III UZ 31/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 31/11

POSTANOWIENIE

Dnia 26 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 stycznia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 25 października 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawcy M. Z. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Z. z dnia 1 września 2010 r. oddalającego odwołanie wnioskodawcy

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lutego 2010 r.

odmawiającej wnioskodawcy przeliczenia podstawy wymiaru emerytury.

Skargę

kasacyjną

od

powyższego

wyroku

złożył

pełnomocnik

wnioskodawcy. Wartość przedmiotu zaskarżenia określił on na kwotę 10.000 zł.

Skarżący – wezwany przez Przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Apelacyjnego […] do wskazania sposobu i podstawy wyliczenia

wartości przedmiotu zaskarżenia – wskazał, że różnica między wysokością

świadczenia otrzymywanego przez wnioskodawcę a wysokością świadczenia, o

które się ubiega wynosi miesięcznie 478,56 zł. Kwota powyższa powinna być

wypłacona wnioskodawcy za okres 22 miesięcy tj. od grudnia 2008 r. do 27

września 2010 r. (data złożenia apelacji).

Postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. Sąd Najwyższy zwrócił Sądowi

Apelacyjnemu

skargę

kasacyjną

celem

sprawdzenia

wartości

przedmiotu

zaskarżenia oraz dopuszczalności skargi.

Postanowieniem z dnia 10 października 2011 r. Sąd Apelacyjny postanowił

sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia i zarządzając w tym celu dochodzenie

zobowiązał pełnomocnika organu rentowego do ustosunkowania się do określonej

przez pełnomocnika wnioskodawcy wartości przedmiotu zaskarżenia przez

wskazanie kwoty wyliczonej przez organ rentowy.

W piśmie procesowym z dnia 20 października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w B. wskazał, że przy przyjęciu najkorzystniejszego,

dochodzonego przez wnioskodawcę wariantu przeliczenia emerytury, różnica

między miesięczną kwotą świadczenia pobieranego a kwotą świadczenia

dochodzonego wynosi 478,56 zł.

Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. Sąd Apelacyjny ustalił

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.742,72 zł. W konsekwencji

powyższego postanowienia z 24 października 2011 r., osobnym postanowieniem z

dnia 25 października 2011 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 25

października 2011 r. Sąd Apelacyjny wskazał, że stosownie do przepisu art. 22

k.p.c. na wartość przedmiotu zaskarżenia składać się będą różnice pomiędzy

dochodzonym a pobieranym przez wnioskodawcę świadczeniem za okres jednego

roku. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli przedmiotem sporu nie

jest prawo do emerytury, lecz jedynie jego wysokość, to dopuszczalność

zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji uzależniona jest od wartości przedmiotu

zaskarżenia obliczonej w oparciu o przepis art. 22 k.p.c. i stanowi różnicę między

wysokością świadczenia wypłacanego przez organ rentowy, a wysokością

świadczenia żądanego przez ubezpieczonego w skali jednego roku. Żądanie

wyrównania świadczenia nie stanowi odrębnego roszczenia w rozumieniu art. 19 §

1 i 21 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia marca 2011 r., II UZ

3/11 – LEX nr 844749; z dnia 3 marca 2011 r., II UZ 5/11 – LEX nr 846582).

Wartość przedmiotu zaskarżenia nie ulega zwiększeniu o kwotę dochodzonego

wyrównania.

Sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia doprowadziło do ustalenia tej

wartości

na

kwotę

niższą

niż

10.000

zł

(5.742,72 zł),

co

powoduje

niedopuszczalność skargi kasacyjnej.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 25 października 2011 r. zaskarżył

zażaleniem wnioskodawca zarzucając naruszenie art. 398 6 § 2 k.p.c. i wniósł o

uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem kosztów postępowania

zażaleniowego według norm przepisanych.

W ocenie żalącego się do sprawdzania wartości przedmiotu zaskarżenia w

skardze kasacyjnej powinny mieć zastosowanie ograniczenia czasowe określone w

art. 25 § 1 i § 2 k.p.c. Kwota 10.000 zł, chociaż błędna, nie została sprawdzona

stosownie do przepisu art. 368 § 2 k.p.c., który odsyła do odpowiedniego

stosowania art. 19-24 k.p.c. i art. 25 § 1 k.p.c. w zakresie ustalania wartości

przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji – zdaniem żalącego się – wartość

zaskarżenia z postępowania apelacyjnego odnosi się również do postępowania

kasacyjnego. Według skarżącego jego stanowisko zgodne jest z postanowieniem

Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2008 r., I PZ 26/08 – OSNP 2010/5-6/67

oraz z dnia 8 grudnia 2000 r., I CZ 115/00 – Lex nr 51342.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawą wydania zaskarżonego rozpatrywanym zażaleniem postanowienia

