III UZ 5/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 5/10

POSTANOWIENIE

Dnia 8 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt (przewodniczący)

SSN Józef Iwulski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania W. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o wydanie zaświadczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 września 2010 r.,

zażalenia odwołującego się na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 28 kwietnia 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 r., Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną ubezpieczonego W. S. od wyroku tego Sądu z dnia 19 stycznia 2010 r.

wydanego w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wydanie

zaświadczenia

w przedmiocie

braku

zaległości

w opłacaniu

składek na

ubezpieczenia społeczne.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny powołał się na art. 398 2

§ 1 k.p.c. i wywiódł, iż "nie ulega wątpliwości, że rozpatrywana sprawa z uwagi na

jej przedmiot (..) nie jest sprawą o prawa majątkowe, w której o dopuszczalności

skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia". Jednocześnie Sąd

Apelacyjny uznał, że

„rodzaj

przedmiotowej sprawy przesądza

zatem o

niedopuszczalności skargi kasacyjnej".

W zażaleniu na to postanowienie ubezpieczony zarzucił naruszenie art. 328

§ 2 w związku z art. 361 i art. 3982 § 1 k.p.c. polegające na tym, że Sąd drugiej

instancji nie wykazał w treści uzasadnienia postanowienia przyczyn, dla których

zakwalifikował przedmiotową sprawę „jako sprawę o prawo majątkowe o wartości

przedmiotu zaskarżenia niższej niż 10.000 zł", a w konsekwencji uznał skargę

kasacyjną za niedopuszczalną. Żalący się podniósł, że - wykonując wezwanie do

usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez wskazanie przesłanek jej

dopuszczalności - oświadczył w piśmie procesowym, iż przedmiotowa sprawa jest

sprawą o prawo niemajątkowe, gdyż wydanie zaświadczenia o niezaleganiu ze

składkami na ubezpieczenie społeczne nie miałoby bezpośredniego wpływu na

sferę jego praw majątkowych i nie kształtowałoby wprost jego sytuacji

ekonomicznej. Gdyby jednak Sąd Apelacyjny nie podzielił tej argumentacji, to

ubezpieczony wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej

10.001 zł. Ubezpieczony nie przedstawił - natomiast - sposobu wyliczenia wartości

przedmiotu zaskarżenia z uwagi na „niezrozumiałą treść wezwania" Sądu oraz

dlatego, że zgodnie z art. 25 k.p.c. sprawdzenie wartości przedmiotu sporu

(zaskarżenia) należy do kompetencji sądu. Żalący się zarzucił Sądowi drugiej

instancji, że poczynił on nieuprawnione założenie co do majątkowego charakteru

przedmiotowej sprawy, w której wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego jest

niższa niż 10.000 zł i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie

jest

uzasadnione,

bowiem

trafnie

zarzuca

niewyjaśnienie

przyczyn, z powodu których Sąd Apelacyjny uznał skargę kasacyjną za

niedopuszczalną. Wywody Sądu odwoławczego zamieszczone w uzasadnieniu

postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną pozostają ze sobą w sprzeczności,

a przez to są niejasne, co w gruncie rzeczy uniemożliwia dokonanie oceny

poprawności przyjętego rozstrzygnięcia. Z jednej strony Sąd Apelacyjny stwierdza

bowiem, że sprawa - z uwagi na jej przedmiot (wydanie przez organ rentowy

zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą składek) - "nie jest sprawą o prawa

majątkowe". Tym samym Sąd przyjmuje, że jest to sprawa o prawa niemajątkowe.

Zasadą jest, że skarga kasacyjna przysługuje we wszystkich sprawach, w których

sąd drugiej instancji wydał prawomocny wyrok lub postanowienie w przedmiocie

odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończące postępowanie w

sprawie (art. 3981 § 1 k.p.c.). Wyjątkiem natomiast jest niedopuszczalność skargi

kasacyjnej w sprawach wymienionych w art. 3982 k.p.c., a więc w sprawach o

prawa majątkowe (§ 1) oraz wskazanych przedmiotowo w § 2 i 3, niezależnie od ich

majątkowego lub niemajątkowego charakteru. Jeżeli sprawa o wydanie przez organ

rentowy zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą składek jest sprawą o prawa

niemajątkowe, to skarga kasacyjna jest w niej dopuszczalna, gdyż nie dotyczy jej

art. 3982 § 1 k.p.c., a nie jest ona wymieniona w art. 3982 § 2 i 3 k.p.c. Z drugiej

jednak strony Sąd Apelacyjny przytacza treść art. 398 2 § 1 k.p.c. i uznaje, że rodzaj

sprawy przesądza o niedopuszczalności skargi kasacyjnej. W istocie nie wiadomo,

czy Sąd Apelacyjny uznał rozpoznawaną sprawę za sprawę o prawa niemajątkowe,

czy też - jak uważa żalący się - za sprawę o prawa majątkowe, w której wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł, a nie jest sprawą, o której mowa

w art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. (o przyznanie, wstrzymanie emerytury lub renty

albo o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego).

Przewidziana w art. 3982 § 1 k.p.c. niedopuszczalność skargi kasacyjnej w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych dotyczy jedynie spraw o prawa

majątkowe, z wyjątkiem spraw o prawa majątkowe wskazane w art. 398 2 § 1 zdanie

drugie k.p.c. Natomiast ograniczenie to nie dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń

społecznych, których przedmiotem są prawa niemajątkowe. W sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych o prawa niemajątkowe skarga kasacyjna jest zawsze

dopuszczalna w myśl ogólnej reguły przewidzianej w art. 3981 § 1 k.p.c.

W sytuacji, gdy Sąd drugiej instancji dochodzi do wniosku, że sprawa z

zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter sprawy o prawa niemajątkowe, to

nie może odrzucić skargi kasacyjnej z powołaniem się na zbyt niską wartość

przedmiotu zaskarżenia. Zbyteczne jest w tym wypadku wzywanie strony

wnoszącej skargę do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia i sposobu jej

wyliczenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia (sporu) jest bowiem kategorią

właściwą jedynie w odniesieniu do spraw o charakterze majątkowym, a nie ma

zastosowania w sprawach o charakterze niemajątkowym (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 9 stycznia 2008 r., II CSK 363/07, LEX nr 432207 oraz

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2001 r., V CKN 1852/00, LEX

nr 52402 i z dnia 19 listopada 2009 r., IV CZ 76/09, LEX nr 577699).

W zaskarżonym postanowieniu Sąd Apelacyjny założył, że "niewątpliwie"

rozpoznawana sprawa jest sprawą o charakterze niemajątkowym. W takim razie,

rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu (zakładając, że w sprawie

rzeczywiście chodzi o prawa niemajątkowe, czego Sąd Apelacyjny w istocie nie

rozważył), odrzucenie skargi byłoby oczywiście błędne w świetle art. 398 2 § 1 k.p.c.

Jeśli natomiast Sąd Apelacyjny traktuje rozpoznawaną sprawę jako sprawę o

charakterze majątkowym i uważa za wątpliwą wskazaną przez skarżącego wartość

przedmiotu zaskarżenia na kwotę „co najmniej 10.001 zł", to powinien dokonać

sprawdzenia tej wartości. W zależności więc od oceny charakteru rozpoznawanej

sprawy (o prawa majątkowe lub niemajątkowe) zaskarżone postanowienie jest albo

nietrafne, albo wydane przedwcześnie. Dlatego podlegało ono uchyleniu a sprawa

(dopuszczalności skargi kasacyjnej) przekazaniu do ponownego rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.