III USK 279/21 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III USK 279/21 POSTANOWIENIE Dnia 13 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania T.J.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. ‎o prawo do emerytury,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 13 października 2021 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (organ rentowy) decyzją z 8 października 2018 r. odmówił T.J. (wnioskodawca) prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, ponieważ nie osiągnął wieku emerytalnego oraz do dnia 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Łączny staż wnioskodawcy organ rentowy określił na 25 lat 1 miesiąc i 23 dni.Wnioskodawca zaskarżył powyższą decyzję organu rentowego w całości, domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury.

W uzasadnieniu podniósł, że w całym okresie zatrudnienia w T. S.A. (dalej jako T., obecnie O. S.A.) pracował w warunkach szczególnych, wykonując prace przy montażu i konserwacji linii kablowych. Zmiana angażu na kierownika kolumny kablowej nie zmieniła rodzaju wykonywanej przez wnioskodawcę pracy, a dodatkowe obowiązki zajmowały mu niewiele czasu w ciągu dnia.W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości wskazując, że wnioskodawca nie legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.Wyrokiem z 28 czerwca 2019 r., VI U (…) Sąd Okręgowy w S. oddalił odwołanie.Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego, ale wniósł o przekazanie zgromadzonych tam środków na dochody budżetu państwa.

W okresie od 3 września 1973 r. do 29 lutego 2004 r. wnioskodawca był zatrudniony w T. – Obszar Telekomunikacji w S.. W okresie od 3 września 1973 r. do 30 czerwca 1976 r. jako uczeń Przyzakładowej Szkoły Łączności. W okresie od 1 lipca 1976 r. do 15 sierpnia 1976 r. wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego. Od 16 sierpnia 1976 r. wnioskodawca został zatrudniony na stanowisku telemontera, a od 1 sierpnia 1979 r. na stanowisku starszego telemontera. W okresie od 26 kwietnia 1980 r. do 8 lipca 1982 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową.

Od 1 lipca 1983 r. do 31 grudnia 1984 r. był zatrudniony na stanowisku instruktora technicznego. W okresie od 16 sierpnia 1976 r. do 31 grudnia 1984 r. wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace w szczególnych warunkach przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych. Od 1 stycznia 1985 r. wnioskodawca w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał obowiązki kierownika kolumny konserwacji sieci kablowych. Zajmował się wówczas przede wszystkim organizacją pracy, rozdziałem zadań i nadzorem nad monterami przydzielonymi do jego kolumny.

Jedynie sporadycznie zdarzało się, że wnioskodawca pomagał podległym mu monterom w pracach przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych.Sąd Okręgowy ustalił ponadto, że z uwagi na braki w zatrudnieniu i konieczność pracy z brygadą od 1 września 1985 r. do 31 grudnia 1985 r. wnioskodawcy przyznano dodatek kablowy za prace wykonywane w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Podaniem z 30 grudnia 1983 r. wnioskodawca prosił o przeniesienie go ze stanowiska montera kablowego do służby przeszkodowej na OT Zdroje w charakterze przeszkodowiec-wprowadowca.

W uzasadnieniu podania wnioskodawca stwierdził, że wykonywana przez niego dotychczas praca jest ciężka i wpływa ujemnie na jego zdrowie. Podaniem z 11 grudnia 1984 r. wnioskodawca prosił o przeniesienie z kolumny kablowej w O. i przydzielenie do służby przeszkodowej. Prośbę motywował trudnymi warunkami na stanowisku montera kablowego, które niekorzystnie wpływają na stan jego zdrowia. O. S.A. wystawił wnioskowany świadectwo pracy, w którym potwierdzono, że w okresach od 16 sierpnia 1976 r. do 25 kwietnia 1980 r. i od 2 sierpnia 1982 r. do 31 grudnia 1994 r. wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych na podstawie Wykazu A Działu VIII poz. 20 pkt 8 Dziennika Łączności Nr 3 z 30 czerwca 1983 r. stanowiącego załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz.

URTiP z 1983 r. Nr 3, poz. 32).Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione.Zdaniem Sądu Okręgowego dla dokonania oceny czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, istotny jest tylko rodzaj powierzonej mu i faktycznie wykonywanej pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach, pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz. 43 – dalej jako rozporządzenie z 7 lutego 1983 r.).W ocenie Sądu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, by wnioskodawca legitymował się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wnioskodawcy oraz zeznań świadków wynika, że po 31 grudnia 1984 r. wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych oraz telefonicznych linii napowietrznych. Wnioskodawcy powierzono co prawda od 15 lipca 1987 r. do 31 grudnia 1989 r. obowiązki telemontera, ale jedynie w wymiarze 1/2 etatu.

Co więcej, od kwietnia 1994 r. wnioskodawca wykonywał także obowiązki w dziale inwestycji jako instruktor i inspektor nadzoru zajmując się organizacją odbioru robót i nadzorem nad wykonanymi pracami. Również szeroki zakres obowiązków jaki wykonywał wnioskodawca jako kierownik kolumny wykluczał uznanie, że po 31 grudnia 1984 r. nadal pracował w pełnym wymiarze czasu pracy przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych, tak jak to robili monterzy zatrudnieni w kolumnie kablowej.Sąd Okręgowy podkreślił również, że z akt osobowych wnioskodawcy w szczególności z jego podań, znajdujących się w aktach osobowych wynika, że jako monter ubiegał się o przeniesienie na stanowisko kierownika kolumny, motywując wnioski złym wpływem ciężkich warunków pracy na stanowisku montera na stan jego zdrowia.W ocenie Sądu Okręgowego fakt, że wnioskodawca po objęciu stanowiska kierowniczego nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze znajduje odzwierciedlenie w angażach, dotyczących dodatków za pracę w warunkach szkodliwych.

