III UK 83/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 83/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 września 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krystyna Bednarczyk (przewodniczący)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania J. N.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w J.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 września 2006 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w .

z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt III AUa …/06,

1. oddala skargę kasacyjną

2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w R. kwotę

120 zł. oraz 22% tej kwoty jako podatek od towarów i usług na

rzecz adwokata W. S. z tytułu pomocy prawnej udzielonej z

urzędu.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. w wyrokiem z

dnia 9 marca 2005 r. oddalił apelację J.N. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia 18 listopada 2005 r., oddalającego jej odwołanie od

decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w J. z dnia 25 października 2004 r.,

odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich

prawna ocena: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. decyzją z 25 października

2004 r. odmówił J. N.przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W

uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 14

października 2004 r. wynika, że wnioskodawczyni jest zdolna do wykonywania pracy

zarobkowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.N. Według niej, lekarz orzecznik

ZUS dokonał oceny stanu zdrowia niezgodnie ze stanem faktycznym. Do odwołania

dołączyła wypis orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw

Orzekania o Niepełnosprawności w D. z 16 sierpnia 2004 r.

W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii zespołów

biegłych lekarzy sądowych - specjalistów z zakresu: diabetologii, neurologii oraz kardiologii i

ortopedii na okoliczność oceny stanu zdrowia wnioskodawczyni i ustalenia, czy uzasadnia

on uznanie jej za co najmniej częściowo niezdolną do pracy, określenia charakteru

ewentualnej niezdolności i daty jej powstania. Pierwszy zespół biegłych stwierdził u badanej

cukrzycę typu II o stabilnym przebiegu, wyrównane nadciśnienie tętnicze, przewlekły zespół

bólowy kręgosłupa w okresie remisji objawów, przewlekły pourazowy zespół bólowy barku

lewego również w okresie remisji, stan po urazie lewej dłoni, bóle głowy naczyniopochodne

oraz przebytą niewydolność tarczycy. Drugi zespół biegłych lekarzy sądowych - specjalistów

z zakresu ortopedii i kardiologii, stwierdził występowanie u badanej - poza schorzeniami

stwierdzonymi przez pierwszy zespół - nadciśnienie tętnicze II0, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, osteoporozę oraz zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego na tle

zmian zwyrodnieniowych. Lekarze biegli zgodnie uznali, że występujące u wnioskodawczyni

schorzenia nie powodują jej niezdolności do pracy. Przebieg cukrzycy po hospitalizacji w

2003 r. jest bowiem stabilny, a nadciśnienie tętnicze nie powoduje powikłań narządowych, to

jest, przerostu mięśnia lewej komory i objawów zastoinowej niewydolności serca, z kolei

występujący zespół bólowy kręgosłupa i barku lewego pozostają w okresie remisji, a stan po

urazie dłoni lewej nie powoduje zaburzeń zdolności chwytnej.

Sąd Okręgowy podzielając opinie biegłych wyrokiem z dnia 18 listopada 2005 r.

oddalił odwołanie. W ocenie tego Sądu, w obecnym stanie zdrowia J. N. jest zdolna do

pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Oznacza to, że nie spełnia ona

koniecznego warunku do nabycia prawa do świadczenia rentowego. Odnosząc się do

dołączonego

do

„wnioskodawczyni

odwołania

nie

może

orzeczenia

skutecznie

o

niepełnosprawności,

powoływać

się

na

stwierdził,

że

orzeczenie

o

niepełnosprawności z dnia 16 sierpnia 2004 r. , bowiem zasady orzekan i a o

niepełnosprawności są inne niż orzekania o niezdolności do pracy, a orzeczenie o

niepełnosprawności nie może być podstawą do przyznania renty....".

W apelacji od wyroku Sądu Okręgowego J. N. zarzuciła , że jego wydanie

nastąpiło z naruszeniem art. 233 k.p.c. W uzasadnieniu podniosła, że Sąd nie odniósł się

do dołączonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do

Spraw Orzekana o Niepełnosprawności, co miało decydujący wpływ na

rozstrzygnięcie

sprawy.

Sąd Apelacyjny oddalił apelację.

Zwrócił uwagę, że J. N. zakończyła

wykonywanie zatrudnienia w charakterze sprzedawcy 31 lipca 2002 r. Po tej dacie do 25

stycznia 2003 r. pobierała zasiłek chorobowy. Oznacza to, że, aby mogła skutecznie

ubiegać się o prawo do świadczenia rentowego, to jej co najmniej częściowa niezdolność do

pracy musiałaby powstać przed dniem 25 lipca 2004 r., to jest, nie później niż w ciągu 18

miesięcy od ukończenia pobierania zasiłku chorobowego. Przeprowadzone postępowanie

dowodowe i ocena dowodu z opinii dwu zespołu biegłych lekarzy sądowych dawała

podstawę do ustalenia, że stan zdrowia wnioskodawczyni nie uzasadnia uznania jej za

niezdolną do pracy. Z opinii biegłych wynika, między innymi, że ostania hospitalizacja

wnioskodawczyni, która miała miejsce w 2003 r., doprowadziła do wypisu jej ze szpitala w

stanie ogólnym dobrym - po ustabilizowaniu poziomu cukru. Również przebyty pourazowy

zespół bólowy barku lewego, jak i przewlekły zespół bólowy kręgosłupa, został określony

jako pozostający w remisji. Odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia orzeczenia

Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D. z 16 sierpnia 2004 r.,

Sąd wyraził pogląd, że jakkolwiek przy ocenie zdolności do pracy nie można pomijać

orzeczenia stwierdzającego umiarkowany stopień niepełnosprawności, to wnioskodawczyni

została zaliczona do tego stopnia niepełnosprawności od 1 sierpnia 2004 r. Orzeczenie o

niepełnosprawności pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ 18 miesięcy

od zakończenia pobierania przez n i ą zasiłku chorobowego upłynęło 25 lipca 2004 r.

