III UK 4/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 4/08

POSTANOWIENIE

Dnia 10 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania W. M.

od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o wypłatę świadczeń w

zbiegu,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 10 marca 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 października 2007 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 10 października 2007 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację W.

M. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6

marca 2007 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Kasy

Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24 stycznia 2007 r., odmawiającej

wypłaty w zbiegu emerytury rolniczej i emerytury pracowniczej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła: 1)

naruszenie prawa materialnego, to jest: a) art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, „ponieważ w sprawie ma zastosowanie art. 107 ust. 1 tej ustawy,

gdyż długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, a tym samym

uprawnienie

wnioskodawczyni

do

renty

inwalidzkiej

rolniczej

istnieje

u

wnioskodawczyni od czerwca 1990 r. i jej uprawnienie do zbiegu świadczeń wynika

z przepisów dotychczasowych – art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982

r. o ubezpieczeniu społecznych rolników indywidualnych i członków ich rodzin”; b)

art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o niektórych warunkach funkcjonowania

ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, 3) art. 5

k.c., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy organ rentowy uniemożliwiał

wnioskodawczyni złożenie wniosku o przyznanie renty rolniczej; 2) naruszenie

przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art.

328 § 2 k.p.c., poprzez nieodniesienie się do przyczyn niezawinionego przez

wnioskodawczynię opóźnienia w złożeniu wniosku o rentę rolniczą i przekazania

gospodarstwa rolnego następcy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został: 1)

występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, „polegającego na

ustaleniu, czy wnioskodawczyni przysługuje uprawnienie do wypłaty w zbiegu

świadczenia rolniczego i pracowniczego w sytuacji, kiedy długotrwała niezdolność

do pracy w gospodarstwie rolnym istnieje od czerwca 1990 r., a organ rentowy

uniemożliwiał złożenie wniosku o rentę w przepisanym terminie, zaś opóźnienie w

przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy wynikało z opieszałości organów

administracyjnych i niewydolności Państwowego Biura Notarialnego” 2) oczywistą

zasadnością skargi kasacyjnej z uwagi na powyższe przyczyny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie zaskarżonego orzeczenia (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienie (pkt 2), wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienie (pkt 3) oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (pkt 4).

Przepis art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. jednoznacznie więc wymaga, aby wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej i jego uzasadnienie stanowiły odrębny element pisma

niezależny od przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie

wniosku powinno nawiązywać do określonych w art. 398 9 § 1 k.p.c. przesłanek

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zgodnie z tym przepisem Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § pkt 3

k.p.c. powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej,

wyodrębnił w oddzielnych punktach art. 3984 § 1 k.p.c. obowiązek przytoczenia

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (pkt 2) i obowiązek przedstawienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia (pkt 3).

Chodzi bowiem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które

spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach

rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te

elementy

muszą

być

więc

przez

skarżącego

wyodrębnione,

oddzielnie

przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.

nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć

dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w

ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające

przyjęcie jej do rozpoznania a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skarga

kasacyjna powinna więc być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd

Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw i pozostałych

elementów konstrukcyjnych skargi ani tym bardziej się ich domyślać.

Jeśli skarżący powołuje jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to winien

mieć na uwadze, że zagadnienie prawne jest to zagadnienie, które wiąże się z

określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem

prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia

przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi

kasacyjnej powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z

którymi zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do

oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym”

oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC z 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 13 sierpnia 2002 r.,

I PKN 649/01, OSNP z 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I PK

306/02, Wokanda z 2004 7-8, poz. 51). Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia

prawnego nie może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego

skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na

wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł

wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów. Z kolei z przepisu art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że

przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w

czym – w jego ocenie – wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać

argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarżący winien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną

postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na

jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV

CZ 100/03, niepublikowane; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane

i orzeczenia tam powołane).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej skargi kasacyjnej należy

stwierdzić, że nie spełnia ona powyższych wymogów a konstrukcja wniosku o jej

przyjęcie do rozpoznania jest na pograniczu niedopuszczalności skutkującej

odrzuceniem skargi. Po pierwsze, w ramach przesłanki występowania w sprawie

istotnego zagadnienia prawnego skarżąca formułuje pytanie bez odniesienia go do

jakichkolwiek unormowań prawnych, co już samo w sobie nie pozwala na ocenę,

czy zagadnienie to ma rzeczywiście charakter zagadnienia prawnego. Wywody

skarżącej wskazują natomiast, że chodzi jej w istocie o zajęcie przez Sąd

Najwyższy stanowiska co do zarzutów przedstawionych zaskarżonemu wyrokowi w

ramach podstaw kasacyjnych. W konsekwencji sformułowane przez skarżącą

pytanie nie jest wymagającym zaangażowania Sądu Najwyższego zagadnieniem

prawnym. Po drugie, przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie

została w żaden sposób uzasadniona poza odwołaniem się do konieczności

rozstrzygnięcia skonstruowanego zagadnienia prawnego, co już samo w sobie

stanowi sprzeczność. Skoro bowiem wnioskodawczyni odwołuje się do przesłanki

występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, przeto nie może

jednocześnie wykazywać, iż naruszenie w tym zakresie prawa przez Sąd drugiej

instancji jest widoczne prima facie.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.