III UK 13/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III UK 13/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie z powództwa A. M.

przeciwko Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w R.

o ustalenie wypadku przy pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego -Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R.

z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt IV Pa …/05,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w R. oddalił powództwo A. M. skierowane przeciwko

Wojewódzkiemu Szpitalowi Specjalistycznemu w R. o ustalenie wypadku przy

pracy i sprostowanie protokołu powypadkowego. W postępowaniu sądowym

ustalono, iż powód w dniu 28 października 2002 r. przystąpił do wykonywania pracy

o godzinie 7:00, a ok. 11 00 źle się poczuł, wyszedł z pracy i udał się do domu. W

tym dniu wykonywał swoje zwykłe obowiązki, a dzień wcześniej nie świadczył

pracy. W dniu 29 października 2002 r. ok. godzinie 3:00 został przewieziony przez

pogotowie do szpitala gdzie stwierdzono zawał mięśnia sercowego. Sąd pierwszej

instancji doszedł do przekonania, że zdarzenie z dnia 29 października 2002 r.

któremu uległ powód nie spełnia definicji wypadku przy pracy w oparciu przepisy

ustawy z 30 czerwca 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199 poz. 1673). Odnosząc się do

poszczególnych elementów tej definicji Sąd przyjął, że zdarzenie miało związek z

wykonywaniem pracy, gdyż pierwsze objawy zawału wystąpiły w trakcie

wykonywania pracy przez powoda, lecz zabrakło w nim przyczyny zewnętrznej

oraz przesłanki nagłości. Sąd odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego

podkreślił, że warunki pracy powoda nie mogą być uznane w konkretnej sprawie za

przyczynę zewnętrzną, zaś nagłość odnosi się zarówno do przyczyny jak i skutku

zdarzenia i elementy te winny przebiegać w czasie dłuższym niż jedna dniówka

robocza, a tego w niniejszej sprawie zabrakło.

Z wyrokiem tym nie zgodził się powód i wniósł apelację.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. uznał apelację

za nieuzasadnioną i oddalił ją w całości wyrokiem z dnia 13 października 2005 r.

Sąd ten ocenił, iż postępowanie dowodowe nie dało podstaw do ustalenia, aby

istotnie warunki pracy powoda były na tyle niekorzystne, by mogły rozstrój zdrowia

u powoda spowodować lub się do niego przyczynić. Natomiast materiał dowodowy

pozwolił

na

wskazanie

jako

przyczyny

zawału

u

powoda

dolegliwości

wewnętrznych, wynikających ze stanu organizmu powoda. W świetle powyższego

brak było jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia apelacji i zakwestionowania

zaskarżonego wyroku przez jego zmianę lub uchylenie.

Od powyższego rozstrzygnięcia powód wniósł skargę kasacyjną. Powód w

skardze tej wskazał na naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 13 oraz

art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r o ubezpieczeniu społecznym z

tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673), art. 6

ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 12 czerwca

1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U.

Nr 20, poz. 15 ze zm.), a także Dyrektywy nr 93/104/WE z dnia 23 listopada 1993 r.

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 378 §1, art. 321 w związku z art. 391

§1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona i podlegała oddaleniu pomimo

trafnego zarzutu dotyczącego zastosowania przepisów ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych, mimo że ta ustawa weszła w życie po zdarzeniu – zawale

serca

ubezpieczonego.

usprawiedliwiałby

pogląd

W

cytowanej

Sądu

ustawie

Okręgowego,

nie

jakoby

ma

przepisu,

ustawę

tę

który

należało

zastosować do sprawy o ustalenie wypadku przy pracy co do zdarzenia, które

nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2003 r. Przed tą datą ustawa nie podlegała

zastosowaniu. Natomiast derogacja ustawy z 1975 r. po pierwsze, nastąpiła

dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r., a po drugie, derogowane przepisy z tytułu

samej derogacji nie tracą swej odpowiedniości normatywnej do oceny stosunków

prawnych (zdarzeń prowadzących do określonych stosunków prawnych) już

ukształtowanych. Inne konsekwencje byłyby wyjątkiem od zasady lex retro non agit

i dlatego musiałyby opierać się na szczególnych podstawach, których w tym

przypadku nie ma. Przeciwnie, w rozdziale 6 ustawy z 30 października 2002 r. są

przepisy, które wyraźnie wskazują na to, że intencją ustawodawcy było dalsze, po 1

stycznia 2003 r., zastosowanie przepisów ustawy z 1975 r. do zdarzeń zaistniałych

przed jej derogacją. W szczególności stanowi się tak w normach zawartych w

poszczególnych ustępach art. 49 ustawy w odniesieniu do wniosków o świadczenia

z tytułu wypadków w drodze do pracy lub z pracy, w odniesieniu do wysokości

jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci lub uszczerbku na zdrowiu i w

odniesieniu do wniosków o świadczenia z tytułu wypadków w szczególnych

okolicznościach. Jednakże te ostatnie uregulowania mogły wywoływać pewną

wątpliwość co do intencji ustawodawcy w stosunku do zdarzeń w nich pominiętych.

