III UZ 6/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 6/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z odwołania A. H.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu

Apelacyjnego […] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada

2009 roku sygn.,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 kwietnia 2011 r.,

zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 23 września 2010 r.,

oddala zażalenie i przyznaje radcy prawnemu N. M. od Skarbu

Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia)

powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem zwrotu

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. Sąd Apelacyjny – Wydział Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę ubezpieczonego A. H. o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 24

listopada 2009 r., oddalającym apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu

Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 stycznia 2009 r.

oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 7 maja 2008 r. o odmowie objęcia go ubezpieczeniami

społecznymi.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wprawdzie ubezpieczony wskazał w

skardze ustawowe podstawy do wznowienia postępowania z art. 401 pkt 2 k.p.c. i

art. 403 § 2 k.p.c., ale w rzeczywistości podstawy te nie występują, co ewidentnie

wynika z ich uzasadnienia. Skarżący nie podał na czym dokładnie miałoby polegać

pozbawienie go możliwości występowania w celu obrony swych praw i interesów

(art. 401 pkt 2 k.p.c.), skoro w procesie, którego wznowienia domagał się, był

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który został prawidłowo

zawiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej. Także dowody z dokumentów, na

które powołał się skarżący (art. 403 § 2 k.p.c.), mające potwierdzać podleganie

ubezpieczeniom społecznym, tj. zeznania podatkowe za rok 2008, postanowienie

Prezydenta Miasta K. z dnia 1 czerwca 2007 r., pisma organu rentowego z dnia 18

kwietnia 2008 r. i 26 lutego 2009 r. oraz „pismo procesowe ZUS z dnia 27

listopada” nie były takimi dowodami, z których strona nie mogła skorzystać w

poprzednim postępowaniu. Skarżący nie wyjaśnił, dlaczego nie przedłożył tych

dokumentów przed Sądem pierwszej instancji lub przed rozprawą apelacyjną i to w

takim terminie, aby dotarły przed zamknięciem rozprawy. Tymczasem mając na

uwadze tylko daty sporządzenia dokumentów nie było przeszkód do ich

wcześniejszego powołania. Świadczyło to o tym, że nie istnieje również druga z

powołanych podstaw wznowienia.

Sąd Apelacyjny wskazał na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z

którym samo sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób

odpowiadający ustawie, w sytuacji gdy w rzeczywistości one nie występują,

uzasadnia odrzucenie skargi mocy art. 410 § 1 k.p.c. Żadna z powołanych przez

skarżącego

okoliczności

nie

stanowiła

ustawowej

podstawy

wznowienia

postępowania, co uzasadniało odrzucenie skargi.

W

zażaleniu

ubezpieczony

domagał

się

uchylenia

kontestowanego

postanowienia, zarzucając mu naruszenie: 1/ art. 403 § 2 k.p.c. przez jego

niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wnoszący zażalenie „miał możliwość

skorzystania z powołanych w skardze środków dowodowych już na etapie

postępowania w sprawie 555/09, co Sąd ustalił wyłącznie w oparciu o daty

zamieszczone na przedłożonych wraz ze skargą dokumentach, podczas gdy

powyższe nie wynikało z okoliczności przedstawionych w skardze”, 2/ art. 410 § 2

k.p.c. przez jego niezastosowanie „wobec odrzucenia skargi o wznowienie

postępowania bez uzyskania stanowiska skarżącego odnośnie istnienia podstaw

wznowienia, mających uprawdopodobnić dopuszczalność wniesionej skargi,

pomimo powziętych w tym zakresie przez Sąd wątpliwości”.

