III UZ 2/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 2/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku F. S.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

o prawo do renty rolniczej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 marca 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 17 stycznia 2012 r.,

1. oddala zażalenie,

2. przyznaje adwokatowi J. Ś. od Skarbu Państwa - Sądu

Apelacyjnego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) powiększoną o

stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

z

urzędu

w

postępowaniu

zażaleniowym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

ubezpieczonego F. S. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 6 października 2011 r. Ubezpieczony nie był obecny przy

ogłoszeniu wyroku. W dniu 9 grudnia 2011 r. ubezpieczony złożył wniosek o

ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2011 r.

Sąd Apelacyjny uwzględnił ten wniosek. W dniu 13 stycznia 2012 r. ustanowiony z

urzędu pełnomocnik ubezpieczonego złożył do Sądu Apelacyjnego wniosek o

przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sądu Apelacyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r. oraz o sporządzenie uzasadnienia tego

wyroku.

W

uzasadnieniu

wniosku

o

przywrócenie

terminu

pełnomocnik

ubezpieczonego powołał się na to, że o wyznaczeniu go przez Okręgową Radę

Adwokacką na pełnomocnika F. S. dowiedział się dopiero w dniu 7 stycznia 2012 r.,

zatem nie mógł oczywiście zażądać uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym

od jego ogłoszenia.

Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. Sąd Apelacyjny: na podstawie

art. 168 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 7

grudnia 2011 r. (pkt 1.); na podstawie art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c.

odrzucił wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku (pkt 2.).

W uzasadnieniu tego postanowienia zauważono, że chodzi o sprawę w

której apelację oddalono, dlatego – stosownie do art. 387 § 1 i § 3 k.p.c.

uzasadnienie sporządza się tylko wówczas, gdy strona – w terminie tygodniowym

od ogłoszenia sentencji - zażądała doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Skoro

sentencja wyroku została ogłoszona w dniu 7 grudnia 2011 r., to tygodniowy termin

do żądania przez stronę jego uzasadnienia upłynął w dniu 14 grudnia 2011 r.

Pełnomocnik ubezpieczonego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 13 stycznia 2012 r., a zatem z

kilkutygodniowym uchybieniem temu terminowi. Sąd Apelacyjny uznał, że

wskazane we wniosku okoliczności opóźnienia dotyczą wyłącznie ustanowienia

pełnomocnika już po upływie przedmiotowego terminu dla strony. Działanie, czy

zaniechanie samego pełnomocnika mogłoby mieć znaczenie jeśli przyczyniłoby się

do opóźnienia. Pełnomocnik ubezpieczonego powinien wykazać, że w terminie do

żądania uzasadnienia wyroku po stronie ubezpieczonego zaistniały okoliczności

uniemożliwiające mu złożenie przedmiotowego wniosku. Tego pełnomocnik

ubezpieczonego nie uczynił. W konsekwencji Sąd uznał, że pełnomocnik

wnioskodawcy

nie

przedstawił

żadnych

okoliczności

usprawiedliwiających

uchybienie przez ubezpieczonego terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego (w całości) ubezpieczony zaskarżył

zażaleniem

zarzucając

naruszenie

przepisu

art.

k.p.c.

przez

jego

niezastosowanie i odrzucenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w

sytuacji, gdy istniały podstawy do jego uwzględnienia, bowiem pełnomocnik

wnioskodawcy w sposób prawidłowy złożył uzasadniony wniosek o przywrócenie

terminu do złożenia przedmiotowego wniosku dopełniając jednocześnie tej

czynności.

Żalący się wniósł o:

1)

na podstawie art. 380 k.p.c w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. i

art. 39821 k.p.c. o rozpoznanie postanowienia Sądu Apelacyjnego

w przedmiocie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do

złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku;

2)

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

w

przedmiocie

odrzucenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i

przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania

przez Sąd Apelacyjny;

3)

zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów pomocy prawnej

udzielonej z urzędu nieuiszczonej dotychczas ani w całości ani w

części oraz kwoty 30 zł z tytułu opłaty sądowej od zażalenia.

