III UK 169/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 169/04

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z wniosku W. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w [...]

o wypłatę renty i zwrot nienależnie pobranego świadczenia,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 28 października 2004 r.,

na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]

z dnia 13 maja 2004 r.,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] w sprawie W. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wypłatę renty i zwrot nienależnie

pobranego

świadczenia

wyrokiem

z

maja

2004

r.

oddalił

apelację

wnioskodawcy. Sąd drugiej instancji w pełni przychylił się do ustaleń Sądu

Okręgowego. W świetle art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o

kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i

okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienie do

świadczeń pieniężnych i innych uprawnień przewidzianych w przepisach ustawy z

29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

(Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.) uzależnione jest od zaliczenia do jednej z

grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w

miejscach , o których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 ustawy. Sąd Okręgowy ustalił

natomiast, że W. M. nie przebywał w obozie przejściowym w Zamościu, co w 1990

r. było przesłanką przyznania przez organ rentowy prawa do renty obozowej.

Konsekwencją tego było stwierdzenie braku uprawnień do dalszej wypłaty renty

oraz uznanie, że dotychczas pobrane świadczenie było świadczeniem nienależnym

w rozumieniu art. 38 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z FUS (Dz.U. 2004 r., nr 39, poz. 353).

W kasacji wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego

uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie

od strony przeciwnej na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego

według norm przepisanych. Jako podstawę kasacji wnioskodawca powołał

sprzeczność istotnych ustaleń Sądu Apelacyjnego, poprzez przyjęcie, że pobrane

przez wnioskodawcę świadczenie z tytułu renty w okresie od 1 stycznia 1999 r. do

31 grudnia 2001 r. jest świadczeniem nienależnym; jak również naruszenie prawa

procesowego, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nie zadośćuczynienie

obowiązkowi wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a

także art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu, na jakich

ustaleniach faktycznych Sąd oparł swa ocenę prawną.

W opinii wnioskodawcy istnieje potrzeba wykładni art. 11 k.p.c. ze względu na

poważne wątpliwości prawne i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy ustalenia

prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa obejmują

również motywy wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji skarżący wskazał

„istnienie potrzeby wykładni przepisu art. 11 kpc ze względu na poważne

wątpliwości

prawne

i

udzielenie

odpowiedzi

na

pytanie

czy

ustalenia

prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa obejmują

również motywy (uzasadnienie) wyroku. W uzasadnieniu wnoszący kasację

wskazał, że budzi wątpliwość, czy ustalenia takiego wyroku wiążą sąd cywilny w

zakresie szerszym niż wynikający z sentencji takiego wyroku oraz, że skoro

wnioskodawca został uznany za winnego określonego zachowania w okresie od 1

lutego 1990 r. do 30 września 1996 r., to nie można rozszerzyć mocy wiążącej

takiego wyroku na inny czasokres.

Przedstawione okoliczności nie wskazują na istnienie w sprawie określonej w

art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia kasacji do rozpoznania. Zarówno w

orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie prawa nie budzi wątpliwości to,

że w postępowaniu cywilnym sąd jest związany jedynie zawartymi w sentencji

wyroku karnego skazującego ustaleniami okoliczności, dotyczącymi osoby sprawcy

czynu przypisanego oskarżonemu i przedmiotu przestępstwa (zob. np. T. Ereciński,

J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego,

Część pierwsza, tom 1, Warszawa 2001, s. 80 i tam cyt. orzecznictwo). Nie można

zatem twierdzić, że istnieje w tym zakresie potrzeba wykładni przepisu budzącego

poważne wątpliwości prawne. Poza tym zaskarżony kasacją wyrok nie daje

podstawy do wysuwania wątpliwości wskazanych w kasacji. Przyjęcie przez Sąd

Apelacyjny, że wnioskodawca nie przebywał w czasie okupacji niemieckiej w

obozie przejściowym w Zamościu, co stanowiło przesłankę stwierdzenia braku jego

uprawnień do dalszej wypłaty renty obozowej oraz uznania, że pobrane dotychczas

świadczenie było nienależne, mieści się w pełni w granicach związania sądu w

postępowaniu cywilnym ustaleniami co do popełnienia przestępstwa na podstawie

art. 11 k.p.c. Zgodnie bowiem z sentencją wyroku Sądu Rejonowego w H. z 3

października 2000 r., sygn. akt II K …/99, wnioskodawca został skazany za to, że w

okresie od 1 lutego 1990 r. Do 30 września 1996 r. w warunkach przestępstwa

ciągłego, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przedłożył organom

statutowym Związku Bojowników o Wolność i Demokrację fałszywe dokumenty

stwierdzające jego pobyt podczas okupacji niemieckiej w obozie przejściowym w

Zamościu, przez co nabył uprawnienia kombatanta jako „Dziecko Zamojszczyzny”

oraz związane z tym świadczenia rentowe, mimo, że w obozie tym nie przebywał w

ten sposób wyłudził na szkodę Zakładu Ubezpieczeń Oddziału w [...] 24.815,57 zł.

oraz na szkodę Fundacji „Polsko-Niemieckie pojednanie” kwotę 675 zł.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł o odmowie przyjęcia kasacji do

rozpoznania na podstawie art. 393 k.p.c. i art. 3937 § 1 k.p.c.