III UZ 1/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UZ 1/11

POSTANOWIENIE

Dnia 10 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania J. S. PBU S. – P. Spółki Jawnej

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanej G. W.

o zasiłek chorobowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 marca 2011 r.,

zażalenia odwołującego się od postanowienia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 28 maja 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację J. S. PBU „S.-." S.J. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 października 2009 r. w

sprawie z wniosku J. S. PBU "S. – P." S.J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych o zasiłek chorobowy.

Po złożeniu przez wnioskodawcę skargi kasacyjnej od tego wyroku - Sąd

Okręgowy, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z dnia 28

maja 2010 r., postanowił: sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia; ustalić

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 9.264,41 zł; odrzucić skargę kasacyjną

wnioskodawcy J. S.- PBU „S.-." SJ. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 26 lutego

2010 r.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że w dniu 14

maja 2010 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył skargę kasacyjną, określając

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12.730 zł, co nie było prawidłowe.

Jak wynika bowiem z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23

października 2006 r., przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nadpłaty

zasiłku chorobowego dokonanego przez płatnika PBU „S.-P." za okres od 10

października 2000 r. do 3 marca 2001 r. i od 13 czerwca 2001 r. do 1 sierpnia 2001

r. - w łącznej kwocie 9.264,41 zł. Przedmiot postępowania sądowego przez cały

czas nie uległ zmianie.

Zgodnie z art. 25 § 1 k.p.c. sąd może na posiedzeniu niejawnym sprawdzić

wartość przedmiotu sporu. Przepis ten na mocy art. 368 § 2 zdanie drugie k.p.c.

stosuje się odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym, zaś z mocy art. 398 21 k.p.c.

- przepis ten stosuje się również w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi

kasacyjnej.

Wskazywanie przez wnioskodawcę w dowolnej wysokości wartości

przedmiotu

zaskarżenia,

zdaniem

Sądu

Okręgowego,

nie

znajduje

usprawiedliwienia w obowiązujących przepisach. Wartość przedmiotu sporu należy

określić w sposób ścisły w oparciu o art. 19-26 k.p.c. W postępowaniu apelacyjnym

nie można rozszerzyć żądania pozwu, ani występować z nowymi roszczeniami

(art. 383 k.p.c.). Należy także zwrócić uwagę na treść art. 20 k.p.c., z którego

wynika, że do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i

kosztów, żądanych obok roszczenia głównego. Z powyższego wynika – zdaniem

Sądu Okręgowego, że w sprawie niniejszej wartością przedmiotu sporu oraz

zaskarżenia jest kwota 9.264,41 zł, to jest kwota stwierdzonej przez ZUS nadpłaty

zasiłku chorobowego. Po ustaleniu wartości przedmiotu zaskarżenia Sąd

Okręgowy uznał, że skarga kasacyjna wnioskodawcy J. S. - PBU „S.-." S.J.

podlega odrzuceniu, albowiem wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza

kwoty 10.000 zł, a tylko w takich sprawach zgodnie z art. 398 2 § 1 k.p.c., skarga

taka przysługuje (art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na

postanowienie Sądu Okręgowego,

pełnomocnik

wnioskodawcy wskazał, że zaskarża je w całości. Na zasadzie art. 398 4 pkt 4 k.p.c.

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie skardze kasacyjnej

biegu.

W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że Sąd Okręgowy błędnie ustalił

wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 9.264,41 zł, gdyż ta wartość wynosi

faktycznie 12.730 zł. Powołał się na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 15 lipca 2002 roku, na podstawie której organ rentowy domagał się od

wnioskodawcy zwrotu kwoty 12.730 zł, jako nienależnie wypłaconych zasiłków

chorobowych. W jego ocenie ta decyzja jako pierwsza, stanowiła podstawę

wszczętego sporu, a ustalona w niej wartość jest obowiązująca przez cały spór. W

konsekwencji tej decyzji z dnia 15 lipca 2002 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

wydał kolejną w dniu 14 lutego 2003 r., a dopiero w konsekwencji decyzji z dnia 14

luty 2003 r., wydana została decyzja z dnia 23 października 2006 r.

