III UK 81/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 81/05

POSTANOWIENIE

Dnia 3 czerwca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z wniosku H. G. i T. G.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddziałowi

Regionalnemu w S.

o zwrot nienależnego świadczenia,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 czerwca 2005 r.,

na skutek kasacji wnioskodawców

od wyroku Sądu Apelacyjnego w L.

z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

odrzuca kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w L. wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. (III A Ua …/04) oddalił

apelację wnioskodawców – H. i T. G. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 29 grudnia 2003 r. (IV U …/03) oddalającego

ich odwołanie od dwóch decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego –

Oddział Regionalny w S.: po pierwsze – decyzji z dnia 11 lipca 2003 r., mocą której

organ rentowy stwierdził u wnioskodawcy – T. G. nadpłatę części uzupełniającej

renty inwalidzkiej rolniczej za wskazane okresy i nadpłatę zasiłku rodzinnego za

wskazane okresy, zobowiązując równocześnie wnioskodawcę do zwrotu wskazanej

w tej decyzji kwoty i określając zasady jej sukcesywnego potrącania w ratach

miesięcznych z pobieranej przez niego renty inwalidzkiej rolniczej; po drugie –

decyzji z dnia 11 lipca 2003 r., mocą której organ rentowy stwierdził u

wnioskodawczyni – H. G. nadpłatę części uzupełniającej renty inwalidzkiej rolniczej

za wskazane okresy, zobowiązując równocześnie wnioskodawczynię do zwrotu

wskazanej w tej decyzji kwoty i określając zasady jej sukcesywnego potrącania w

ratach miesięcznych z pobieranej przez nią renty inwalidzkiej rolniczej. W

uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny w L. stwierdził w szczególności, że

„kluczowe w niniejszej sprawie jest niepowiadomienie prze oboje skarżących

organu rentowego o zawarciu przez H. G. umowy dzierżawy z 1993 r. Umowa ta,

zawarta na 10 lat, została wyrejestrowana wraz z upływem tego okresu, tj. w 2003

r. Brak dowodów na to, że strony rozwiązały umowę we wcześniejszym terminie.

Należy więc uznać, iż przedmiotowa umowa wygasła z upływem okresu, na jaki

została zawarta. A zatem od 1993 r. przez cały okres trwania umowy ciążył na

skarżących obowiązek powiadomienia organu rentowego co do tego faktu

określony w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu

społecznym rolników. Umowa dzierżawy gruntu rolnego, której stroną była jako

dzierżawca H. G., nie spełniała wymogów określonych w art. 28 pkt 4 ust. 3

cytowanej ustawy (...). Poinformowanie organu rentowego o umowie zawartej przez

H. G. skutkowałoby zawieszeniem świadczenia wypłacanego skarżącym, czego z

pewnością mieli oni świadomość.”

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 2 lutego

2005 r. pełnomocnik wnioskodawców zarzucił naruszenie art. 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 1

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

Nr 137, poz. 887 ze zm.) „przez przyjęcie jakoby wnioskodawcy pobierali

nienależne

świadczenie,

bowiem,

według

Sądu

Apelacyjnego,

prowadzili

działalność rolniczą na dzierżawionych przez wnioskodawczynię gruntach również

po zawarciu umowy dzierżawy na te same grunty z ich synem – umowa ta ma datę

pewną – i przez to, faktycznym pozbawieniem wnioskodawczyni ich zależnego

posiadania”, a w uzasadnieniu kasacji wskazując w tym kontekście na to, że „art.

28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

stanowi, że wypłata emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego

ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8, jeżeli emeryt

lub rencista prowadzi działalność rolniczą. Żaden z ustępów art. 28 cyt. ustawy nie

odnosi się do przypadku H. G., w szczególności nie odnosi się do niej ust. 4 cyt.

artykułu, bo dzierżawiąc jedynie grunty rolne, nie dzierżawiła ona gospodarstwa

rolnego i nie była wydzierżawiającym, o którym mowa w art. 28 ust. 4 pkt 3 cyt.

ustawy. (...) Art. 38 ust. 1 cyt. ustawy wprowadza wprawdzie domniemanie, że

m.on. dzierżawca gruntów zaliczonych do użytków rolnych prowadzi działalność

rolniczą na tych gruntach, ale jest to domniemanie obalalne. H. G. obaliła go w

niniejszym postępowaniu zaś S.A. nie wyciągnął z tego obalenia właściwych,

prawnych konsekwencji.”

Równocześnie, pełnomocnik wnioskodawców podniósł, iż okolicznością

uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania jest to, że „wyrok tak rażąco

narusza przepisy prawa, co wskazuję w uzasadnieniu, że jest ona oczywiście

uzasadniona.” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w L.

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie

ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), która weszła w życie z dniem 6

lutego 2005 r. (art. 6 tej ustawy): do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia

wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy

przyjęcia kasacji do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3933 k.p.c., w tym – poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia – powinna ona zawierać także „przedstawienie okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.), które stanowią

odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego. Oznacza to w

szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której ona dotyczy,

bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c. – a

contrario), bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1

pkt. 2 k.p.c. – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza

prawo” albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 k.p.c.).

Rozpoznawana kasacja nie czyni zadość wymaganiu formalnemu określonemu w

art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c., albowiem ani w petitum kasacji, ani też w jej uzasadnieniu

pełnomocnik skarżących w ogóle nie przedstawił okoliczności uzasadniających jej

rozpoznanie. W szczególności, wymaganiu temu nie czyni zadość pomieszczenie

przez pełnomocnika skarżących w petitum kasacji oświadczenia o następującej

treści: „Wnoszę o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, bowiem wyrok tak

rażąco narusza przepisy prawa, co wskazuję w uzasadnieniu, że jest ona

oczywiście uzasadniona.” Ani zarzut ‘rażącego naruszenia prawa’, którego nie

można utożsamiać z zarzutem, iż ‘zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza

prawo’, ani też przekonanie skarżącego o tym, że wnoszona przezeń kasacja jest

‘oczywiście uzasadniona’ – nie zostały zaliczone do ustawowych przesłanek

prawnych, których wskazanie może stanowić okoliczność uzasadniającą przyjęcie

kasacji do rozpoznania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 § 2 w

związku z art. 3935 i art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Teza:

Ani zarzut ‘rażącego naruszenia prawa’, którego nie można utożsamiać z

zarzutem, iż ‘zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo’, ani też

przekonanie skarżącego o tym, że wnoszona przezeń kasacja jest ‘oczywiście

uzasadniona’ – nie zostały zaliczone do ustawowych przesłanek prawnych, których

wskazanie może stanowić okoliczność

rozpoznania.

uzasadniającą przyjęcie kasacji do