Wątpliwości stąd wynikające usunęła nowelizacja ustawy z 2002 r. przez

wprowadzenie do niej art. 49a stanowiącego, między innymi, że przepisy ustawy

stosuje się do spraw o świadczenia z tytułu wypadków przy pracy, które nastąpiły

począwszy od dnia 1 stycznia 2003 r. (ust. 1), natomiast, (ust. 2) do spraw o

świadczenia z tytułu wypadków, które nastąpiły przed dniem 1 stycznia 2003 r.,

stosuje się przepisy obowiązujące w dniu, w którym nastąpił wypadek (por. art. 49a

dodany przez art. 14 pkt 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy

(Dz.U. Nr 121, poz. 1264 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2004 r.

II UK 448/03, OSNP 2005, nr 9, poz. 129). Sąd Najwyższy oceniając postępowanie

sądowe w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, że zaskarżone orzeczenie mimo

błędnego uzasadnienia, w zakresie powołanych jako podstawę rozstrzygnięcia

przepisów prawa, odpowiada prawu. Definicja wypadku przy pracy na podstawie

wymienionej ustawy z 2002r., w której za wypadek przy pracy uważa się nagłe

zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które

nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez

pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w

związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet

bez polecenia; 3)

w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy

w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku

wynikającego ze stosunku pracy, w istocie nie różni się od definicji wypadku przy

pracy określonego w art. 6 ust 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach

z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 20, poz. 105 ze zm.).

Sądy orzekające w tej sprawie prawidłowo przeanalizowały definicję wypadku

dochodząc do wniosku, iż w niniejszej sprawie jest brak spełnienia przesłanki w

postaci przyczyny zewnętrznej zdarzenia, a to z racji tego, że nie mogą być nią

same, typowe dla danego zawodu warunki pracy. Ponadto w postępowaniu ze

skargi kasacyjnej nie jest możliwe kwestionowanie ustaleń faktycznych, skoro

zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne

powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany

ustaleniami

faktycznymi

stanowiącymi

podstawę

zaskarżonego

orzeczenia.

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie są następujące: ubezpieczony nie

pracował w okresie bezpośrednio przed wypadkiem

przekraczał

norm

pracy,

zawał

serca

ponad swoje siły, nie

był

skutkiem

dłuższego

procesu

chorobowego, opinie biegłych nie potwierdziły

wpływu

warunków pracy na

wywołanie zdarzenia w postaci zawału serca u ubezpieczonego. Powołanego w

skardze orzecznictwa Sądu Najwyższego uznające zawał serca za wypadek przy

pracy nie można odrywać od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. W

przedmiotowej sprawie okoliczności wystąpienia zawału serca nie uprawniają do

przyjęcia, że był spowodowany przyczyną zewnętrzną w związku z wykonywaną

przez ubezpieczonego pracą. Zgodnie z niebudzącą wątpliwości w orzecznictwie

wykładnią art. 378 § 1 k.p.c. w postępowaniu apelacyjnym sąd rozpoznaje sprawę

w pełnym zakresie i o treści rozstrzygnięcia, w tym o jego podstawie faktycznej i

prawnej, decydują ustalenia poczynione w tym postępowaniu. Sąd drugiej instancji

przeanalizował i ocenił wykazy dyżurów i karty pracy, na ich podstawie doszedł do

wniosku, że nie można dać wiary argumentom przemawiającym za tym, że w

okresie bezpośrednio poprzedzającym zawał mięśnia sercowego, ubezpieczony był

narażony na nadmierny wysiłek, Nie wystąpił też stres wywołany nadzwyczajnymi

okolicznościami w zakładzie pracy. Z powyższych powodów zarzuty kasacji

odnoszące się do naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów postępowania

cywilnego, jak również Dyrektywy nr 93/104/WE z dnia 23 listopada 1993 r.

odnoszącej się do aspektów organizacji czasu pracy, w niniejszym stanie

faktycznym nie mogą być uznane za zasadne.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.