III SW 71/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 71/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2011 r.

sprawy z protestu wyborczego w sprawie Z. K.

przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu

Rzeczypospolitej Polskiej,

postanawia:

pozostawić protest bez dalszego biegu.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 12 października 2011 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego:

19 października 2011 r.) Z. K. wniósł protest przeciwko ważności wyborów do

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący wniósł protest „przeciwko odrzuceniu głosów jako nieważne,

pomimo iż obywatel wyborca postawił swoją tożsamość na polu przynależnym tylko

temu – jedynie temu kandydatowi” a także „przeciwko zastosowaniu podstępnych –

tak cienkich długopisów – że zesztywniałe i niezborne starcze palce i tych z

częściowym niedowładem i tych ułomnych trzepoczących się rąk, nie były w stanie

ułapić porządnie, aby choć trochę porządniej nakreślić swoją tożsamość w tym

akcie

wyborczym”. Wskazał, że

jest

to

jednocześnie protest

„przeciwko

bezkrytycznej i nazbyt restrykcyjnej nadinterpretacji regulaminu wyborczego przez

członków komisji, który nakazuje zaliczać tylko głosy tych wyborców, którzy potrafili

swoją tożsamość wyrazić tylko dwoma kreskami krzyżującymi się w wyznaczonym

polu”.

Ponadto wnoszący protest zarzucił, że lokal wyborczy Obwodowej Komisji

Wyborczej Nr […] nie był przystosowany do potrzeb ludzi niepełnosprawnych oraz

był źle oświetlony.

Państwowa Komisja Wyborcza pismem z dnia 21 października 2011 r.

wniosła o uznanie protestu za nieuzasadniony. Stwierdziła, że wnoszący protest nie

wskazuje, czy jest to protest przeciw ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej

Polskiej, do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 9

października 2011 r., czy też przeciw ważności wyborów w okręgu lub wyborowi

posła albo senatora. Uznała, że wnoszący protest formułuje w nim zarzuty:

nieprawidłowego ustalenia wyników głosowania przez Obwodową Komisję

Wyborczą nr […], poprzez nieprawidłowe kwalifikowanie głosów nieważnych;

zapewnienie w lokalu wyborczym długopisów utrudniających prawidłowe oddanie

głosu

oraz

niedostosowanie

lokalu

wyborczego

do

potrzeb

wyborców

niepełnosprawnych.

Państwowa Komisja Wyborcza, odnosząc się do pierwszego zarzutu,

stwierdziła,

że

ustalenie

stanu

faktycznego

wymagałoby

przeprowadzenia

postępowania dowodowego, do czego Państwowa Komisja Wyborcza nie jest

uprawniona.

Poinformowała

przy

tym,

że

nie

otrzymała

sygnałów

o

nieprawidłowościach dotyczących ustalania wyników głosowania w Obwodowej

Komisji Wyborczej Nr […]. Ponadto z informacji przedstawionej Państwowej Komisji

Wyborczej przez Okręgową Komisję Wyborczą w N.. wynika, że żaden mąż

zaufania, w tym wnoszący protest, nie wniósł uwag do protokołów głosowania

sporządzonych przez Obwodową Komisję Wyborczą nr […]. Stwierdziła ponadto,

że z przedstawionego przez wnoszącego protest opisu sposobu kwalifikowania

głosów nieważnych

przez tę

Obwodową

Komisję Wyborczą

wynika,

że

postępowała ona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks

wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). Wskazała, iż z treści protestu wynika, że

jako głosy nieważne zostały uznane przez Komisję Obwodową wyłącznie głosy

niespełniające określonych w przepisach Kodeksu wyborczego wymagań.

Odnośnie do zarzutu drugiego Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że

zgodnie z art. 82 Kodeksu wyborczego protest przeciwko ważności wyborów może

być wniesiony z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom lub

naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników

głosowania lub wyników wyborów. Wnoszący protest stawia natomiast zarzut

niedotyczący naruszenia przepisów, lecz sposobu organizacji wyborów, zatem w

tym zakresie protest nie spełnia wymagań formalnych.

Odnośnie do zarzutu trzeciego Państwowa Komisja Wyborcza wyjaśniła, że

na obszarze Zakopanego utworzono 23 lokale wyborcze, z których 7 było

dostosowanych dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Lokal Obwodowej Komisji

Wyborczej nr […] nie został wskazany jako lokal przystosowany do potrzeb osób

niepełnosprawnych, nie musiał zatem spełniać wymagań określonych dla takich

lokali.