Wyrok ten zaskarżyła skargą kasacyjną J. N. Wskazując jako jej podstawę

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 57 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 i ust.2

oraz art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w

związku z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776

ze zm.) – poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów oraz wyrażenie poglądu, że

wnioskodawczyni jest zdolna do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji,

pomimo, że zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jest ona niepełnosprawna

w stopniu umiarkowanym a jej niepełnosprawność istnieje od 2000 r., jej pełnomocnik wniósł

o „uchylenie zaskarżonego wyroku i jego zmianę poprzez przyznanie wnioskodawczyni

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy” oraz

o przyznanie kosztów udzielonej

pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że istotne znaczenie

dla rozstrzygnięcia sprawy ma orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o

Niepełnosprawności

z 16 sierpnia 2004 r. Zgodnie z tym orzeczeniem, J. N. została

zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 31 sierpnia 2006 r., przy

stwierdzeniu że niepełnosprawność istnieje od 2000 r. Sąd nie może pomijać przy ocenie

niezdolności do pracy warunkującej prawo do renty orzeczenie o umiarkowanym stopniu

niepełnosprawności, gdy zarówno niepełnosprawność, jak niezdolność do pracy stwierdzane

są przy zachowaniu zdolności do zatrudnienia w warunkach specjalnie stworzonych na

stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia

sprawności organizmu. Bez znaczenia jest zatem data zaliczenia osoby do kategorii osób

niepełnosprawnych, co w sprawie jest o tyle istotne, że wedle orzeczenia niepełnosprawność

skarżącej istnieje od 2000 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania, co

oznacza, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez

Sąd II instancji. W oparciu o opinie biegłych Sąd ten ustalił, iż wnioskodawczyni nie jest

osobą niezdolną do pracy. Sąd ustalił również, że wnioskodawczyni zaprzestała

wykonywania zatrudnienia w charakterze sprzedawczyni 31 lipca 2002 r., a po tej dacie

pobierała zasiłek chorobowy do dnia 25 stycznia 2003 r. Stosownie do art. 57 ust. 1 pkt 3

ustawy o r. i e. z FUS , aby móc skutecznie ubiegać się o rentę, niezdolność

wnioskodawczyni do pracy musiałaby powstać najpóźniej 18 miesięcy od daty

ukończenia pobierania zasiłku chorobowego, tj. przed dniem 25 lipca 2004 r. W tym

kontekście skarżąca twierdzi, że

orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności została

zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym i że niepełnosprawność

datuje się od 2000 r., co w zasadniczy sposób determinuje sposób wykładni przepisów

ustawy o e. i r. z FUS w zakresie pojęcia niezdolności do pracy i pozostałych przesłanek

prawa do renty.

Sąd Najwyższy wypowiadał się już w kwestii relacji między pojęciem niezdolności

do pracy w rozumieniu ustawy o r. i e. z FUS a pojęciem niepełnosprawności w

rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). W szczególności

w orzeczeniu z 20 sierpnia 2003 r., II UK 386/02 ()SNP 2004 nr 12, poz. 213) Sąd

Najwyższy podkreślił, że na gruncie obowiązującego prawa nie można utożsamić

wymienionych

pojęć,

względnie

negować

występowania

między

nimi

różnic.

Niepełnosprawność oznacza nie tylko naruszenie sprawności organizmu, ale również

utrudnienie, ograniczenie bądź niemożność wypełniania ról społecznych jako elementu

uczestnictwa w życiu społecznym. W orzeczeniu z dnia 28 stycznia 2004 r. II UK 222/03

(OSNP 2004 nr 19, poz. 340 ) Sąd Najwyższy stwierdził, że przy ocenie niezdolności do

pracy warunkującej prawo do renty nie może być pomijane orzeczenie o umiarkowanym

stopniu niepełnosprawności. Nie występuje tu jednak automatyzm(zob. postanowienie

SN z 19 kwietnia 2005 r. II UK 235/04).

Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w

D. z dnia 16 sierpnia 2004 zalicza wnioskodawczynię do umiarkowanego stopnia

niepełnosprawności od dnia 10.08.2004 r. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu niepełnosprawnych do umiarkowanego

stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu,

niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub

wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról

społecznych.

Powołane

orzeczenie

stwierdza

istnienie

u

wnioskodawczyni

niepełnosprawności od 2000 r., jednak bez ustalonego stopnia tej niepełnosprawności.

W świetle przeprowadzonych dowodów z opinii biegłych, którzy stwierdzili poprawę

stanu zdrowia i zdolności wnioskodawczyni do pracy w okresie przed wydaniem opinii,

należy przyjąć, iż stwierdzona w orzeczeniu niepełnosprawność od 2000 r. mogła nosić

charakter lekkiej niepełnosprawności, która nie jest równoznaczna z istnieniem

częściowej niezdolności do pracy.

Z przytoczonych motywów, na podstawie art. 39815

sentencji wyroku

k.p.c. orzeczono jak w