III SW 9/01 · Sąd Najwyższy

Postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 10 kwietnia 2001 r.

III SW 9/01

Komitet wyborczy kandydata na Prezydenta RP jest obowiązany gromadzić wszystkie środki finansowe na koncie bankowym, niezależnie od tego z

jakich źródeł pochodzą oraz czy koszt wydatków na cele kampanii wyborczej

jest wysoki, czy niski.

Komitet wyborczy kandydata na Prezydenta RP jest obowiązany gromadzić

wszystkie środki finansowe na koncie bankowym, niezależnie od tego z jakich źródeł

pochodzą oraz czy koszt wydatków na cele kampanii wyborczej jest wysoki, czy niski.

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SSN: Krystyna

Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara

Wagner, Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława Ignacego R. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 12 marca 2001 r. w przedmiocie odrzucenia sprawozdania wyborczego Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej Bogusława Ignacego R. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu

10 kwietnia 2001 r.

postanowił:

o d d a l i ć skargę.

Uzasadnienie

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 12 marca 2001 r., podjętą na

podstawie art. 87h ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544) postanowiła „odrzucić sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława Ignacego R. z powodu naruszenia przez

Komitet przepisów tej ustawy dotyczących finansowania wyborów”. W uzasadnieniu

powyższej uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła w szczególności, że:

Po pierwsze – Zgodnie z art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP finansowanie kampanii wyborczej jest jawne, a elementami mającymi w tym wypadku zapewnić

realizację zasady jawności jest między innymi wynikający z art. 85 ust. 4 ustawy o

wyborze Prezydenta RP obowiązek komitetu wyborczego gromadzenia środków finansowych na cele kampanii wyborczej na koncie bankowym oraz prowadzenie rachunkowości według zasad dotyczących jednostek nieprowadzących działalności

gospodarczej (art. 84c ustawy o wyborze Prezydenta RP).

Po drugie – Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej Bogusława I. R. nie dopełnił wymagań powyższych przepisów ustawowych,

bowiem Komitet ten nie otworzył konta bankowego w celu gromadzenia środków finansowych, a także nie prowadził rachunkowości w sposób wymagany przepisami

prawa. W sprawozdaniu wyborczym wskazano tylko ogólną kwotę przychodów, wymieniając ją w pkt III „Pozostałe przychody” jako wpłatę własną Kandydata. Przychody i wydatki nie były ewidencjonowane zgodnie z wymogami prowadzenia rachunkowości, w księdze rachunkowej; są one wymienione na luźnej karcie sporządzonej przez Komitet, wraz z dołączonym oświadczeniem Kandydata o regulowaniu

wydatków środkami własnymi oraz rachunkiem i fakturą VAT. W ocenie Państwowej

Komisji Wyborczej obowiązek założenia rachunku bankowego i prowadzenia szczegółowej rachunkowości są niezależne od wysokości kosztów kampanii wyborczej ze

środków własnych kandydata.

W skardze na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej wniesionej

na podstawie art. 87i ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP, Komitet Wyborczy

Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława Ignacego Rybickiego

zarzucił, że wbrew poglądowi Państwowej Komisji Wyborczej Komitet sporządził

prawidłowo, co do meritum, sprawozdanie, zaś skala wydatków(358 zł) poniesionych

wyłącznie przez Kandydata uzasadniała „pominięcie prowadzenia konta w banku.”

„Wydatkowana kwota poprzez regulowanie bezpośrednio rachunków nie naruszyła

zasady jawności finansowania kampanii wyborczej”.

W odpowiedzi na skargę Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława Ignacego R. Państwowa Komisja Wyborcza

podtrzymała swoje stanowisko w kwestii odrzucenia sprawozdania wyborczego. Po

pierwsze - Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Bogusława Ignacego R. prowadził swoją gospodarkę finansową z pominięciem wymagań prawnych określonych przepisami ustawy o wyborze Prezydenta RP, w

szczególności nie otworzył konta bankowego dla gromadzenia środków finansowych,

co jest wymagane przepisem art. 85 ust. 4 ustawy. Nie prowadzono również rachunkowości w sposób przewidziany przepisami dla prowadzenia rachunkowości, co

nakazuje art. 84c ustawy. Po drugie - argumenty powołane w skardze Komitetu mające uzasadnić finansowanie kampanii wyborczej z pominięciem wymagań ustawowych, tj. mała kwota wydatków poniesionych na kampanię oraz dysponowanie wyłącznie środkami własnymi Kandydata, nie znajdują uzasadnienia w przepisach

ustawy. Ustawa nie różnicuje bowiem podmiotów wyborczych i wszystkie one maja

takie same prawa i obowiązki, niezależnie od skali prowadzenia kampanii wyborczej.

Żaden przepis nie dopuszcza możliwości odstępstw od wymagań określonych w

przepisach o finansowaniu wyborów, w tym co do sposobu prowadzenia gospodarki

finansowej ze względu na wysokość bądź źródła pochodzenia środków.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP stanowi, że finansowanie kampanii

wyborczej kandydata na Prezydenta RP jest jawne. Z kolei, zgodnie z art. 84c tej

ustawy komitet wyborczy kandydata na prezydenta obowiązany jest prowadzić rachunkowość na zasadach określonych odrębnymi przepisami dotyczącymi jednostek

nie prowadzących działalności gospodarczej – w danym wypadku ustawy z dnia 29

września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 ze zm.), jednak z

uwzględnieniem przepisów „Rozdziału 12. Finansowanie wyborów” (art. 84 – art. 88)

ustawy o wyborze Prezydenta RP oraz wydanego na podstawie art. 87g ust. 4 tej

ustawy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2000 r. w sprawie określenia wzoru sprawozdania wyborczego, szczegółowego zakresu zawartych w nim

informacji oraz wykazu rodzajów dokumentów załączonych do sprawozdania (Dz.U.

Nr 65, poz. 764). W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Komitet Wyborczy

Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława Ignacego R. nie gro-

madził środków finansowych na koncie bankowym, jak tego wymaga przepis art. 85

ust. 4 ustawy o wyborze Prezydenta RP. Trafny jest pogląd Państwowej Komisji Wyborczej, że powyższy przepis nie daje podstawy do przyjęcia, jakoby mała kwota wydatków poniesionych na kampanię wyborczą i dysponowanie wyłącznie środkami

finansowymi Kandydata uzasadniały finansowanie kampanii wyborczej z pominięciem przepisów ustawowych. Należy bowiem przyjąć, że Komitet jest obowiązany

gromadzić środki finansowe na koncie bankowym niezależnie od źródła ich pochodzenia, a mianowicie czy są to środki własne kandydata na Prezydenta RP czy też

są to środki finansowe przekazane przez inne osoby na cele kampanii wyborczej

prowadzonej przez komitet, oraz bez względu na to, czy kwota wydatków tego rodzaju jest niska czy wysoka. Należy zatem stwierdzić, że Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bogusława I. R. naruszył powyższy

przepis ustawy o obowiązku gromadzenia środków finansowych na cele kampanii

wyborczej na koncie bankowym oraz ich wydatkowania za pośrednictwem tego

konta, co stanowić ma jedną z podstawowych gwarancji realizacji zasady jawności

finansowania kampanii wyborczej na Prezydenta RP.

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że Komitet nie prowadził rachunkowości na zasadach określonych w ustawie o rachunkowości, na co wskazuje jednoznacznie treść opinii biegłego rewidenta. Nie jest trafny zarzut skarżącego Komitetu,

że skala wydatków (358 zł) uzasadnia odstąpienie od wymagań określonych w art.

84c ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Kategoryczne sformułowanie zawarte w powołanym przepisie: „komitety prowadzą rachunkowość” nie zezwala bowiem na różnicowanie zakresu i treści powyższego obowiązku ze względu

w szczególności na to, czy wydatki komitetu są znaczne czy też umiarkowane lub

nieznaczne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 87i ustawy o

wyborze Prezydenta RP orzekł jak w sentencji.