III UK 3/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 3/14

POSTANOWIENIE

Dnia 7 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z odwołania K. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R.

o rentę socjalną,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 7 maja 2014 r.,

na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt III AUa (…),

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w (…) III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację wnioskodawcy K. K. od wyroku

Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia 4 kwietnia

2013 r. oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi w R. z dnia 15 października 2012 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa

do renty socjalnej.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że

brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do renty socjalnej wobec

niespełnienia przez niego koniecznej przesłanki nabycia tego prawa z art. 4 ust. 1

ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268 ze

zm.), tj. całkowitej niezdolności do pracy. Problem niezdolności wnioskodawcy do

pracy został w sprawie należycie wyjaśniony. Biegły lekarz chirurg-ortopeda

jednoznacznie stwierdził, że wnioskodawca jest jedynie częściowo niezdolny do

pracy, a opinia ta odnosi się do rozpoznanych u wnioskodawcy schorzeń oraz

przedstawia

stanowisko

w

kwestii

istotnej

dla

rozstrzygnięcia.

W

opinii

uzupełniającej biegły podtrzymał swoje stanowisko, wyjaśniając dodatkowo, że przy

jej sporządzaniu miał na uwadze całą zaprezentowaną mu dokumentację lekarską.

Subiektywne przekonanie wnioskodawcy o całkowitej niezdolności do pracy nie

zostało poparte żadnymi obiektywnymi dowodami. Wobec tego, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, nie zachodzi potrzeba uzupełniania postępowania dowodowego o

przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego lekarza, ponieważ dotychczas

przeprowadzone dowody orzeczniczo-lekarskie dostatecznie wyjaśniły wszystkie

okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego, a uwzględnienie nowego

wniosku dowodowego prowadziłoby tylko do wydłużenia postępowania.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie następujących

przepisów: 1/ art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej w związku z art. 12 ust. 2

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą

na nieuprawnionym i przedwczesnym przyjęciu, że nie zaszła przesłanka

przyznania prawa do renty socjalnej w postaci całkowitej niezdolności do pracy,

2/ art. 286 k.p.c. przez niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego

sądowego z dziedziny medycyny pracy, celem ustalenia, czy skarżący jest zdolny

do wykonywania jakiejkolwiek pracy, rozumianej jako każde zatrudnienie w innych

warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy, odpowiednio

przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu, czy

też może wykonywać pracę wyłącznie na stanowiskach pracy odpowiednio

przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu, 3/ art.

385 k.p., które przez wydanie wyroku oddalającego apelację, „podczas gdy

zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został w ogóle przez Sąd

Apelacyjny zrelacjonowany, co do kluczowej dla sprawy okoliczności (niezdolności

do pracy), a przez to mógł okazać się niedostateczny do wiążącego wypowiadania

się w zakresie całkowitej niezdolności do pracy”.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił

występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, sprowadzającego się

do „konieczności określenia, czy Sądy obu instancji w zakresie oceny

zgromadzonego materiału dowodowego (złożonego z opinii lekarskiej) mogą

ograniczyć się do jednozdaniowego stwierdzenia, że akceptują konkluzję biegłego,

nie przytaczając nawet wątków tej opinii i nie przypisując ułomności organizmu do

cechy nazwanej przez ustawę „całkowitą niezdolnością do pracy”. Ponadto, skarga

jest oczywiście uzasadniona „gdyż zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, jako

legalną (uprawomocniając) decyzję ZUS o odmowie renty socjalnej, podczas gdy

żadna z instancji sądowych nie dokonała oceny wpływu stanu zdrowia

zainteresowanego na jego zdolność do podjęcia pracy w innych warunkach niż

specjalnie stworzone na stanowiskach pracy, odpowiednio przystosowanych do

stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu. Nie można, jak się wydaje,

w obowiązującym porządku prawnym orzekać o odmowie przyznania renty

socjalnej nie wdając się w ocenę poszczególnych schorzeń i ich wpływu na

konkretne

wywołanych

obowiązki

potencjalnego

stwierdzoną

pracownika,

ułomnością

tzn.

organizmu

bez opisu

oraz

bez

trudności

znajomości

potencjalnego zakresu obowiązków pracownika (kandydata na rencistę)”.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny oraz

zasądzenie kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu, które ani w

całości, ani w cześć nie zostały dotychczas uiszczone, a także o rozpoznanie skargi

kasacyjnej na rozprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się być oczywiście bezzasadna. Wprawdzie

można oprzeć ten środek zaskarżenia na naruszeniu przepisów postępowania

(jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), ale podstawą taką

nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3

k.p.c.), co dotyczy zarzutu naruszenia art. 286 k.p.c. Sądy obu instancji uznały za

wystarczające do wyrokowania medyczne wiadomości specjalne uzyskane od

biegłego o specjalności adekwatnej do schorzenia skarżącego. W judykaturze

utrwalone jest stanowisko (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2002 r.,

