III UZ 3/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 3/05

POSTANOWIENIE

Dnia 22 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Andrzej Wróbel

SSA Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku K. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w R.

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 marca 2005 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w R.

z dnia 7 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21 lipca 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w R.

odmówił przeliczenia wysokości emerytury K. S. przy uwzględnieniu kwoty bazowej

1.683,27 złotych, obowiązującej w dacie przyznania świadczenia, tj. w dniu 1 marca

2002 r.

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w T. zmienił powyższą

decyzję w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do przeliczenia świadczenia

emerytalnego wnioskodawcy z uwzględnieniem kwoty bazowej obowiązującej w dacie

złożenia wniosku o emeryturę – począwszy od dnia 17 lipca 2003 r., tj. daty złożenia

wniosku o przeliczenie świadczenia, zaś w pozostałej części odwołanie wnioskodawcy

oddalił.

Rozpoznając sprawę na skutek apelacji obu stron, Sąd Apelacyjny w R.

wyrokiem z dnia 29 września 2004 r. zmienił częściowo wyrok Sądu pierwszej instancji

w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do ponownego ustalenia wysokości

emerytury wnioskodawcy przy uwzględnieniu w części socjalnej świadczenia kwoty

bazowej obowiązującej w dniu 7 lutego 2002 r., tj. dacie złożenia wniosku o świadczenie

emerytalne, z równoczesnym jego wyrównaniem od dnia 1 marca 2002 r., zaś dalej

idącą apelację wnioskodawcy oddalił oraz oddalił apelację organu rentowego.

Kasację od powyższego wyroku w części oddalającej apelację wywiódł

wnioskodawca, domagając się jego zmiany w tym zakresie i ustalenia wysokości

emerytury na datę jej przyznania w kwocie 1.551,54 złotych poprzez przyjęcie kwoty

bazowej oraz podstawy wymiaru z daty nabycia uprawnień do świadczenia, tj. dnia 1

marca 2002 r. z równoczesnym jej wyrównaniem od wskazanej daty, ewentualnie

uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania w tym zakresie sprawy Sądowi

drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Jako wartość przedmiotu zaskarżenia

wskazana została kwota 15.314 złotych.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił kasację

wnioskodawcy uznając, iż faktycznie wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi wyliczona

przez organ rentowy kwota 2.945,76 złotych, co czyni kasację niedopuszczalną w

świetle art. 3921 § 1 k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i

nadanie kasacji biegu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż podana w kasacji

wartość przedmiotu zaskarżenia została obliczona zgodnie z art. 21 k.p.c. oraz

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2002 r., II UZ 11/02 (Prok. i Pr.,

2002/11/45), w którym dopuszczono możliwość kumulacji roszczenia dochodzonego za

zamknięty okres z roszczeniem o prawo do świadczeń powtarzających się. Skoro zatem

obliczona przez organ rentowy na dzień 1 marca 2002 r. emerytura wynosiła 1.223,54

złote, a winna wynosić 1.551,50 złotych, to różnica zamyka się kwotą 328 złotych

miesięcznie. Uwzględniając zaś, poczynając od dnia 1 czerwca 2002 r., kolejne

waloryzacje,

różnica

pomiędzy

dochodzoną

przez

skarżącego

nieprawidłowo przez organ rentowy emeryturą wynosi 11.184,63 złote.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

a

obliczoną

Zgodnie z art. 3921 § 1 k.p.c. kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa

majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa, niż dziesięć tysięcy

złotych. Sąd, do którego wniesiona zostaje kasacja, zobowiązany jest do kontroli jej

dopuszczalności, co wynika jednoznacznie z art. 3935 k.p.c., który nakazuje odrzucenie

kasacji spóźnionej lub z innych przyczyn niedopuszczalnej. Skoro warunkiem

dopuszczalności kasacji w sprawie o prawo majątkowe jest wartość przedmiotu

zaskarżenia wynosząca dziesięć tysięcy złotych, kontrola powinna w każdym przypadku

obejmować także wyliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Brak kontroli w tym

zakresie prowadziłby do dowolności ustalania wartości przedmiotu zaskarżenia i

nadużywania kasacji, tymczasem nie budzi wątpliwości, iż przepis art. 392 1 § 1 k.p.c.

ma charakter bezwzględny i wyklucza dowolność stron przy oznaczeniu wartości

przedmiotu zaskarżenia tylko w celu uzyskania dostępu do trzeciej instancji. A zatem

wskazana w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia podlega kontroli i sprawdzeniu na

podstawie art. 25 k.p.c. według reguł określonych w art. 19 – 24 k.p.c. (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98, OSNAPiUS z