Sądu

Apelacyjnego

o

odrzuceniu

skargi

kasacyjnej

wnioskodawcy

było

postanowienie tego Sądu z dnia 24 października 2011 r., którym Sąd Apelacyjny

ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.742,72 zł. Postanowienie to

chociaż nie podlega osobnemu zaskarżeniu, mogło być poddane rozpoznaniu

przez Sąd Najwyższy w trybie art. 380 k.p.c. Jednakże w rozpatrywanym zażaleniu

od postanowienia z dnia 25 października 2011 r. nie ma wniosku o weryfikację

postanowienia z dnia 24 października 2011 r. o ustaleniu wartości przedmiotu

zaskarżenia. W konsekwencji braku wniosku o rozpoznanie postanowienia

oznaczającego wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.742,72 zł, to jest kwotę

niższą niż dziesięć tysięcy złotych, Sąd Apelacyjny w zaskarżonym postanowieniu

odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną – na zasadzie oczywiście

prawidłowego zastosowania art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c.

Niezależnie od powyższego nie ma racji skarżący, że wskazana przez niego

błędnie w postępowaniu apelacyjnym wartość przedmiotu zaskarżenia jest wiążąca

także dla postępowania kasacyjnego.

W odróżnieniu od kasacji, będącej odwoławczym środkiem kontroli

instancyjnej orzeczeń, wprowadzona do systemu prawnego od dnia 6 lutego

2005 r., skarga kasacyjna przysługuje od orzeczeń prawomocnych (art. 3981 § 1

k.p.c.), przez co stała się w pełni nadzwyczajnym, szczególnym środkiem

odwoławczym. Sąd Najwyższy nie jest sądem "trzeciej instancji", a skarga

kasacyjna nie jest środkiem prawnym wnoszonym w toku instancji (w ramach

instancyjnego postępowania sądowego). Już z tych tylko względów nie ma – wbrew

żalącemu się – adekwatnego odniesienia do sprawy pogląd wyrażony w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., I CZ 115/00 – Lex nr

51342. Zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego nie jest także sprzeczne z

powoływanym

w

zażaleniu

poglądem

Sądu

Najwyższego

zawartym

w

postanowieniu z dnia 20 października 2008 r., I PZ 26/08 – OSNP 2010/5-6/67, że

określona w pozwie wartość dochodzonego roszczenia, pozostaje aktualna w

postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym przede wszystkim dlatego, że w niniejszej

sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, w której wartość przedmiotu

żądania nie została określona w odwołaniu, nie zachodzi analogiczna pod

względem przedmiotowej kwestii sytuacja jak w sprawie, w której istotne było

określenie zakresu żądanej ochrony w pozwie.

Skarga kasacyjna – jako szczególny środek zaskarżenia wnoszony od

prawomocnych orzeczeń – musi spełniać określone ustawowo wymogi, które

określają jej dopuszczalność. Taki wymóg statuuje między innymi przepis art. 3982

§ 1 k.p.c., zgodnie z którym skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach o prawa

majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których wartość

przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Przepis art. 3982

k.p.c. ma charakter bezwzględny i nie jest dopuszczalne dowolne, zależne

wyłącznie od woli stron „oznaczenie” wartości przedmiotu zaskarżenia po to ażeby

uzyskać uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, w której skarga

taka jest niedopuszczalna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca

1997 r., I CKN 46/97 – OSNC 1997/11/180, postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 18 października 2000 r., II UZ 124/00 – OSNAPiUS 2002/12/294).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że obowiązek oznaczenia

w postępowaniu kasacyjnym wartości przedmiotu zaskarżenia nie może ograniczać

się

jedynie

do

wskazania

kwoty

przekraczającej

kwotę

decydującą

o

dopuszczalności skargi, lecz powinien być rozumiany jako zobowiązanie do

wykazania podstaw, na których opiera się wyliczenie, adekwatne do przedmiotu

zaskarżenia skargą kasacyjną (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia

6 stycznia 2010 r., I UK 289/09 LEX nr 577827, z dnia 6 października 2009 r., II UZ

32/09, LEX nr 574543, z dnia 13 maja 2005 r., I UZ 23/05, OSNP 2005 nr 24, poz.

399, z dnia 13 maja 2005 r., II UZ 25/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 383).

W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uznając bezzasadność zażalenia,

na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił jak w

sentencji.