III UK 170/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 170/10

POSTANOWIENIE

Dnia 10 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z odwołania W. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 10 marca 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

20 maja 2010 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację W. B. od

wyroku z dnia 14 października 2009 r. Sądu Okręgowego, którym oddalono

odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30

września 2008 r. odmawiającej mu prawa do emerytury.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił

naruszenie: 1) art. 5 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.

887 ze zm.), poprzez zaliczenie do okresu składkowego jedynie okresu od 1

września 1981 r. do 31 marca 1987 r., tj. 5 lat i 6 miesięcy, zamiast uwzględnienia

okresu zatrudnienia od 24 kwietnia 1976 r. do 31 marca 1987 r., czyli 11 lat, 11

miesięcy i 7 dni; 2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), poprzez niezaliczenie

do okresu składkowego okresów od 16 kwietnia 1970 r. do 31 lipca 1970 r., tj. 3

miesiące i 15 dni oraz od 23 lipca 1972 r. do 21 września 1972 r., tj. 1 miesiąc i 29

dni pracy w gospodarstwie rolnym rodziców; 3) art. 381 w związku z art. 232 k.p.c.,

poprzez nieuwzględnienie okoliczności faktycznych co do pozostawania i

zamieszkiwania przez wnioskodawcę w gospodarstwie rolnym rodziców i pracy na

roli, co skutkowało niezaliczeniem przez organ rentowy i sądy jego pracy w

gospodarstwie rolnym, a przez to nastąpiło zaniżenie okresu składkowego

wnioskodawcy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został

występowaniem

w

sprawie

istotnych

zagadnień

prawnych

wymagających

odpowiedzi na pytania: 1) czy istnieje tożsamość pojęć: okres pracy w

gospodarstwie rolnym, okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, a

okresy składkowe i nieskładkowe warunkujące możliwość nabycia uprawnień

emerytalnych dla osób z ponad 35-letnim okresem składkowym i nieskładkowym w

oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.; 2) czy istniało w

dacie decyzji uprawnienie organu rentowego do żądania od wnioskodawcy dowodu

na istnienie gospodarstwa rolnego jego rodziców, oraz żądania dowodu na wspólne

zamieszkiwanie wnioskodawcy ze swoimi rodzicami, w sytuacji gdy wnioskodawca

stał się dziedzicem tegoż gospodarstwa rolnego, w aspekcie art. 11 ustawy oraz

czy akceptacja przez Sądy dwóch instancji niekorzystnej dla wnioskodawcy

wykładni wskazanego przepisu nie narusza art. 231 w związku z art. 233 § 1 k.p.c.;

3) czy istnieje dowolność decyzyjna organu rentowego do ustalania okresu

składkowego w sytuacji, gdy ubezpieczony w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18

grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin, zapłacił należne składki na ubezpieczenia społeczne

z opóźnieniem, ale za okres dłuższy niż zostało to zarachowane przez organ

rentowy; 4) czy istnieje możliwość prawna odmowy przez organ rentowy uznania

okresu objętego ubezpieczeniem rolniczym na podstawie ustawy z dnia 27

października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla

rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) za okres składkowy w rozumieniu art. 5

ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., w sytuacji gdy na mocy art. 2 ust. 2

ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. wnioskodawca nie był objęty tego rodzaju

ubezpieczeniem, a więc nie miał obowiązku płatniczego w tamtych latach od 1976

r., ponad obowiązki wynikające z przepisów ustawy rolniczej z dnia 27 października

1977 r. i regulacji wcześniejszych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że art. 3984 § 2 k.p.c. wymaga,

aby wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej stanowił odrębny element pisma

niezależny od przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie

wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do

rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 398 4 § 2 k.p.c.

powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym

skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na

uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie

uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.

Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił

w oddzielnych jednostkach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1 pkt 2) i obowiązek przedstawienia wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi

bowiem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają

określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego na różnych etapach

rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego

uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone

podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te

elementy

muszą

być

więc

przez

skarżącego

wyodrębnione,

oddzielnie

przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymagania z art. 398 § 2 k.p.c. nie

wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć dla

obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach

przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej

do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Zagadnienie prawne jest to zagadnienie, które wiąże się z określonym

przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym,

których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej

sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie

zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej

powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi

zostało sformułowane i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych

ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy

przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy

jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja

2001 r., II CZ 35/01, OSNC z 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN

649/01, OSNP z 2004 nr 9, poz. 158 oraz z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02,

Wokanda z 2004 7-8, poz. 51). Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego nie

może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod

adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości

skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź

w drodze prostego zastosowania przepisów.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wymagań tych nie spełnia już tylko dlatego, że nie wiadomo, jakie znaczenie

mogłoby

mieć

dla

wyniku

sprawy

rozstrzygnięcie

sformułowanych

przez

skarżącego wątpliwości, skoro w ramach podstaw kasacyjnych nie zarzuca on

zaskarżonemu wyrokowi naruszenia jakiegokolwiek przepisu ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), stanowiącego podstawę

prawną dochodzonego przez niego świadczenia emerytalnego i zaskarżonego

rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Podstawy takiej nie stanowią błędnie

powołane przez skarżącego przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz.

1585 ze zm.), która nie znajduje w sprawie zastosowania.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.