W

uzasadnieniu

zażalenia

podniesiono,

że

uchybienie

przez

ubezpieczonego terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

wyroku wiąże się, ze złożonym przez ubezpieczonego wnioskiem o ustanowienie

pełnomocnika z urzędu; „fakt ten zrodził po jego stronie przekonanie”, że

ustanowiony w sprawie pełnomocnik podejmie czynności umożliwiające skuteczne

wniesienie skargi kasacyjnej. Ponieważ jednak pełnomocnik ubezpieczonego został

ustanowiony już po upływie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o

sporządzenie uzasadnienia wyroku, to dopiero wówczas miał on rzeczywistą

możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z

tym z przyczyn niezawinionych nie był w stanie w terminie tygodniowym od

ogłoszenia sentencji zażądać doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z niekwestionowanych w zażaleniu okoliczności jasno wynika, że strona

(ubezpieczony) działała w sprawie bez pełnomocnika aż do ustanowienia

pełnomocnika z urzędu postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 22 grudnia

2011 r. Strony nie zastępował pełnomocnik w czasie biegu terminu do

zażądania doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. Termin ten upłynął w dniu 14

grudnia 2011 r.

Jeżeli uchybienie terminowi dotyczy strony działającej osobiście (bez

pełnomocnika), to przywrócenie terminu mogłoby wynikać ze względu na brak winy

tej działającej osobiście strony (art. 168 § 1 k.p.c.). Brak winy strony należało

uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. Wynika to z art. 169 § 2

k.p.c. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o

którym mowa w tym przepisie – co należy ponownie podkreślić – odnosi się do

strony działającej w sprawie bez pełnomocnika. Tymczasem w przedmiotowym

wniosku o przewrócenie terminu, pełnomocnik ubezpieczonego powołał się

wyłącznie na okoliczności ustanowienia pełnomocnika z urzędu, że ustanowienie to

nastąpiło już po upływie terminu przewidzianego dla strony do zażądania

doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem. W tej sytuacji, skoro wniosek o

przywrócenie terminu nie podawał żadnych okoliczności (przyczyn), które

dotyczyłyby strony, które wyjaśniałyby powody dla których strona nie zachowała

terminu, nie nasuwa wątpliwości wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia ustalenie Sądu Apelacyjnego, że nie są uprawnopodobnieniem

braku winy strony, okoliczności nie dotyczące przyczyn niezachowania terminu, ale

dotyczące wyłącznie działania pełnomocnika ustanowionego później.

Nie jest także wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy strony

okoliczność

powołana

w

rozpoznawanym

zażaleniu,

ta

mianowicie,

że

ubezpieczony w dniu 9 grudnia 2011 r., to jest przed upływem przedmiotowego

terminu, wystąpił do Sądu z wnioskiem o ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu.

W zażaleniu nie zostały przedstawione żadne okoliczności, które mogłyby

wskazywać i uprawdopodobnić, że zaniechanie przez ubezpieczonego złożenia

wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika z usprawiedliwionego

przekonania ubezpieczonego, - jak to określono w zażaleniu – iż ustanowiony w

sprawie pełnomocnik podejmie czynności, umożliwiające wniesienie skargi

kasacyjnej. Wnoszący zażalenie w żaden sposób nie uprawdopodobnił swego

twierdzenia, a chodzi przecież o prostą dostępną stronie działającej bez adwokata

czynność procesową oraz o sytuację, w której strona chociaż wystąpiła o

ustanowienie jej adwokata z urzędu, to przecież nie może przewidywać, że uzyska

możliwość

działania

w

jej

imieniu

przez

pełnomocnika

przed

upływem

tygodniowego terminu określonego w art. 387 § 1 k.p.c.

Z powyższych przyczyn wobec bezzasadności zażalenia należało je oddalić

stosownie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.