Zdaniem wnoszącego zażalenie, Sąd Apelacyjny ograniczył badanie

okoliczności ujawnienia wskazywanych dowodów jedynie do odniesienia się do dat

widniejących na każdym z dokumentów, pomijając „najistotniejszą dla sprawy

okoliczność, kiedy to ubezpieczony dowiedział się o istnieniu wskazanych

dokumentów i kiedy stało się możliwe ujawnienie ich”. Tymczasem Sąd ten

powinien był w oparciu o art. 410 § 2 k.p.c. zażądać stosownych wyjaśnień celem

uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających dopuszczalność wznowienia i

ustalenia „czy ubezpieczony wiedział o istnieniu ww. dokumentów już w trakcie

trwania postępowania w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania, a jeśli

tak to dlaczego potrzeba ich powołania powstała dopiero po prawomocnym

zakończeniu postępowania”. Pomimo ewidentnych wątpliwości w tym zakresie Sąd

nie podjął żadnych działań celem ich wyjaśnienia, niejako automatycznie

odrzucając skargę, czym naruszył art. 410 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ gdy wskazana

podstawa żądania wznowienia postępowania została sformułowana w sposób

odpowiadający ustawie, ale w rzeczywistości nie występuje, skarga podlega

odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. (por. postanowienia: Sądu Najwyższego z

dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNC 1968, nr 8-9, poz. 154; z dnia 7 lipca

2005 r., IV CO 6/05, Biuletyn Sądu Najwyższego 2005, nr 9, poz. 14; z dnia 24

stycznia 2007 r., III CZ 1/07, niepublikowane; z dnia 9 maja 2008 r., II PZ 65/07,

OSNP 17-18, poz. 233; z dnia 1 marca 2009 r., II UZ 2/09, LEX nr 527081, II PZ

5/10 z dnia 19 marca 2010 r. Lex nr 583798 oraz wyrok z dnia 16 maja 2007 r., III

CSK 56/07, Lex nr 334985,). W rozpoznawanej sprawie skarżący wprawdzie

wskazał podstawy wznowienia postępowania, powołując się na przesłankę

wymienioną w art. 403 § 2 k.p.c., tj. „wykrycie takich okoliczności faktycznych lub

środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których

strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu”, jednak podstawa ta była

pozorna i dlatego prawidłowe było odrzucenie przez Sąd Apelacyjny skargi bez jej

merytorycznego badania i prowadzenia postępowania dowodowego w celu

uprawdopodobnienia okoliczności wskazanych przez jej autora. Z utrwalonego

orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że nie stanowi podstawy wznowienia

zarówno środek dowodowy powstały już po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak i

istniejący przed jego wydaniem i znany stronie, którego jednak nie powołała w

poprzednim postępowaniu, choć istniała taka możliwość i obiektywna potrzeba

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2010 r., II PZ 5/10, Lex nr

583798).

Badając

istnienie

wskazanych

podstaw

skargi

o

wznowienie

postępowania Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że wskazane przez skarżącego

okoliczności i środki dowodowe nie mieszczą się w hipotezie art. 403 § 2 k.p.c.,

skoro prima facie już z dat powołanych w niej dokumentów istotnie wynika, że nie

było przeszkód w ich powołaniu jeszcze przed zakończeniem postępowania,

którego wznowienia domagał się skarżący. W takim postrzeganiu wskazana w

skardze podstawa wznowienia była pozorna, co uzasadniało odrzucenie skargi z

mocy art. 410 § 1 k.p.c. Ponadto zasadnie wskazywał organ rentowy w odpowiedzi

na skargę o wznowienie postępowania, że powoływane przez skarżącego dowody

z dokumentów (zeznania podatkowe za rok podatkowy 2008 i 2009 r. oraz

korespondencja z organem rentowym prowadzona po wydaniu zaskarżonej decyzji

z dnia 7 maja 2008 r.), mające świadczyć o zapłacie przez niego składek na

ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, nie stanowią

dowodów, „które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy” (art. 403 § 2

k.p.c.), ponieważ nie miały wpływu na wynik sprawy, w której przedmiotem

wyrokowania był stan sprawy na datę wydania zaskarżonej decyzji z dnia 7 maja

2008 r.

W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3

k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.