II UKN 701/00, LEX nr 559961, z dnia 19 lutego 2002 r., II UKN 266/01, LEX nr

564472, postanowienie z 3 września 2008 r., I UK 91/08, LEX nr 785520), że strona

nie może domagać się dopuszczania kolejnych dowodów z opinii biegłych aż do

zaspokojenia swoich racji, jeżeli uzyskane opinie biegłych zawierają wystarczający

medyczny materiał dowodowy do prawidłowego orzekania. Z kolei zarzut

naruszenia art. 385 k.p.c. nie może stanowić samodzielnie podstawy uwzględnienia

skargi kasacyjnej. Jest on bezprzedmiotowy w przypadku, gdy skarga kasacyjna

nie może być uwzględniona w oparciu o inne zarzuty wskazujące na wadliwość

zaskarżonego orzeczenia. (wyrok SN z dnia 4 grudnia 2013 r., II CSK 155/13, LEX

nr 1430386). Brak innych skutecznych proceduralnych podstaw skarg kasacyjnych

sprawiał, że Sąd Najwyższy był związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego wyroku (art. 39813 § 2 k.p.c.), z których wynikało, że

skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy, wobec czego nie spełnia przesłanki

do przesłanki nabycia prawa do renty socjalnej.

Ponadto, zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi

nieważność postępowania albo 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżąca wskazała na dwie z tych

przesłanek, tj. istotne zagadnienie prawne oraz oczywiste uzasadnienie skargi.

Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie

skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), powinno nastąpić przez określenie

przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazaniu

argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen, a skarżący powinien wskazać

na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć argumenty

prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie przedstawionego

zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki sądowej, jak i dla

rozstrzygnięcia wniesionej skargi. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma

podstawę

do

oceny,

czy

przedstawione

zagadnienie

jest

rzeczywiście

zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z

dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158, z dnia 14 lutego

2003 r. I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51, z dnia 10 marca 2008 r., III UK

126/07, LEX nr 459285). Przy czym istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje

się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Przesłankę występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

należy w tym kontekście rozumieć zatem jako konieczność uzasadnienia, dlaczego

rozpoznanie skargi kasacyjnej będzie służyło rozwojowi prawa. Ograniczenie się do

pytania nie jest wystarczającym określeniem zagadnienia prawnego, jeżeli zostało

przedstawione bez odniesienia się do problemów interpretacyjnych przepisów, na

tle których wynika (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2008 r.,

I UK 332/07, LEX 452451). Sformułowane w skardze zagadnienie prawne nie

spełnia tych wymogów, ponieważ brak w niej odrębnego wywodu, wskazującego na

to, że obejmuje ono poważną wątpliwość prawną i nierozwiązane dotąd w

orzecznictwie sądowym, których wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia

skargi kasacyjnej, której wyjaśnienie będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki

sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia wniesionej skargi.

Z kolei przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na jej oczywistą

zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) wymaga wykazania kwalifikowanej postaci

naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego

kwalifikowanej postaci (oczywistości), widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej i bez wnikania w szczegóły sprawy. Spełnienie tej

przesłanki możliwe jest wyłącznie przy tak ewidentnym naruszeniu prawa, którego

stwierdzenie nie wymaga dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub prawniczej

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2012 r., I PK 201/11, LEX

nr 1214543). Przy czym wskazując tą przesłankę przedsądu, należy w motywach

wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość

i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., III PK 73/11, LEX nr 1215153). Wniosek o

przyjęcie skargi kasacyjnej i jego uzasadnienie ma stanowić odrębny element

pisma niezależny od przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2009 r., II UK 364/08, LEX nr

658195, postanowienie z dnia 20 sierpnia 2008 r., I PK 53/08 LEX nr 818570).

Tymczasem wniesiona skarga kasacyjna ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że

„skarga jest oczywiście uzasadniona skarga gdyż zaskarżony wyrok utrzymuje w

mocy, jako legalną (uprawomocniając) decyzję ZUS o odmowie renty socjalnej,

podczas gdy żadna z instancji sądowych nie dokonała oceny wpływu stanu zdrowia

zainteresowanego na jego zdolność do podjęcia pracy w innych warunkach niż

specjalnie stworzone na stanowiskach pracy, odpowiednio przystosowanych do

stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu”, przez co nie spełnia

przedstawionych wyżej wymogów określonych w orzecznictwie dla przesłanki

przedsądu wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Na marginesie należy zwrócić uwagę, że skarżący jest uczniem technikum i

powinien wykorzystać wyuczony zawód, a nie skazywać się na wykluczenie z rynku

pracy w tak młodym wieku. Jednocześnie należy zaznaczyć, że podjęte przez

skarżącego leczenie w poradni neurologicznej może stanowić nową okoliczność

pozwalającą na wszczęcie nowego postępowania o przyznanie spornego

świadczenia.

Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.