Wskazując na treść art. 25 i 26 k.p.c. podał, że ustalenie przez Sąd wartości

przedmiotu sporu następuje tylko raz, możliwość podjęcia takiej czynności przez

Sąd istnieje do chwili doręczenia pozwu pozwanemu i jest możliwe tylko na zarzut

pozwanego, którego skuteczne zgłoszenie jest możliwe tylko przed wdaniem się w

spór. Zdaniem skarżącego - wydając w dniu 28 maja 2010 roku postanowienie o

odrzuceniu skargi kasacyjnej wnioskodawcy, na podstawie sprawdzenia wartości

przedmiotu zaskarżenia i jej zmiany już po wniesieniu tejże skargi, Sąd Okręgowy

naruszył przepis art. 19 § 2 k.p.c. w związku z art. 25 § 1 k.p.c. i art. 26 k.p.c. W

pozwie, a za taki należy traktować odwołanie od decyzji ZUS z dnia 15 lipca 2002

r., znak ZUS - 56/2002, wartość przedmiotu zaskarżenia została ustalona na kwotę

12.730 zł. Odwołanie wnioskodawcy uwzględnił w całości Sąd Okręgowy wyrokiem

z dnia 30 czerwca 2006 r., zmieniając zaskarżoną decyzję ZUS. Dopiero

konsekwencją tego orzeczenia była zamienna decyzja ZUS z dnia z dnia 23

października 2006 r. W całym toku postępowania sądowego, nie doszło do

sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, ani z urzędu, ani na zarzut pozwanego.

Zatem odrzucenie skargi kasacyjnej z przyjęciem innej niż ustalona w toku procesu

wartość przedmiotu postępowania jest nieuzasadnione.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest

niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. W sprawach z

zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od

wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i wstrzymanie emerytury

lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.

Odrzucając skargę kasacyjną jako niedopuszczalną ze względu na wartość

przedmiotu zaskarżenia niższą niż dziesięć tysięcy złotych, Sąd Okręgowy

prawidłowo przyjął, że sprawa dotycząca nadpłaty zasiłku chorobowego ma

charakter majątkowy i nie jest jednocześnie sprawą o przyznanie lub wstrzymanie

prawa do tego świadczenia.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania

sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono

odwołanie (art. 4779 k.p.c., art. 47714 k.p.c.). Tę ustaloną linię judykatury potwierdza

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r. w sprawie II UZ 49/09

(LEX nr 583831).

W ocenie Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie, przepisy te

odnoszą się do ostatniej decyzji organu rentowego, która wymieniona została w

odwołaniu, a nie do wcześniejszych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie bowiem z art. 4779 § 2 k.p.c., gdy organ uzna odwołanie za słuszne w

części lub w całości, wyda decyzję uwzględniającą wniosek w całości lub w części;

wówczas w ogóle nie dochodzi do przekazania odwołania do sądu. Organ rentowy

może również z urzędu uchylić swoją wcześniejszą decyzję i w nowej decyzji

rozstrzygnąć sprawę w inny sposób. Także zmiana przez organ rentowy

zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie

decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony - powoduje

umorzenie postępowania w całości lub w części (art. 47713 k.p.c.).

Treść tych przepisów prowadzi do konkluzji, że zgodnie z systemem

orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu

wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga

o prawidłowości zaskarżonej decyzji, w granicach jej treści i przedmiotu (podobnie:

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010 r., w sprawie II UK 309/09 - LEX

nr 604210).

