III USK 269/23 · Sąd Najwyższy

III USK 269/23 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania R. S.‎od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Lublinie‎o prawo do renty rodzinnej,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 września 2024 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie‎z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III AUa 389/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża odwołującej się kosztami pełnomocnika organu rentowego.

W wyroku z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III AUa 389/22, Sąd Apelacyjny w Lublinie – w sprawie z odwołania R.S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Lublinie – oddalił apelację odwołującej się od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt VIII U 1634/21, w którym Sąd Okręgowy oddalił odwołanie R. S. od decyzji organu rentowego z 21 czerwca 2021 r., odmawiającej wnioskodawczyni prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu S. C..Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołująca się zaskarżyła skargą kasacyjną.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że skarga jest oczywiście uzasadniona z uwagi na błędną wykładnię przez Sąd przepisów prawa materialnego tj. art. 65 w zw. z art. 67 oraz art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i bezzasadne ustalenie, iż wnioskodawczyni, jako osoba całkowicie niezdolna do pracy oraz niezdolna do samodzielnej egzystencji nie wypełnia przesłanek ustawowych przyznania renty rodzinnej po zmarłym ojcu S. C.. W ocenie skarżącej prawidłowe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów oraz ich logiczna wykładnia (w szczególności wykładnia przepisu art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) pozwalają na przyjęcie, iż dyspozycja przepisów ma zastosowanie do odwołującej się - osoby całkowicie niezdolnej do pracy oraz jednocześnie niezdolnej do samodzielnej egzystencji bez względu na jej wiek oraz bez względu na czas w jakim obydwie niezdolności powstały, co wynika z literalnego brzmienia art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wskazuje, iż renta rodzinna należy się dla dzieci własnych zmarłego „bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji” i do brzmienia tego zdania przepisu nie odnoszą się okresy, o jakich mowa w pkt 1 lub pkt 2 tego przepisu.W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o:

1. wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie na rzecz ZUS O/Lublin kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych; ewentualnie, w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - o:

2. oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz ZUS O/Lublin kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony twierdzeniem, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274, z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616, z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364, z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743, z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Sygnalizowana w uzasadnieniu wniosku kwestia została wyjaśniona w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2006 r., II UZP 10/06 – OSNP 2007 nr 5-6, poz. 75, Sąd Najwyższy stwierdził, że dziecko, które stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji po osiągnięciu wieku określonego w art. 68 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie nabywa prawa do renty rodzinnej na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Stanowisko powołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego w zakresie analizy interpretacyjnej wskazanych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS zostało uwzględnione w zaskarżonym rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie.Strona skarżąca nie przedstawiła w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przekonującej argumentacji polemicznej, którą zakwestionowałaby prawidłowość powołanego wyżej stanowiska judykatury w zakresie omawianej kwestii w kontekście próby wykazania oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 102 k.p.c.[SOP][ał] ‎