III UK 46/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 46/07

POSTANOWIENIE

Dnia 2 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Romualda Spyt

w sprawie z odwołania J. S. - Przedsiębiorstwa Budowlano - Usługowego "S. - P."

spółki jawnej w S.

i K. I. – F.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o podleganie ubezpieczeniu społecznemu,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 2 sierpnia 2007 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego J. S. - Przedsiębiorstwa Budowlano

Usługowego "S. P." spółki jawnej w S.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 stycznia 2007 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Odwołujący się J. S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 stycznia 2007 r. Wyrokiem tym Sąd Apelacyjny oddalił jego apelację oraz

apelację K. I.-F. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P. oddalającego ich odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych, stwierdzającej, że K. I.-F. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z

tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budowlano-Usługowym „S.-P.” s.j.

Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że

istnieje potrzeba wykładni przepisu art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 2 i 300 k.p. „z uwagi

na cel zawartej umowy o pracę, przy przyjęciu motywacji, że podstawą takiego

ustalenia jest wynagrodzenie za pracę ustalone w umowie o pracę na poziomie

2.900zł (brutto) miesięcznie i jest to wystarczającą podstawą do unieważnienia

takiej umowy o pracę,” a także czy cel, jakim jest uzyskanie ubezpieczenia

społecznego w wyniku zawarcia umowy o pracę, jest celem, którego osiągnięcie

jest sprzeczne z prawem oraz sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Skarżący stwierdził także, ze potrzeba wykładni tych przepisów wynika z

rozbieżności

w

orzecznictwie

Sądu

Apelacyjnego

oraz

podkreślił,

że

w

szczególności rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy art. 59 ustawy o świadczeniach

pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.

Nr 60, poz. 636 ze zm.) stanowi właściwy tryb podważania zaświadczeń lekarskich,

czy też bez wyczerpania tego trybu sąd może dokonywać własnych ustaleń w

zakresie istnienia ochrony ubezpieczeniowej i ważności zaświadczeń lekarskich

przez ich podważanie. W ramach potrzeby wykładni przepisu art. 83 § 1 k.c. w zw.

z art. 2 i 300 k.p. skarżący wywiódł także, iż rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy

zatrudnienie pracownika na krótko przed przejściem na zasiłek z ubezpieczenia

społecznego jest obejściem przepisów ubezpieczeniowych oraz czy zatrudnienie

kobiety w ciąży i jej szybkie przejście na zwolnienie lekarskie dyskwalifikuje taką

umowę o pracę, jako zawartą dla pozoru, celem obejścia przepisów prawa i

pozbawia prawa do zasiłku. Dodatkowo skarżący wywiódł, że powstała potrzeba

udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy nadal aktualne są wyroki Sądu Najwyższego:

w

sprawie

II

wyczerpującego

UKN

439/98,

postępowania

z

którego

wynika,

dowodowego

na

że

sporne

nieprzeprowadzenie

między

stronami

okoliczności, uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i pozwala na przyjęcie,

że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2

k.p.c.) oraz w sprawie II UKN 295/07, w którym stwierdza się, że dokonanie przez

sąd drugiej instancji odmiennych ustaleń faktycznych, bez przeprowadzenia

postępowania dowodowego, podlega zasadom z art. 233 § 1 k.p.c., a ich

naruszenie może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z uwagi na treść

art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, (3) zachodzi

nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W myśl natomiast art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać: (1)

oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części, (2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienie, (3) wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie oraz (4) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. Formułując zagadnienie

prawne wskazać należy za pomocą wywodu jurydycznego na możliwość odmiennej

interpretacji określonych przepisów. Również takiego wywodu wymaga powołanie

się na konieczność dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów prawa.

Obowiązek

przekonania

Sądu

Najwyższego

o

istnieniu

okoliczności

uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ciąży na stronie, która ją wnosi.

Sąd Najwyższy nie ma obowiązku domyślać się, czy też poszukiwać za stronę

argumentów przemawiających za tym stanowiskiem.