Mając powyższe konstatacje na względzie Sąd Najwyższy uznał, iż w

sposób prawidłowy Sąd Okręgowy stwierdził, że przedmiotem postępowania jest

odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 października

2006 r., dotyczącej nadpłaty zasiłku chorobowego przez płatnika PBU „Sów-Pol" za

okres od 10 października 2000 r. do 3 marca 2001 r., i od 13 czerwca 2001 r. do 1

sierpnia 2001 r. - w łącznej kwocie 9.264,41 zł. W uzasadnieniu odwołania od tej

decyzji wnioskodawca w sposób jednoznaczny podaje, że zaskarżona przez niego

decyzja dotyczy kwoty 9.264,41 zł. W tych okolicznościach wartość przedmiotu

zaskarżenia dotyczy wyłącznie kwoty podanej w tej decyzji.

Nie doszło przy tym do naruszenia przepisów wskazanych w zażaleniu.

Dla określenia wartości przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego miarodajna jest

wyłącznie wartość przedmiotu podlegającego rzeczywistemu rozpoznaniu i

rozstrzygnięciu, co wyklucza dowolność stron przy jej oznaczaniu. Sąd drugiej

instancji nie tylko jest uprawniony, ale i zobowiązany do sprawdzenia - w razie

wątpliwości - wskazanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia. Uprawnienie

sądu obejmuje nie tylko skontrolowanie danych składających się na tę wartość, lecz

także sposobu jej obliczenia, natomiast nie nakłada powinności jej samodzielnego

ustalania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., w sprawie II

UZ 10/10 - LEX nr 611822).

Również w postanowieniu z dnia 10 lutego 2010 r., w sprawie II UZ

55/09(LEX nr 621342) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że Sąd drugiej instancji

nie może bezkrytycznie przyjmować dowolnych twierdzeń o wartości przedmiotu

zaskarżenia

i

powinien

wezwać

stronę

do

uzupełnienia

kasacji

przez

skonkretyzowanie tej wartości, a następnie ocenić ją z punktu widzenia

dopuszczalności kasacji. W rezultacie sąd, do którego wniesiono skargę kasacyjną

dokonuje sprawdzenia, czy jej oznaczenie nastąpiło według reguł określonych w

art. 19 - 24 k.p.c. Odrzucenie skargi kasacyjnej ze względu na niespełnienie przez

nią wymagania, które stosownie do przepisów ustawy jest konieczne z punktu

widzenia dopuszczalności skargi, nie narusza prawa do sądu.

Również kolejny zarzut skarżącego, że sprawdzenie wartości przedmiotu

sporu może nastąpić po doręczeniu pozwu wyłącznie na zarzut pozwanego

zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, jest niesłuszny. Sąd

Najwyższy w licznych orzeczeniach stwierdzał, że oznaczenie w apelacji wartości

przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach sprawdzeniu przez

sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. Również sąd, do

którego

wniesiono

skargę

kasacyjną

jest

zobowiązany

do

kontroli

jej

dopuszczalności, w związku z czym może z urzędu sprawdzić podaną wartość

przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez

wnoszącego skargę kasacyjną z naruszeniem reguł wynikających z art. 19-24 k.p.c.

nie jest wiążąca dla oceny dopuszczalności skargi i podlega sprawdzeniu, zarówno

przez sąd drugiej instancji, jak i przez Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r. II UZ 24/98; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2007 r. II PZ 12/07).

Oznacza

to,

że

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

określona

przez

wnoszącego skargę kasacyjną z naruszeniem reguł art. 19 - 24 k.p.c., nie jest dla

oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej wiążąca. Po ustaleniu wartości

przedmiotu zaskarżenia Sąd Okręgowy w sposób zgodny z prawem uznał, że

skarga kasacyjna wnioskodawcy J. S. - PBU „S.-P." S.J. podlega odrzuceniu na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., albowiem wartość przedmiotu zaskarżenia

nie

przekracza kwoty 10.000 zł, a tylko w takich sprawach zgodnie z art. 3982 § 1

k.p.c., skarga taka przysługuje.

Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd Najwyższy na podstawie

art. 394 1 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie.