pismo z

wnioskiem o przywrócenie terminu (wraz ze spóźnionym zażaleniem) „zostało

wniesione w terminie” odnosi się do terminu z art. 169 § 1 k.p.c.; pozostają

natomiast bez zakwestionowania podstawy oddalenia wniosku ze względu na jego

bezzasadność.

Sąd Najwyższy uznał ponadto, że w ustalonych okolicznościach sprawy

wnoszący zażalenie nie wykazał zachowania terminu z art. 169 § 1 k.p.c.

Jeżeli bowiem możnaby uważać, że domniemanym powodem uchybienia

terminowi do wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego (wraz z wnioskiem o

przywrócenie terminu) był brak właściwego pełnomocnika uprawnionego do

wniesienia zażalenia, to ten brak rozumiany jako przyczyna uchybienia terminu (art.

169 § 1 k.p.c.) został usunięty w czasie, w którym ustanowiony pełnomocnik miał

możliwość wniesienia odwołania, nie później jednak niż z upływem tygodnia od dnia

zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem. Takie określenie granicy,

przyczyny uchybienia terminu, o której mowa w art. 169 § 1 k.p.c. jest niezbędne

dla zachowania skuteczności normy ustalającej tygodniowy termin do wniesienia

zażalenia (art. 394 § 2 k.p.c.) Z chwilą uzyskania pełnomocnika strona zostaje

niejako wyposażona w potencjalnie taką samą, jaka przysługuje każdej stronie,

możliwość działania procesowego. W odniesieniu do wniesienia zażalenia strona

działająca już przez ustanowionego dla niej pełnomocnika ma termin tygodniowy.

Termin ten zakreśla granicę czasową, w której strona reprezentowana przez

pełnomocnika ustanowionego przez sąd powinna wykorzystać swe uprawnienie

procesowe z udziałem pełnomocnika mającego realną możliwość wykonania

wynikającego z zakresu pełnomocnictwa zadania.

Z powyższych przyczyn i wobec bezspornego wpływu zasadności oddalenia

wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zasadność odrzucenia

spóźnionego zażalenia Sąd Najwyższy oddalił bezzasadne zażalenie (art. 398 14 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).