III SW 6/07 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 1 października 2007 r.

III SW 6/07

Naruszenie przez partię polityczną zakazu gromadzenia środków finansowych jedynie na rachunkach bankowych powoduje odrzucenie sprawozdania finansowego partii (art. 24 ust. 8, art. 38a ust. 1 pkt 3 i art. 38a ust. 2 pkt 3

ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, jednolity tekst: Dz.U.

z 2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm.).

Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Krystyna

Bednarczyk, Józef Iwulski, Zbigniew Korzeniowski, Roman Kuczyński, Jerzy

Kwaśniewski (sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2007 r. sprawy ze skargi Organizacji Narodu Polskiego - Ligi Polskiej na

uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 lipca 2007 r. w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego,

o d d a l i ł skargę.

Uzasadnienie

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 23 lipca 2007 r. na podstawie

art. 38a ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 857 ze zm., zwanej dalej

„ustawa”) odrzuciła sprawozdanie partii Organizacja Narodu Polskiego - Liga Polska

o źródłach pozyskania środków finansowych, w tym o kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania oraz o wydatkach poniesionych ze środków Funduszu Wyborczego w 2006 r. z powodu naruszenia art. 24 ust. 8 powołanej ustawy. Uzasadnienie

powyższej uchwały zawiera przedstawienie tej podstawy - ustalonych faktów oraz

przesłanek zastosowania wskazanych przepisów. Ustalono, że Partia Organizacja

Narodu Polskiego - Liga Polska zgromadziła środki finansowe w kwocie 9.100,00 zł.

Pochodziły one z darowizn pieniężnych dokonanych przez osoby fizyczne do kasy

partii w kwotach nieprzekraczajacych w jednym roku minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę pracowników. Ze sprawozdania partii oraz z zestawienia obrotów i sald, a także z historii rachunku bieżącego partii [...] wynika, że saldo tego

rachunku w dniu 1 stycznia 2006 r. wynosiło 350,00 zł. W 2006 r. nie dokonano na

ten rachunek żadnych wpłat, a jedynie poniesione zostały koszty jego prowadzenia w

łącznej kwocie 350,00 zł. W dniu 31 grudnia 2006 r. nie pozostały na nim żadne

środki finansowe. Według oświadczenia partii również na drugi jej rachunek [...] prowadzony w Banku PKO BP S.A. O/Warszawa, który w trakcie 2006 r. został zamknięty, nie wpłynęły w okresie sprawozdawczym żadne środki finansowe. A zatem stwierdziła PKW - środki pochodzące z darowizn wpłaconych do kasy partii nie zostały przekazane na jej rachunek bankowy, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 8

ustawy, które to naruszenie na podstawie art. 38a ust. 2 pkt 3 ustawy powoduje odrzucenie sprawozdania.

Uzasadnienie uchwały zawiera ponadto wyjaśnienia dotyczące art. 39a ust. 1

ustawy, że korzyści majątkowe przekazane partii politycznej z naruszeniem art. 24

ust. 8 ustawy podlegają przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa. Partia polityczna

może w terminie 60 dni dobrowolnie dokonać wpłaty przedmiotowej korzyści majątkowej na konto urzędu skarbowego właściwego dla jej siedziby. W przypadku odmowy dobrowolnego wydania korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa zostanie

wszczęte postępowanie określone w art. 39a ust. 5 ustawy.

Organizacja Narodu Polskiego - Liga Polska wniosła odwołanie od powyższej

uchwały opierając je na stwierdzeniu że odrzucenie sprawozdania tej partii „ma charakter formalny, a nie merytoryczny”. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że

wpłaty, o których mowa w zaskarżonej uchwale Państwowej Komisji Wyborczej, zostały dokonane w następstwie apelu Rady Nadzorczej ONP - LP o jednorazowe

wsparcie finansowe działalności bieżącej organizacji. Zostały one zaksięgowane jako

darowizny, ale faktycznie były to darowizny na działalność statutową, wprawdzie nie

zostały umieszczone na rachunku bankowym „biorąc pod uwagę wysokie prowizje

bankowe, utrudnienia w prowadzeniu rachunku itp.” ale „jako składki, a nie dary zostały przeznaczone między innymi na opłacenie kosztów administracyjnych”.

Precyzyjnie opisana w zaskarżonej uchwale Państwowej Komisji Wyborczej z

dnia 13 lipca 2007 r. sytuacja faktyczna uzyskania przez ONP - LP w 2006 r. przychodu w wysokości 9.100 zł jako darowizny środków pieniężnych dokonanej przez

osoby fizyczne do kasy partii, dokładnie odpowiada sprawozdaniu ONP - LP oraz

wynika z innych dokumentów rozważonych przez PKW, w szczególności kasowego

dowodu wpłaty wraz z listą darczyńców. Bezsporne jest również to, że przedmiotowe

środki pieniężne nie zostały umieszczone na rachunku bankowym i poza rachunkiem

bankowym zostały przez Partię wykorzystane.

Wszystkie wyżej wymienione ustalenia faktyczne nie zostały w odwołaniu zakwestionowane; chyba bowiem tylko ze względu na swoisty styl odwołania pomimo

przyznania uzyskania przez Partię „wsparcia finansowego” od „kilku osób”, równocześnie wskazuje się, że były to faktycznie darowizny „ale mimo to mylnie zaksięgowane jako darowizny” i wreszcie - w innym zdaniu uzasadnienia - że ze względu na

przeznaczenie stanowiły one jakby składki, a nie dary. Przez takie opisywanie faktów

bezbłędnie ustalonych przez PKW, w istocie oceny faktów bezspornych, odwołująca

się ONP - LP wskazywała na swoiste rozróżnienie „formalnych” i „merytorycznych”

aspektów sprawy, przyjmując, że do sfery formalnej należy obowiązek gromadzenia

środków pieniężnych partii na rachunku bankowym. Wskazane w odwołaniu rozróżnienie formalnych i merytorycznych aspektów sprawy nie jest trafne, skoro odnosi się

do bezspornego naruszenia przez ONP - LP nakazu określonego jednoznacznie

bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o partiach politycznych. Stosownie

do art. 24 ust. 8 tej ustawy partia polityczna może gromadzić środki finansowe jedynie na rachunkach bankowych z jednym wyjątkiem dotyczącym kwot ze składek

członkowskich w wysokości określonej w jej art. 26a. Z kolei na podstawie art. 38a

ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 3 ustawy w przypadku gromadzenia środków finansowych

poza rachunkiem bankowym z naruszeniem przepisów art. 24 ust. 8 Państwowa

Komisja Wyborcza odrzuca sprawozdanie, co wynika z ustawy a nie jest poddane

decyzji uznaniowej.

Z powyższych przyczyn, skoro podstawy zaskarżonej uchwały Państwowej

Komisji Wyborczej nie budzą żadnych wątpliwości Sąd Najwyższy postanowił o oddaleniu bezzasadnego odwołania.