III SW 7/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 7/06

POSTANOWIENIE

Dnia 1 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Krystyna Bednarczyk

SSN Józef Iwulski

SSN Roman Kuczyński

SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

SSN Andrzej Wróbel

w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego [...]

na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 24 kwietnia 2006 r.,

w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 1 czerwca 2006 r.,

oddala skargę.

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia 24 kwietnia 2006 r. Państwowa Komisja Wyborcza na

podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja

wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

(Dz. U. Nr 46, poz. 499 ze zm.) odrzuciła sprawozdanie wyborcze Komitetu

Wyborczego [...] o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego

Komitetu związanych z udziałem w wyborach do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,

przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r., z powodu naruszenia art. 111 ust. 1

Ordynacji wyborczej.

Na podstawie badania sprawozdania wyborczego i

załączonych do niego dokumentów oraz uwzględniając opinię i raport biegłego

rewidenta z dnia 27 grudnia 2005 r. Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła, że

źródłem finansowania Komitetu wyborczego [...] były środki finansowe pochodzące

od osób fizycznych wpłacane na rachunek bankowy nr […] podany w sprawozdaniu

jako rachunek Komitetu, z którego dokonywano płatności za wydatki na cele

wyborcze. Zgodnie zaś z art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej komitet wyborczy partii

politycznej może pozyskiwać środki jedynie z Funduszu Wyborczego tej partii,

tworzonego na podstawie przepisów ustawy o partiach politycznych. Komitet

wyborczy [...] tej zasady nie dopełnił, a przyjęcie wpłat od osób fizycznych stanowi

naruszenia art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej i na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3

lit. d stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania.

W skardze na powyższą uchwałę pełnomocnik Komitetu Wyborczego [...]

zarzucił naruszenie art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej i wniósł o uchylenie

zaskarżonej

uchwały

i

przekazanie

sprawozdania

wyborczego

Komitetu

Wyborczego [...] do ponownego rozpoznania Państwowej Komisji Wyborczej.

Skarżący stwierdził, że uchwałą z dnia 26 czerwca 2005 r. Zarząd Krajowy [...]

powołał Fundusz wyborczy. W § 1 tej uchwały wskazano, że Fundusz Wyborczy

[...] tworzą K. C., A. J., W. N. i J. S.; § 2 uchwały stanowi, że Fundusz Wyborczy

powołuje się celem finansowania kampanii wyborczej kandydatów na posłów i

senatorów w wyborach do Sejmu i Senatu RP oraz że uchwała wchodzi w życie w

dniu 26 czerwca 2005 r. Jeżeli zatem zakwestionowane przez PKW

wpłaty w

wysokości 16.500 zł. pochodziły od dwóch członków Funduszu Wyborczego, to nie

jest, zdaniem skarżącego, zasadny zarzut, że

wpłaty zostały dokonane przez

osoby fizyczne.

W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała swoje

stanowisko podkreślając, że skarżący nie kwestionował ustaleń dotyczących źródła

finansowania Komitetu Wyborczego […] ze środków pochodzących od określonych

osób fizycznych wpłaconych na rachunek Komitetu (nie zaś na rachunek Funduszu

Wyborczego), z którego dokonywano wydatków na cele wyborcze. Przyjęcie wpłat

od osób fizycznych na rachunek bankowy komitetu wyborczego utworzonego przez

partie polityczną stanowi naruszenie art. 111 ust. 1 Ordynacji wyborczej. Nie ma

zaś podstaw

prezentowana przez skarżącego teza jakoby wpłaty na Komitet

Wyborczy dokonywane przez osoby pełniące funkcje członków zarządu partii miały

inny charakter prawny niż niedozwolone wpłaty od osób fizycznych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Z niekwestionowanych w skardze ustaleń faktycznych zaskarżonej uchwały

wynika, że […] dysponowało osobnymi rachunkami bankowymi dla Funduszu

Wyborczego tej partii i dla jej Komitetu Wyborczego. Pomimo to Komitet Wyborczy

uzyskał środki nie z Funduszu Wyborczego ale na skutek bezpośrednich wpłat

pochodzących od osób fizycznych.

W świetle tych ustaleń nie może budzić wątpliwości stanowisko Państwowej

Komisji Wyborczej, w tym stanowisko oceniające

bezzasadność interpretacji

przedstawionej w skardze jakoby uchylało bezprawność uzyskiwania środków

przez Komitet Wyborczy od osób fizycznych

(a nie od Funduszu Wyborczego

partii), to że wpłacającymi były osoby piastujące stanowiska w Funduszu

Wyborczym partii.

Skarżący nie kwestionuje przecież nie budzących wątpliwości ustaleń

Komisji Wyborczej dotyczących analizy wpływów i rozchodów środków Komitetu

Wyborczego, że chodziło o wpłaty od określonych osób na rzecz Komitetu

Wyborczego, a nie o ich działanie za Fundusz Wyborczy Partii.

Podzielając podstawy zaskarżonej uchwały Państwowej Komisji Wyborczej i

uznając

bezzasadność

zarzutu

skargi,

Sąd

Najwyższy

miał

na

uwadze

konsekwencje wynikające z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.

Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. p partiach politycznych (jednolity tekst: Dz. U. z

2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm.) w art. 23a stanowi, że źródła finansowania partii

politycznych są jawne, a w art. 24 określa, z czego powstaje majątek partii oraz na

jakie cele może być on przeznaczony. W celu finansowania udziału partii

politycznej w wyborach do Sejmu, Senatu, w wyborach na urząd Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, w wyborach do samorządu terytorialnego a także udziału

w kampaniach referendalnych partia polityczna tworzy Fundusz Wyborczy, zaś

wydatki partii na wyżej wymienione cele mogą być dokonywane za pośrednictwem

Funduszu Wyborczego od dnia rozpoczęcia kampanii wyborczej lub referendalnej

(art. 35 ust. 1-3 ustawy o partiach politycznych).

Środki finansowe Funduszu Wyborczego gromadzi się na oddzielnym

rachunku bankowym (art. 36 ust. 3 tej ustawy) a wpłacane być mogą jedynie

czekiem, przelewem lub kartą płatniczą (art. 36a ust. 3 tej ustawy). Partia polityczna

zobowiązana jest do złożenia Państwowej Komisji Wyborczej nie później niż do 31

marca każdego roku sprawozdania o źródłach pozyskania środków finansowych,

tak przez partię polityczną jak i Fundusz Wyborczy oraz o wydatkach poniesionych

ze środków Funduszu Wyborczego w poprzednim roku kalendarzowym, zaś wzór

sprawozdania finansowego, określonego w drodze rozporządzenia przez ministra

właściwego do spraw finansów publicznych powinien określać w szczególności

sposób odrębnego rozliczenia środków Funduszu Wyborczego partii politycznej; do

sprawozdania finansowego partii politycznej załącza się opinię i raport biegłego

rewidenta w zakresie wpływów na Fundusz Wyborczy (art. 38 ust. 1-3 ustawy o

partiach

politycznych).

Z

zestawienia

omawianych

przepisów

wynika,

że

ustawodawca w sposób szczególnie rygorystyczny traktuje Fundusz Wyborczy (np.

dla gromadzenia

środków finansowych Funduszu Eksperckiego wystarczy

utworzenie subkonta rachunku bankowego partii politycznej), jest to fundusz

istniejący niezależnie od występowania w danym roku wyborów lub referendum, o

ściśle określonych źródłach pochodzenia i sposobie zasilania, podlegający

odrębnej kontroli obok kontroli sprawozdania o źródłach finansowania partii

politycznej, nie jest też jego istnienie, co jest szczególnie ważne, uzależnione, od

powołania komitetu wyborczego partii. Finansowanie kampanii wyborczej jest jawne

(art. 107 Ordynacji), wydatki ponoszone przez komitety wyborcze w związku z

zarządzonymi wyborami pokrywane są z ich źródeł własnych (art. 108 Ordynacji),

komitet wyborczy może pozyskiwać i wydatkować środki jedynie na cele związane

z wyborami (art. 110 ust. 1 ustawy), a środki finansowe komitetu wyborczego partii

politycznej mogą pochodzić jedynie z Funduszu Wyborczego tej partii tworzonego

na podstawie przepisów ustawy o partiach politycznych (art. 111 ust. 1 Ordynacji),

przy czym mogą być gromadzone wyłącznie na rachunku bankowym. Jeżeli zatem

Fundusz Wyborczy partii politycznej podlega jednemu reżimowi z ustawy o partiach

politycznych, zaś Fundusz Komitetu Wyborczego drugiemu reżimowi z Ordynacji

wyborczej i środki Komitetu Wyborczego partii politycznej mogą pochodzić jedynie

z Funduszu Wyborczego tej partii, to jest oczywiste, że są to dwa odrębne fundusze

(Wyborczy – stały, Komitetu Wyborczego – doraźny na okres wyborów) i nie mogą

być ze sobą utożsamiane. Tym

samym dokonywanie

wpłat

bezpośrednio na

fundusz Komitetu Wyborczego z innych źródeł, niż z własnego Funduszu

Wyborczego danej partii politycznej narusza przepis art. 111 ust. 1 Ordynacji

wyborczej

i

uzasadnia

odrzucenie

przez

Państwową

Komisję

Wyborczą

sprawozdania wyborczego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. d Ordynacji

wyborczej. Brzmienie tego ostatniego przepisu jest kategoryczne a przedstawiony

wyżej system finansowania partii politycznej, tworzenia jej Funduszu Wyborczego,

a następnie zasilania finansowego Komitetu Wyborczego partii jest przejrzysty.

Także Konstytucja RP w art. 11 ust. 2 stanowi, że finansowanie partii politycznych

jest jawne. Konstytucyjna wolność tworzenia i działania partii politycznych

zrzeszających na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu

wpływania

metodami

demokratycznymi

na

kształtowanie

polityki

państwa,

powtórzona w art. 1 ust. 1 ustawy o partiach politycznych w warunkach

demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) powinna być

rozumiana także jako konieczność dostosowania się partii do wymagań i warunków

przewidzianych przez prawo.

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych

podstaw do uwzględnienia skargi i w oparciu o art. 123 ust. 3 ustawy z dnia 12

kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej orzekł jak w sentencji.