III UK 86/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 86/11

POSTANOWIENIE

Dnia 2 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z odwołania M. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w J.

o emeryturę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 marca 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z

dnia 24 marca 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385

k.p.c. oddalił apelację wnioskodawczyni M. S. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 grudnia 2010 r. oddalającego

odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

19 sierpnia 2009 r. odmawiającej wnioskodawczyni prawa do emerytury w

obniżonym wieku w związku z pracą w szczególnych warunkach.

Wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawczyni zaskarżyła skargą kasacyjną

opierając skargę na obydwu podstawach określonych w art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że w

sprawie występują istotne zagadnienia prawne:

„Czy oceniając opinię biegłego wydaną w danej sprawie (art. 278, 290 K.p.c.)

Sąd orzekający winien mieć na uwadze wyłącznie kontropinie wydane w tym

postępowaniu, czy też na podstawie art. 228 § 2 K.p.c. powinien także uwzględnić

opinie wydane w postępowaniach równolegle trwających przed tym samym

Sądem?”;

„Czy przy rozstrzyganiu kwestii zatrudnienia w szczególnych warunkach

bądź w szczególnym charakterze należy mieć na uwadze wyłącznie literalne

brzmienie wyliczeń oznaczonych wspólnie w § 1 ust. 1 rozporządzenia RM z

07.02.1983 r. (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), czy konieczne jest uwzględnienie

rzeczywistych warunków pracy?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jeżeli chodzi o przedstawienie istotnego zagadnienia prawnego jako

przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 398 9 § 1 pkt

1 k.p.c. skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika ma w tym

zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie

problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki przyjęty jest przy

przedstawieniu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art.

390 k.p.c. Sformułowane zagadnienie powinno zatem odwoływać się w sposób

generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej

wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju

jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego

organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w

interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego

porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki

stosowania prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II

CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia

zagadnień prawnych, istotnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Postawione

pytania mają postać specyficznie osobistych wątpliwości pytającego, który

poprzestaje na informacji, że jemu samemu nasunęła się wątpliwość. Ponadto

trudno dociec znaczenia tych wątpliwości, skoro w przepisie dotyczącym faktów

znanych

sądowi

urzędowo

(art.

§

k.p.c.) autor

skargi

upatruje

nieprzedstawionego bliżej swoistego zaciekawienia, czy Sąd z urzędu powinien

uwzględniać dowód przeprowadzony w innej sprawie. Nie wiadomo dlaczego autor

skargi zaciera różnice między faktami znanymi urzędowo, a dowodami zebranymi w

innych sprawach. W drugim z postawionych pytań chodzi pytającemu czy należy

uwzględnić przepisy czy fakty, jak gdyby między ustaleniami faktycznymi a

zastosowaniem

przepisów

prawa

materialnego

(subsumcją)

zachodziła

sprzeczność. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że prawo do emerytury w

wieku niższym od powszechnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze jest ściśle związane z szybszą utratą

zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny

charakter pracy. Praca taka, świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy

obowiązującym na danym stanowisku pracy, przyczynia się do szybszego

obniżenia wydolności organizmu, stąd też wykonująca ją osoba ma prawo do

emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni. Prawo to stanowi przywilej i odstępstwo

od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a zatem

regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu

uzasadniającego to odstępstwo (por. między innymi wyroki z dnia 22 lutego 2007 r.,

I UK 258/06, OSNP 2008 Nr 5-6, poz. 81; z dnia 17 września 2007 r., III UK 51/07,

OSNP 2008 Nr 21-22, poz. 328; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 62/07, Lex Nr

375653; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, Lex Nr 483283; z dnia 13 listopada

2008 r., II UK 88/08, niepublikowany; z dnia 5 maja 2009 r., I UK 4/09, Lex Nr

509022). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy

pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa

zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w

szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym

wymiarze czasu pracy (jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w

warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych

w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7

lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 września 2007 r., III UK

27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07,

OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr

483283; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75 i z

dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152). Decydującą rolę w analizie

charakteru pracy ubezpieczonego z punktu widzenia uprawnień emerytalnych ma

zatem możliwość jej zakwalifikowania pod którąś z pozycji wymienionych w wykazie

A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983

r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd w zaskarżonym wyroku –

uwzględniając powołane wyżej stanowisko judykatury – opiera się na ustaleniu, że

pracy wykonywanej w spornych okresach przez wnioskodawczynię nie można

uznać za pracę na stanowisku wymienionym w wykazie A dziale XIV pod pozycją

24 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie

wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze (kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i

usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako

podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie). Wnioskodawczyni nie

sprawowała kontroli bądź nadzoru na oddziałach na których jako podstawowe są

wykonywane prace wymienione w wykazie A stale i w pełnym wymiarze czasu

pracy. Czynności te wykonywała bowiem przez połowę swojego czasu pracy, w

pozostałym czasie pracowała w laboratorium.

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c.