III UZ 3/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 3/12

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z wniosku J. I.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 24 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawczyni J. I. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 20 grudnia 2010 r. oddalającego odwołanie wnioskodawczyni

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 października 2009 r.

odmawiającej J. I. przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalnego.

Wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawczyni zaskarżyła skargą kasacyjną.

Wartość przedmiotu zaskarżenia określono na kwotę 19.200 zł.

Sąd Apelacyjny wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do podania

sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanego w skardze

kasacyjnej.

W piśmie z dnia 19 sierpnia 2011 r. pełnomocnik wnioskodawczyni podała,

że wartość przedmiotu zaskarżenia określona na kwotę 19.200 zł stanowi różnicę

pomiędzy wartością należnego świadczenia w stosunku rocznym, która powinna

wynosić

29.413,56

zł

a

wartością

pobieranego

przez

wnioskodawczynię

świadczenia w stosunku rocznym, która stosownie do przepisu art. 22 k.p.c. wynosi

10.213,56 zł.

Sąd Apelacyjny ponownie wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do

szczegółowego sposobu wyliczenia należnego świadczenia wnioskodawczyni w

stosunku rocznym na kwotę 29.413,56 zł.

Sąd Apelacyjny jednocześnie wezwał pełnomocnika organu rentowego do

ustosunkowania się do pisma pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia 19 sierpnia

2011 r. co do wskazanej w nim wysokości świadczenia wnioskodawczyni w razie

uwzględnienia jej roszczenia (określonej na kwotę 29.413,56 zł).

Wykonując wezwanie Sądu pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że

kwota 29.413,56 zł stanowi różnicę należnego wnioskodawczyni świadczenia za

okres jednego roku. Świadczenie emerytalne wnioskodawczyni powinno wynosić

miesięcznie

2.451,13

zł.

Różnica

pomiędzy

świadczeniem

należnym

wnioskodawczyni (2.451,13 zł) a otrzymywanym (851,13 zł) to kwota 1.600 zł na

którą składa się: dodatek z tytułu pracy ponad normę tj. 200-300%, z tytułu premii

regulaminowej oraz trzynastej pensji.

Organ rentowy odpowiadając na wezwanie Sądu stwierdził, że sposób

wyliczenia podstawy do obliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia powinien być

wyjaśniony w trybie art. 25 § 1 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny: zarządził, na

podstawie art. 25 § 1 k.p.c., sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia,

określonego przez wnioskodawczynię na kwotę 19.200 zł (pkt I.); wezwał

pełnomocnika wnioskodawczyni do wskazania sposobu ustalenia wysokości

emerytury na kwotę 2.451,13 zł miesięcznie przez: 1. podanie podstawy wymiaru

emerytury oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury wyliczonych

według zasad określonych w art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr

153, poz. 1227 ze zm.); 2. zwrócił się do organu rentowego o ustosunkowanie się

do

wyliczenia

wartości

przedmiotu

zaskarżenia

dokonanego

przez

wnioskodawczynię (pkt II.).

Pełnomocnik wnioskodawczyni – wykonując wezwanie Sądu – wskazała, że

na wysokość emerytury wnioskodawczyni określoną na kwotę 2.451,13 zł składa

się faktycznie otrzymywane przez wnioskodawczynię świadczenie emerytalne w

kwocie 851,13 zł oraz pozostała kwota 1.600 zł na którą składa się: dodatek z tytułu

pracy ponad normę tj. 200-300% normy, którą wnioskodawczym wyrabiała oraz

dodatek z tytułu premii regulaminowej oraz trzynastej pensji. Wskazano, że w

kwocie 1.600 zł zawarto wynagrodzenie wnioskodawczyni w latach 1974-1977 z

tytułu pracy ponad normę rozliczane stawką akordową (tj. 200%) i zdaniem

wnioskodawczyni w tych latach do jej wynagrodzenia zasadniczego powinno być

doliczone 200% podwójnie tj. w 1974 r. – 31.642,65 zł; w 1975 r. – 77.066,34 zł, w

1976 r. – 92.596,77 zł; w 1977 r. – 113.513,40 zł.