Skarżący powołał się na potrzebę dokonania wykładni przepisów art. 83 § 1

k.c. w zw. z art. 2 i 300 k.p., jednakże znaczna część wywodów, dotycząca tej

kwestii, nie stanowi w istocie zagadnienia prawnego lecz polemikę z wnioskami

Sądu, wywiedzionymi z ustalonego stanu faktycznego, uzasadniającymi tezę o

pozorności umowy o pracę. Takie okoliczności, jak wysokość wynagrodzenia za

pracę ustalonego w tej umowie na kwotę 2.900 zł (brutto) oraz fakt zatrudnienia

pracownika, kobiety w ciąży, krótko przed tym, jak zaczęła ona korzystać ze

zwolnienia lekarskiego, to element ustalonego przez Sąd stanu faktycznego

sprawy, który stanowił podstawę do wyciągnięcia przez ten Sąd wniosków

prowadzących do uznania pozorności umowy o pracę. Zatem to, co skarżący

nazywa zagadnieniem prawnym, sprowadza się do kwestionowania takiego

wnioskowania i wkracza w istotę przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Nie zachodzi również

w niniejszej sprawie konieczność rozważenia kwestii, czy art. 59 ustawy z dnia 25

czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa

stanowi właściwy tryb podważania zaświadczeń lekarskich i czy bez wyczerpania

tego trybu sąd może dokonywać własnych ustaleń w zakresie ochrony

ubezpieczeniowej i ważności zaświadczenia lekarskiego, ponieważ rozstrzygnięcie

Sądu w ogóle nie dotyka tej materii. Sąd nie podważył przecież ważności

zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, ani też niniejsza sprawa nie

dotyczy

prawa

do

zasiłku

chorobowego,

czy

macierzyńskiego.

Istotą

rozstrzygnięcia jest niepodleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu z

uwagi na pozorność umowy o pracę. Natomiast zagadnienie prawne dotyczące

potrzeby wykładni przywołanych na wstępie przepisów, które miałoby polegać na

udzieleniu odpowiedzi, czy cel, jakim jest osiągnięcie ubezpieczenia społecznego w

wyniku zawarcia umowy o pracę, jest celem sprzecznym z zasadami współżycia

społecznego, nie występuje w niniejszej sprawie, ponieważ Sąd zastosowanie

przepisu art. 83 § 1 k.c. uzasadnił nie zasadami współżycia społecznego lecz tym,

że strony w rzeczywistości nie podjęły wykonywania umowy o pracę w zakresie

ustalonym jej pisemnym brzmieniem.

Co zaś do dwóch ostatnich pytań zawartych w skardze kasacyjnej i

dotyczących przepisu art. 233 § 1 k.p.c., to przepis ten nie został wskazany w

podstawach kasacyjnych, a co ważniejsze przepis art. 398 3 k.p.c. stanowi, iż

podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub

oceny dowodów. Przyjęcie przez ustawodawcę takiego rozwiązania podyktowane

było potrzebą zharmonizowania podstaw kasacyjnych z charakterem postępowania

kasacyjnego i zakresem rozpoznania skargi, oznaczonym w art. 398 13 § 2 k.p.c., a

także jednoznacznego określenia funkcji Sądu Najwyższego jako sądu prawa,

sprawującego nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania

(por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III

CSK 13/05, OSNC 2006/4/76). Art. 3983 § 3 k.p.c. wprawdzie nie wskazuje

expressis verbis konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z

ustalaniem

faktów

i

przeprowadzaniem

oceny

dowodów,

nie

może

być

przedmiotem zarzutów wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak

wątpliwości, że obejmuje on art. 233 k.p.c. Wszakże ten właśnie przepis określa

kryteria oceny wiarygodności i mocy dowodów ( por. wyrok SN z dnia 26 kwietnia

2006 r. V CSK 11/06 LEX nr 230204). Z tego względu zagadnienie prawne

sformułowane

na

podstawie

zarzutu

niedopuszczalnego

w

postępowaniu

kasacyjnym nie wypełnia przesłanek ustawowych, wskazanych w przepisie art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398 9 § 1 pkt 1

k.p.c. a contrario orzekł jak w sentencji postanowienia.