III UK 234/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 234/04

POSTANOWIENIE

Dnia 18 lutego 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z wniosku E. H.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w R.

o zwrot nienależnie pobranego świadczenia,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 18 lutego 2005 r.,

na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w L.

z dnia 15 września 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w L. wyrokiem z dnia 15 września 2004 r. (III AUa 893/03)

oddalił apelację wnioskodawcy – E. H. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 26 czerwca 2003 r. ( oddalającego jego

dowołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 4 lutego 1997 r.

wstrzymującej z dniem 1 lutego 1997 r. dalszą wypłatę na rzecz wnioskodawcy

wcześniejszej emerytury i zobowiązującej go do zwrotu nienależnie pobranego

świadczenia.

W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 września

2004 r. pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie: po pierwsze – art. 106 ust.

2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników

i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) oraz art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 25 lipca

1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.

U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), co do uznania, że wnioskodawca jest

zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia

społecznego; po drugie – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewłaściwą ocenę przez Sąd

tego, czy świadectwo pracy powoda, z którego wynikało, iż był zatrudniony w

Spółce ‘. od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia 31 marca 1994 r. na stanowisku

kierownika handlowego, a stosunek pracy został rozwiązany w związku z likwidacją

etatu za porozumieniem stron, zostało wystawione i przekazane do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych przez zakład pracy – Spółkę ‘R. Sp. z o.o.

Równocześnie, jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania

pełnomocnik wnioskodawcy wskazał potrzebę wyjaśnienia zagadnienia prawnego:

„czy można – w świetle art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 25.11.1986 r. o organizacji i

finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym jeżeli pobranie

nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem Zakładowi przez

zakład pracy nieprawdziwych danych mających wpływa na prawo do świadczeń lub

ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń obciąża zakład pracy – obciążyć

obowiązkiem

zwrotu

nienależnie

pobranego

świadczenia

z

ubezpieczenia

społecznego pracownika w przypadku, gdy podstawę do przyznania tego

świadczenia stanowiło wydane przez zatrudniającego go pracodawcę świadectwo

pracy zawierające nieprawdziwe dane co do sposobu rozwiązania z pracownikiem

umowy o pracę poprzez wskazanie, iż nastąpiło ono w związku z likwidacją

stanowiska w sytuacji, gdy zdarzenie nie miało miejsca. Należy bowiem zauważyć,

iż – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (art. 97 Kodeksu pracy) –

obowiązek wydania pracownikowi po zakończeniu stosunku pracy świadectwa

pracy i umieszczenie w nim określonych danych ciąży na pracodawcy. Mając na

uwadze powyższe obciążenie pracownika konsekwencjami finansowymi, jakie

wywołała

na

gruncie

przepisów

o

ubezpieczeniach

społecznych

treść

wystawionego mu przez pracodawcę świadectwa pracy, które zawierało dane

niezgodne ze stanem faktycznym, powinno obciążać pracodawcę, a nie jak przyjął

Sąd w zaskarżonym wyroku – pracownika. (...) skarżony wyrok Sądu Apelacyjnego

oczywiście narusza prawo (...).” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został

wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu w L. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach

postępowania albo o orzeczenie co do istoty sprawy i uwzględnienie odwołania

wnioskodawcy oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy

kosztów postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3984 k.p.c.(do dnia 5 lutego 2005 r.: art. 3933 k.p.c.), w tym –

poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia – powinna ona

zawierać także „wniosek o przyjęcie kasacji do rozpoznania i jego uzasadnienie”

przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 398 4 § 1 pkt. 3

KPC), które stanowią odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego.

Oznacza to w szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie,

której ona dotyczy, bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1

KPC – a contrario), bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie”

(art. 393 § 1 pkt. 2 KPC – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście

narusza prawo” albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 KPC).

Wnoszący kasację nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści

jednego lub kilku ustawowych

sformułowań, do którego lub których pragnie

nawiązać, jako do „okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz

obowiązany jest do profesjonalnego prawniczego uzasadnienia wskazanej lub

wskazanych „okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście

okoliczności faktycznych i prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Nie

spełnienie tego wymagania kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem

kasacja taka nie czyni zadość wymaganiu formalnemu określonemu w art. 393 3 § 1

pkt 3 KPC, a to w konsekwencji skutkować musi jej odmową jej przyjęcia do

rozpoznania. Wymaganiu temu w żadnym razie nie czyni zadość sformułowanie w

petitum kasacji – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – jedynie ogólnie

sformułowanego pytania o to, „czy można – w świetle art. 37 ust. 6 ustawy z dnia

25.11.1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z

którym

jeżeli

pobranie

nienależnych

świadczeń

zostało

spowodowane

przekazaniem Zakładowi przez zakład pracy nieprawdziwych danych mających

wpływa na prawo do świadczeń lub ich wysokość, obowiązek zwrotu tych

świadczeń obciąża zakład pracy – obciążyć obowiązkiem zwrotu nienależnie

pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego pracownika w przypadku,

gdy podstawę do przyznania tego świadczenia stanowiło wydane przez

zatrudniającego go pracodawcę świadectwo pracy zawierające nieprawdziwe dane

co do sposobu rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę poprzez wskazanie, iż

nastąpiło ono w związku z likwidacją stanowiska w sytuacji, gdy zdarzenie nie miało

miejsca.” – zważywszy, że odpowiedź na tak sformułowane pytanie nie jest

możliwa bez równoczesnego przeanalizowania dyspozycji art. 37 ust. 2 pkt 2 tej

samej ustawy, a w konsekwencji także w oderwaniu od ustaleń faktycznych

dotyczących określonej sprawy. Tymczasem uzasadnienie kasacji w ogóle nie

nawiązuje do wskazanego kontekstu prawnego i faktycznego sformułowanego w

niej zagadnienia prawnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 § 1 KPC

w związku z art. 393 § 1 pkt 3 KPC orzekł jak w sentencji.

Teza:

Nie czyni zadość wymaganiu ‘przedstawienia okoliczności uzasadniających

przyjęcie kasacji do rozpoznania’ (art. 3933 § 1 pkt 3 KPC) sformułowanie w petitum

kasacji jedynie ogólnego pytania o to, „czy można – w świetle art. 37 ust. 6 ustawy

z dnia 25.11.1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, zgodnie

z

którym

jeżeli

pobranie

nienależnych

świadczeń

zostało

spowodowane

przekazaniem Zakładowi przez zakład pracy nieprawdziwych danych mających

wpływa na prawo do świadczeń lub ich wysokość, obowiązek zwrotu tych

świadczeń obciąża zakład pracy – obciążyć obowiązkiem zwrotu nienależnie

pobranego świadczenia z ubezpieczenia społecznego pracownika w przypadku,

gdy podstawę do przyznania tego świadczenia stanowiło wydane przez

zatrudniającego go pracodawcę świadectwo pracy zawierające nieprawdziwe dane

co do sposobu rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę poprzez wskazanie, iż

nastąpiło ono w związku z likwidacją stanowiska w sytuacji, gdy zdarzenie nie miało

miejsca.” – zważywszy, że odpowiedź na tak sformułowane pytanie nie jest

możliwa bez równoczesnego przeanalizowania dyspozycji art. 37 ust. 2 pkt 2 tej

samej ustawy, a w konsekwencji także w oderwaniu od ustaleń faktycznych

dotyczących określonej sprawy.