W piśmie z dnia 19 stycznia 2012 r. w odpowiedzi na wezwanie Sądu

pełnomocnik organu rentowego podała, że organ rentowy dokonał ustaleń

wysokości świadczenia, które hipotetycznie przysługiwałoby wnioskodawczyni w

okresie od 1 września 2009 r. (miesiąc zgłoszenia wniosku o przeliczenie) do 31

sierpnia 2010 r., przyjmując za lata 1974-1977 dane o wysokości wynagrodzenia z

opinii biegłego sądowego według najkorzystniejszego dla wnioskodawczyni

wariantu oraz kwoty wskazane przez pełnomocnika wnioskodawczyni „z tytułu

pracy ponad normę rozliczane stawką akordową (tj.200%)” - w 1974 r. kwotę

31.642,65 zł, w 1975 r. - 77.066,34 zł, w 1976 r. - 92.596,77 zł oraz w 1977 r. 113.513,40 zł. Podkreślono przy tym, że kwoty podane przez pełnomocnika

wnioskodawczyni jako wynikające z normy rozliczanej stawką akordową, nie mają

oparcia w zgromadzonych w sprawie materiałach; jednakże organ dokonał

stosownych obliczeń przyjmując również te kwoty w poszczególnych latach.

Stosując przepis art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy uwzględnieniu powyższych

danych wskaźniki za poszczególne lata 1974-1977 wynosiłyby kolejno: 185,59%,

237,9%, 340,65% oraz 386,81%. Jedyne możliwe w przypadku wnioskodawczyni

wariantowe obliczenie podstawy wymiaru świadczenia, tj. z okresu 10 kolejnych lat

kalendarzowych,

byłoby

najkorzystniejsze

z

okresu

kolejnych

lat

kalendarzowych przypadających w ostatnim dwudziestoleciu przed rokiem

zgłoszenia wniosku o rentę w 1990 r. (art. 111 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej).

Uwzględniając w tych latach podane wskaźniki najkorzystniej kształtowałby się

wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia wyliczony z kolejnych 10 lat od

1975 do 1984, a wyniósłby 199,83%. Przyjmując taki wskaźnik przy zachowaniu

pozostałych elementów wyliczenia emerytury wnioskodawczyni, zgodnie z art. 53

ustawy emerytalnej, przy uwzględnieniu także kolejnych waloryzacji, hipotetyczna

wysokość świadczenia w miesiącu wrześniu 2009 r. (data zgłoszenia wniosku o

przeliczenie świadczenia) i październiku 2009 r. wyniosłaby 1.277,06 zł brutto

miesięcznie, od listopada 2009 r. do lutego 2010 r. - 1.224,93 zł miesięcznie, a od

marca 2010 r. (po waloryzacji) do sierpnia 2010 r. - 1.281,52 zł brutto. W

porównaniu z emeryturą przysługującą wnioskodawczyni we wskazanym okresie

wynoszącą 967,14 zł brutto miesięcznie za wrzesień i październik 2009 r., 924,18 zł

brutto miesięcznie za listopad i grudzień 2009 r. i styczeń i luty 2010 r. oraz 966,88

zł brutto miesięcznie za marzec – sierpień 2010 r., hipotetyczna różnica wyniosłaby

309,92 zł miesięcznie brutto (09 i 10.2009 r.), 300,65 zł miesięcznie brutto (1112.2009 r. i 01.-02.2010 r.) oraz 314,64 zł miesięcznie brutto (03.08.2010 r.).

Łączna kwota różnicy w wysokości świadczenia przysługującego i hipotetycznego

za cały okres od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. przyjętego do ustalenia

wartości przedmiotu zaskarżenia na podstawie art. 22 k.p.c. wyniosłaby 3.710,28 zł.

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art.