Prokurator Generalny pismem z dnia 20 października 2011 r. wniósł o

pozostawienie protestu bez dalszego biegu. W uzasadnieniu wskazał, iż protest nie

spełnia warunków określonych w art. 241 § 1 w związku z art. 82 § 1 Kodeksu

wyborczego. Zauważył, że Kodeks wyborczy zawiera szereg uregulowań mających

na

celu

zagwarantowanie

osobom

niepełnosprawnym

realną

możliwość

skorzystania z czynnego prawa wyborczego. Warunkiem jest jednak zwrócenie się

takiej osoby o pomoc. Najistotniejszym wyrazem woli ustawodawcy zapewnienia

możliwości korzystania z prawa wyborczego przez takiego wyborcę jest przepis art.

54 § 1 i 3 Kodeksu zezwalający na głosowanie osobie niepełnosprawnej lub

takiemu wyborcy, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 75 lat poprzez

pełnomocnika. Wskazał

także,

iż

zarzuty

wnoszącego

protest

dotyczące

zagadnienia odnoszącego do techniki (sposobu) oddania głosu oraz zasady

interpretacji ważności głosu, oprócz swej wyżej wskazanej niezasadności, przede

wszystkim nie wchodzą w zakres przedmiotowy protestu wyborczego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 101 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyborcy przysługuje

prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów do

Sejmu i Senatu na zasadach określonych w ustawie. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011

r. Kodeks wyborczy stanowi, że wnoszący protest powinien sformułować w nim

zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty (art.

241 § 3). Przedmiotem zarzutów może być dopuszczenie się przestępstwa

przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego

wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników

wyborów lub naruszenie przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia

wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów

(art. 82 § 1).

Z przedstawionej w proteście argumentacji wynika, że wnoszący protest

zarzuca, po pierwsze, że Obwodowa Komisja Wyborcza nr […] zakwalifikowała jako nieważne - głosy oddane przez wyborców niepełnosprawnych, którzy nie byli w

stanie postawić na karcie do głosowania znaku „x” (dwóch przecinających się linii w

obrębie kratki) w kratce z lewej strony obok nazwiska kandydata, na którego chcieli

oddać swój głos w wyborach. Podaje przy tym przykłady graficzne sposobu

oddania głosu przez tych wyborców, które zostały zdyskwalifikowane przez

Komisję. Żaden z tych przykładów nie stanowi dwóch przecinających się linii w

obrębie kratki, czego wymaga - dla ważności głosu - przepis art. 227 § 1 i art. 268 §

Kodeksu

wyborczego.

Stosownie

do

treści

tego

pierwszego

przepisu

(dotyczącego wyborów do Sejmu): „Wyborca głosuje tylko na jedną listę

kandydatów, stawiając na karcie do głosowania znak "x" (dwie przecinające się linie

w obrębie kratki) w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów z tej

listy, przez co wskazuje jego pierwszeństwo do uzyskania mandatu”. Przepis zaś

art. 268 § 1 Kodeksu wyborczego (odnoszący się do wyborów do Senatu) stanowi,

że ”Wyborca głosuje na określonego kandydata, stawiając na karcie do głosowania

znak "x" (dwie przecinające się linie w obrębie kratki) z lewej strony obok jego

nazwiska”. W istocie zatem wnoszący protest nie tyle kwestionuje sposób ustalania

wyników głosowania w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […], co wyraża swój

sprzeciw przeciwko zastosowanej przez tą Komisję ustawowej regulacji dotyczącej

sposobu oddania głosu. Inaczej rzecz ujmując, przedmiotem powyższego zarzutu

jest rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 227 § 1 i art. 268 § 1 Kodeksu

wyborczego, które dla uznania głosu za ważny wymaga, aby wyborca postawił w

obrębie kratki (a nie gdzie indziej) „krzyżyk” składający się z dwóch (a nie więcej)

przecinających się linii. Jak wyżej wskazano, podstawę protestu wyborczego może

stanowić naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego, a nie ich kwestionowanie i

postulowanie odstępstwa od ustawowej zasady z uwagi na uwarunkowania

fizyczne wyborcy.

Drugim zarzutem jest niedostosowanie lokalu wyborczego Obwodowej

Komisji Wyborczej nr […] do potrzeb ludzi niepełnosprawnych (przeszkody

architektoniczne, długopisy nieprzystosowane do fizycznych ułomności osób

głosujących, słabe oświetlenie). Dotyczy on organizacji wyborów, a nie naruszenia

przepisów Kodeksu wyborczego, dotyczących głosowania, ustalenia wyników

głosowania lub wyników wyborów.

Stosownie do treści art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego, Sąd Najwyższy

pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego

nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 241 Kodeksu

wyborczego . Protest „niespełniający warunków określonych w art. 241 Kodeksu

wyborczego” to protest powołujący się na zarzuty inne niż wymienione w

zacytowanym wyżej art. 82 § 1 tego aktu prawnego, co miało miejsce w niniejszej

sprawie.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.