1999 r., nr 8, poz. 291 oraz z dnia 27 lutego 2002 r., I PKN 305/01, OSNP z 2004 r., nr

4, poz. 65). Stosownie do art. 19 § 1 k.p.c. w sprawach o roszczenia pieniężne (a za

taką należy uznać niniejszą sprawę, której przedmiotem jest w istocie żądanie

przyznania świadczenia pieniężnego) podana kwota pieniężna stanowi wartość

przedmiotu sporu. Do niej też, jako do sumy właściwej dla chwili wniesienia pozwu

(odwołania) albo też dla ostatecznego sprecyzowania żądań powinno być odniesione

określenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Oznacza to, iż wartość przedmiotu

zaskarżenia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych o świadczenie lub o prawo

majątkowe powinna mieć związek z przedmiotem sporu, określonym w decyzji organu

rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych oraz z tym, o czym

rozstrzygały Sądy obu instancji.

Wnioskodawca zaskarżył decyzję organu rentowego, którą odmówiono mu

przeliczenia świadczenia emerytalnego. W ostateczności skarżący sprecyzował swoje

żądanie w ten sposób, iż domagał się obliczenia wysokości emerytury od kwoty

bazowej obowiązującej w dniu 1 marca 2002 r., tj. 1.683,27 złotych oraz wskaźnika

podstawy wymiaru 137,75 %. Według wnioskodawcy przyjęcie wskazanych wielkości

pozwalało na ustalenie podstawy wymiaru jego świadczenia na kwotę 2.318,70 złotych

oraz wysokości emerytury w kwocie 1.551,54 złote. Skarżący dochodził wyrównania tak

obliczonego świadczenia emerytalnego poczynając od dnia 1 marca 2002 r. przy

uwzględnieniu kolejnych waloryzacji. Nie budzi wątpliwości, iż wartość przedmiotu sporu

stanowiła w rozpoznawanej sprawie kwota różnicy pomiędzy wartością emerytury

pobieranej przez skarżącego a wysokością emerytury, jakiej się domagał po

przeliczeniu podstawy, za okres jednego roku, ustalona według reguł określonych w art.

22 k.p.c. oraz suma różnicy świadczeń za okres od dnia 1 marca 2002 r. do daty

wniesienia odwołania, tj. 22 lipca 2003 r. Oznacza to, iż w sprawie zachodzi kumulacja

roszczeń, przewidziana w art. 21 k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli powód (wnioskodawca)

dochodzi w pozwie (odwołaniu) kilku roszczeń, zlicza się ich wartość. Skarżący zdaje

się jednak nie zauważać, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego jego żądanie zostało

częściowo uwzględnione, zaś zaskarżeniem mogą być objęte tylko te roszczenia strony

wnoszącej kasację, które zostały oddalone przez sąd drugiej instancji. Oznacza to

zarazem, że wartością przedmiotu zaskarżenia kasacją może być jedynie wartość

roszczeń oddalonych przez ten sąd (por. również postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 17 marca 2003 r., I PZ 2/03, M.Pr.P. – wkł. 2004/9/12). W tej sytuacji wskazana

przez wnioskodawcę w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia, bez podania sposobu

jej obliczenia, podlegała sprawdzeniu przez Sąd drugiej instancji z uwzględnieniem

reguł wynikających z art. 19 – 24 k.p.c.

Zaprezentowane w zażaleniu obliczenie wartości przedmiotu zaskarżenia przy

zastosowaniu kwoty wyjściowej 328 złotych miesięcznie, jako różnicy pomiędzy

emeryturą dochodzoną przez wnioskodawcę, a wyliczoną w decyzji organu rentowego

przyznającej świadczenie jest nieprawidłowe, albowiem nie uwzględnia okoliczności, że

po ustaleniu wysokości emerytury skarżącego wyrokiem Sądu Apelacyjnego, różnica ta

wynosi 83,78 złotych miesięcznie. Wyliczenie dokonane przez organ rentowy dla

potrzeb ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia znajduje potwierdzenie w decyzji z

dnia 18 listopada 2004 r., wydanej w wykonaniu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 29

września 2004 r., zaś skarżący nie kwestionuje ani prawidłowo zastosowanej w

wyliczeniu tym

zasady, ani zawartych w nim danych, przeciwstawiając mu jedynie

własny sposób obliczenia, błędnie oparty na nieprawidłowej kwocie wyjściowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy stosownie do art. 3941 § 3 k.p.c. zw. z

art. 39814 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.