3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną. Sąd

Apelacyjny ustalił – na podstawie wyliczenia przedstawionego przez organ rentowy

– że kwota różnicy wysokości świadczenia przysługującego wnioskodawczyni,

żądanego przez nią za cały okres od 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. a

obliczona stosownie do przepisu art. 22 k.p.c. wyniosłaby 3.710,28 zł. Kwota ta jest

niższa niż dziesięć tysięcy złotych, co przesądza o niedopuszczalności skargi

kasacyjnej stosownie do przepisu art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1

k.p.c.

Powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego wnioskodawczyni zaskarżyła

zażaleniem domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania

sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania celem nadania dalszego

biegu skardze kasacyjnej wnioskodawczyni.

Żaląca się zarzuciła naruszenie:

- art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie 1 w związku z art. 22 k.p.c. przez ich

zastosowanie w sprawie. Zdaniem żalącej się wartość przedmiotu zaskarżenia

wynosi 19.200 zł i stanowi różnicę pomiędzy wartością należnego świadczenia w

stosunku rocznym, która powinna wynosić 29.413,56 zł a wartością pobieranego

świadczenia przez wnioskodawczynię w stosunku rocznym, która wynosi 10.213,56

zł. Różnica pomiędzy świadczeniem należnym wnioskodawczyni (2.451,13 zł) a

faktycznie otrzymywanym przez wnioskodawczynię (851,13 zł) to kwota 1.600 zł,

która stanowi: dodatek z tytułu pracy ponad normę tj. 200 – 300% normy, którą

wnioskodawczyni wyrabiała oraz z tytułu premii regulaminowej, a także trzynastej

pensji. Wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia dokonane przez organ jest

niewłaściwe, ponieważ obejmuje jedynie wzrost wynagrodzenia z tytułu pracy

ponad normę z pominięciem premii regulaminowej w wysokości 25% i trzynastej

pensji;

- art. 21 k.p.c. przez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy

wnioskodawczyni faktycznie dochodzi kilku roszczeń tj. przeliczenia świadczenia za

okres wsteczny od dnia ustalenia emerytury do dnia wydania decyzji odmownej w

przedmiocie przeliczenia świadczenia i świadczenia za okres do chwili obecnej, tj.

świadczenia bieżącego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut zażalenia dotyczący naruszenia przepisu art. 398 2 § 1 zdanie

pierwsze w związku z art. 22 k.p.c. został oparty na bezpodstawnym założeniu, że

Sąd Apelacyjny w zaskarżonym postanowieniu – przy ustalaniu wartości

przedmiotu zaskarżenia w sprawie – oparł się na niewłaściwym wyliczeniu tej

wartości przez organ rentowy, z pominięciem kwot, które wnioskodawczyni

otrzymywała z tytułu premii regulaminowej oraz z tytułu trzynastej pensji. Z ustaleń

zaskarżonego postanowienia wynika, że przy ustalaniu wartości przedmiotu

zaskarżenia uwzględniono wszystkie elementy, których uwzględnienia przy

wyliczeniu żądanego świadczenia domagała się wnioskodawczyni w tym premię

regulaminową oraz trzynastą pensję. Ponadto w zażaleniu nie kwestionuje się

„mechanizmu” wyliczenia wartości żądanego przez wnioskodawczynię świadczenia

emerytalnego na podstawie art. 15 ust. 4, art. 53 oraz art. 111 ust. 1 pkt 2 ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, które przedstawił

organ rentowy w postępowaniu dotyczącym sprawdzenia wartości przedmiotu

sporu (zaskarżenia).

Bezzasadny jest także zarzut niezastosowania w sprawie art. 21 k.p.c.

Przedmiotem sprawy, poczynając od postępowania przed organem rentowym było

żądanie „przeliczenia świadczenia emerytalnego”. Oprócz dochodzonego żądania o

przeliczenie świadczenia, nie rozpoznawano w sprawie roszczenia osobnego - „za

okres wsteczny”. Zakresem sprawy nie było objęte rozpoznawanie jakiegokolwiek

innego roszczenia, w rozumieniu art. 21 k.p.c.

Z powyższych względów – uznając bezzasadność zażalenia – Sąd

Najwyższy postanowił jak w sentencji, stosownie do art. 398 14 k.p.c. w związku z

art. 3941 § 3 k.p.c.