III UO 2/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UO 2/12

POSTANOWIENIE

Dnia 19 września 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania E. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 września 2012 r.,

skargi wnioskodawczyni o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem

Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 września 2006 r.,

stwierdza niewłaściwość Sądu Najwyższego i przekazuje

skargę o wznowienie postępowania Sądowi Apelacyjnemu w

[…].

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni wniosła do Sądu Apelacyjnego w […] skargę o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

wyrokiem

Sądu

Apelacyjnego z dnia 21 września 2006 r. Podstawę wznowienia postępowania

wskazano w przepisie art. 4011 k.p.c.

Zaskarżając (expressis verbis) powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego

skarżąca wniosła o: 1) wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 września 2006 r.; 2) zmianę

powyższego wyroku i przyznanie prawa do emerytury z tytułu opieki nad chorym

dzieckiem, względnie o: 3) uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpatrzenia; 4) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem z dnia 21 września 2006 r.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w

P. z dnia 31 maja 2006 r. o wcześniejszą emeryturę. Skarżąca wskazała, że

zasadniczym powodem nieuwzględnienia jej apelacji było uznanie przez Sąd

Apelacyjny dopuszczalności wznowienia przez organ rentowy

postępowania na

podstawie art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wyrokiem z dnia

17 maja 2007 r., III UK 6/07, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną

wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 września 2006 r.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., K 5/11,

ogłoszonym 8 marca 2012 r. orzekł, że art. 114 ust. 1 a ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest

niezgodny z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa

wynikającą z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W ocenie skarżącej – skoro podstawą prawną rozstrzygnięcia Sądu

Apelacyjnego w wyroku z dnia 21 września 2006 r. był przepis art. 114 ust. 1a

ustawy o emeryturach i rentach z FUS – skarga o wznowienie postępowania jest

konieczna i uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego z dnia 22 grudnia 2004 r.

dotychczasową kasację zastąpiono nadzwyczajnym środkiem odwoławczym –

skargą kasacyjną (por. obowiązujący od dnia 6 lutego 2005 r. art. 1 pkt 13 ustawy z

dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. Nr 13, poz. 98).

Nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia wyraża się w tym, że skarga

kasacyjna służy od orzeczeń prawomocnych (por. art. 398 1 § 1 k.p.c.). Efektem

wskazanej wyżej nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego – zmiany systemu

środków

odwoławczych

–

jest

oparcie

postępowania

cywilnego

na

dwuinstancyjności.

Wbrew temu co przyjął Sąd Apelacyjny w postanowieniu o przekazaniu

sprawy Sądowi Najwyższemu, w sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania

dotyczy prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji, do jej rozpoznania właściwy

jest – zgodnie z art. 405 k.p.c. – „sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli

zaskarżono orzeczenia sądów różnych instancji, właściwy jest sąd instancji

wyższej”. W każdym z tych przypadków właściwym sądem jest Sąd Apelacyjny w

[…]. Sąd Najwyższy natomiast, który po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, skargę tą

oddalił nie uzyskuje właściwości w tej sprawie z dwóch powodów. Po pierwsze

dlatego, że żądanie wznowienia postępowania zostało wyraźnie skierowane

przeciwko wyrokowi Sądu Apelacyjnego. Po drugie Sąd Najwyższy nie jest sądem,

„który ostatnio orzekał co do istoty sprawy” w rozumieniu przepisu art. 405 in fine

k.p.c. Sąd Najwyższy bowiem w swym wyroku oddalającym skargę kasacyjną,

orzekł o bezzasadności podstaw tej skargi (art. 398 14 k.p.c.), która – o czym

wspomniano wyżej – wszczynała szczególne postępowanie odnoszące się do

prawomocnego wyroku (art. 3981 k.p.c.). Skarga o wznowienie postępowania

została skierowana do wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 września 2006 r.

Stosownie do treści przepisu art. 405 k.p.c. właściwym do rozpoznania skargi o

wznowienie postępowania jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie. Można

przypuszczać, że Sąd Apelacyjny przekazując skargę do rozpoznania Sądowi

Najwyższemu miał na uwadze to, że Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 września 2006 r. Jednakże Sąd

Apelacyjny pominął to, że skarga o wznowienie prawomocnie zakończonego

postępowania nie została skierowana przeciwko wyrokowi Sądu Najwyższego.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na

podstawie przepisu art. 200 k.p.c. w związku z art. 398 21 w związku z art. 391 § 1

k.p.c.