Sąd Okręgowy stwierdził, że z dokumentów tych wynika, że dodatek obniżono wnioskodawcy w związku z powierzeniem mu stanowiska kierownika kolumny. Jedynie wyjątkowo, z uwagi na braki w zatrudnieniu i konieczność pracy z brygadą od 1 września 1985 r. do 31 grudnia 1985 r. wnioskodawcy przyznano dodatek kablowy za pracę wykonywaną z całą kolumną.Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok Sądu Okręgowego apelacja w całości.Wyrokiem z 10 września 2020 r., III AUa (…) Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację.Sąd Apelacyjny podkreślił, że w treści odwołania i w toku postępowania pierwszoinstancyjnego wnioskodawca utrzymywał, że w spornym okresie wykonywał pracę przy montażu i konserwacji linii kablowej.

Dopiero na etapie postępowania odwoławczego, wnioskodawca stwierdził, że wykonywał obowiązki wymienione w dziale XIV poz. 24 wykazu A załącznika do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Skarżący wywiódł, że po roku 1985 nadzorował jako kierownik kolumny pracę podległych mu elektromonterów. W tym zatem zakresie Sąd Apelacyjny przeprowadził postępowanie uzupełniające i ustalił, że pracę w szczególnych warunkach potwierdzoną w świadectwie pracy z 25 lipca 2018 r. wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 16 sierpnia 1976 r. do 24 kwietnia 1980 r. oraz w okresie od 2 sierpnia 1982 r. do 31 grudnia 1984 r., kiedy pracował przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych.

Od 1 stycznia 1985 r. wnioskodawca w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał obowiązki kierownika kolumny konserwacji sieci kablowych. Z zakresu obowiązków wynika, że od tego dnia zajmował się przede wszystkim organizacją pracy, rozdziałem zadań i nadzorem nad monterami przydzielonymi do jego kolumny oraz sporządzaniem stosownej dokumentacji. Po dniu 1 stycznia 1985 r. wnioskodawca jedynie sporadycznie pomagał podległym mu monterom w pracach przy montażu, konserwacji i remoncie linii kablowych.Mając na względzie własne ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających, by po 1 stycznia 1985 r. wnioskodawca wykonywał prace stale i w pełnym wymiarze w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A dziale XIV punkcie 24 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.

Spełnienie przesłanek wskazanych w tym punkcie rozporządzenia wymagałoby wykazania, że wnioskodawca nadzorował codziennie przez 8 godzin dziennie, monterów pracujących w szczególnych warunkach. Skoro wnioskodawca dzielił czas pracy po 1 stycznia 1985 r. między obowiązki kierownika kolumny, a jedynie sporadycznie pomagał elektromonterom przy uciążliwych dla zdrowia pracach fizycznych lub nadzorował ich w tych warunkach, to niemożliwe jest zaliczenie całego tego okresu jako uprawniającego do nabycia emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.

Tylko wykonywanie przez wnioskodawcę bezpośredniego nadzoru nad pracownikami w trakcie, gdy jako podstawowe wykonywali prace w szczególnych warunkach, pozwalałoby uznać jego pracę za pracę w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawca w spornych okresach mógł wykonywać bezpośredni nadzór nad pracownikami wykonującymi pracę w szczególnych warunkach, jednak brak jest dowodów pozwalających na uznanie, że czynił to stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.Wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego skarga kasacyjną w całości.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance jej oczywistej zasadności, której skarżący upatruje w tym, że mimo ustalenia, iż wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresach od 16 sierpnia 1976 r. do 25 kwietnia 1980 r. oraz od 2 sierpnia 1982 r. do 31 grudnia 1994 r.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając, że wnioskodawca nie legitymuje się 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.

Sąd Najwyższe zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że jest oczywiście uzasadniona. Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym się ona wyraża oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133; z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów.

Zasadnicza wadliwość uzasadnienia wniosku o przyjęcie rozpatrywanej skargi kasacyjnej do rozpoznania polega na tym, że autor skargi kasacyjnej przedstawionych w uzasadnieniu wniosku kwestii nie wiąże z żadnym przepisem ani prawa materialnego ani z przepisem prawa procesowego. Zamiast tego ogranicza się do zasygnalizowania pewnych kwestii, dotyczących ustaleń faktycznych bez ich szczegółowego odniesienia do stanowiska przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, ale przede wszystkim bez ich powiązania z odnoszącymi się do postawionych kwestii przepisami prawa.

Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego jasno i wyraźnie wynika, że Sąd ten nie uznaje okresu pracy wnioskodawcy po 1 stycznia 1985 r. za pracę w warunkach szczególnych, wnioskodawca nie wykazał, by wykonywał tego typu pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Powołanie się we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na ustalenia, wynikające ze świadectwa pracy (że wnioskodawca pracował w warunkach szczególnych do 31 grudnia 1994 r.), które zostały zakwestionowane innymi dowodami, nie uzasadnia potrzeby merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.as