III UK 204/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 204/04

POSTANOWIENIE

Dnia 24 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Wagner

w sprawie z wniosku B. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w R.

o wcześniejszą emeryturę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 24 stycznia 2005 r.,

na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w R.

z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt III AUa …/04,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

UZASADNIENIE

B. B. zaskarżyła kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego w R.z dnia 8 lipca 2004

r., oddalający jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 12 lutego 2004

r.,

oddalającego odwołanie apelującej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w R. z dnia 25 września 2002 r., odmawiającej prawa do

emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem i uchylającej decyzję z dnia 11 września

2001 r. w sprawie przyznania wnioskodawczyni prawa do wcześniejszej emerytury.

Pełnomocnik B. B., wskazując jako podstawy kasacji naruszenie przepisów

prawa materialnego – poprzez „jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną

wykładnię”

polegającą

na

wyrażeniu

poglądu,

że

„organ

rentowy

po

uprawomocnieniu się decyzji o przyznaniu emerytury miał uzasadnione podstawy

do wznowienia z urzędu postępowania [...] w celu ponownego ustalenia na skutek

odmiennej obecnie oceny dowodów dołączonych do wniosku emerytalnego, prawa

do tego świadczenia”, a także przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 5

k.p.a. – poprzez przyjęcie przez organ rentowy powołanego przepisu jako podstawy

wznowienia postępowania, czego konsekwencją było rażące naruszenie art. 149 §

1 k.p.a., art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a., pozbawienie

możliwości obrony praw skarżącej i niewyciągnięcie z podnoszonych przez nią

zarzutów „żadnych skutków prawnych, co jest sprzeczne również z art. 379 pkt 5

k.p.c.”, oraz art. 233 k.p.c. – poprzez „niewszechstronne rozważenie materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie” i przyjęcie stanowiska, że organ rentowy

był uprawniony do wznowienia „z urzędu i w takiej formie postępowania”, co

naruszyło art. 124, art.114 ust. 1 oraz przepisy rozdziału trzeciego ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), powoływanej dalej jako

„ustawa”, w związku z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15

maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników

opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz.149), a

także uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03, i

postanowienie tego Sądu z dnia 18 lutego 2003 r., II UK 146/02, oraz art. 2 i art. 32

Konstytucji Rzeczypospolitej, wniósł o „zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie

co do istoty sprawy lub jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania”. Jego zdaniem, okolicznościami uzasadniającymi

rozpoznanie kasacji jest konieczność rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia

prawnego, a mianowicie „czy istniejąca w sprawie, jeszcze przed wydaniem decyzji

pierwszorazowej przez ZUS, dokumentacja medyczna w postaci ‘Karty Historii

Choroby’ nie wymagana do przedłożenia przez skarżącego, na której oparto

zaświadczenie lekarskie dołączone do wniosku emerytalnego jest, jak obecnie

utrzymuje organ rentowy ‘ujawnioną obecnie dokumentacją’, czy też dokumentacją

już istniejącą w chwili ustalania przez ZUS prawa do emerytury w świetle [...]

Uchwały SN z dnia 5.06.2003r., sygn. akt III UZP 5/03”, potrzeba wykładni

przepisów prawnych „ze względu na ujawniające się rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych” oraz naruszenie przez Sąd art. 379 pkt 5 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 393 k.p.c., Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do

rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a także gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna, chyba że zaskarżone orzeczenie narusza oczywiście

prawo albo zachodzi nieważność postępowania.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była bezpośrednio kwestia ponownego

ustalenia prawa do emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem po uprawomocnieniu

się decyzji organu rentowego, a pośrednio – dopuszczalności wznowienia

postępowania na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powołany przepis

jest odpowiednikiem art. 80 ust. 1, obowiązującej do 31 grudnia 1998 r., ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.

U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Przepisy te były wielokrotnie wykładane przez Sąd

Najwyższy. W szczególności wiele uwagi Sąd ten poświęcił różnicy między

ponowną oceną stanu zdrowia dziecka (na podstawie innych niż tylko

zaświadczenie lekarskie, dodatkowych, dowodów) i ponowną oceną dowodu, na

podstawie którego dokonano ustalenia stanu jego zdrowia (zaświadczenia

lekarskiego). Dorobek orzecznictwa w tym przedmiocie został uwzględniony w

całości w uchwale Sądu Najwyższego, podjętej w składzie siedmiu sędziów, z dnia

5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442) i powołany w jej

motywach. Sąd Najwyższy wyraził w niej pogląd prawny, że art. 114 ust. 1 ustawy

stanowi podstawę pozwalającą na zmianę prawomocnej decyzji – również

pozbawienia prawa do świadczeń – w sytuacji, gdy ujawnione po wydaniu decyzji

dowody podważają wiarygodność lub przydatność dowodów dotąd ocenianych. Co

do zasady, odmienna ocena dowodów dołączonych do wniosku rentowego, nie jest

więc okolicznością uzasadniającą wszczęcie z urzędu postępowania o ponowne

ustalenie prawa do świadczeń. Jednakże „taką ocenę (ponowną) umożliwia [...]

uzyskanie nowych dowodów lub ujawnienie okoliczności nieznanych organowi w

chwili orzekania o prawie do świadczenia, mających wpływ na prawo do świadczeń

lub ich wysokość”. Przy czym powinny to być okoliczności nieznane organowi

rentowemu, ale istniejące przed wydaniem decyzji. Konkludując stwierdził, że nie

może budzić wątpliwości zasadność pozbawienia prawa do świadczenia, jeżeli

okaże się, że przy wydawaniu zaświadczenia lekarskiego nie uwzględniono

kompletnej dokumentacji lekarskiej istniejącej przed wydaniem zaświadczenia, a

ujawnione po wydaniu decyzji dokumenty podważają wiarygodność lub przydatność

dowodów dotąd ocenianych. Stanowisko to jest utrwalone i jednolite.

Wbrew zatem odmiennemu twierdzeniu pełnomocnika skarżącej, przepisy

odnoszące się do kwestii ponownego ustalenia prawa do świadczeń zostały

dostatecznie wyjaśnione zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze. Nie budzą

poważnych wątpliwości i nie wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów. Nie

stanowi problemu prawnego i pozostaje bez wpływu na możność obrony praw

strony zagadnienie relacji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i

przepisów ustawy powołanych w petitum skargi.

Ponieważ w sprawie zachodzą pozytywne przesłanki odmowy przyjęcia

kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 k.p.c.), a zarazem nie zachodzą negatywne

przesłanki dokonania tej czynności (art. 393 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy, stosownie

do art. 3937 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.