III SW 5/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 5/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka

SSN Maciej Pacuda

SSN Romualda Spyt

w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […]

na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 19 kwietnia 2011 r., w

przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 czerwca 2011 r.,

odrzuca skargę.

UZASADNIENIE

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 19 kwietnia 2011 r. odrzuciła

sprawozdanie

wyborcze

Komitetu

Rzeczypospolitej Polskiej […]

Wyborczego

Kandydata

na

Prezydenta

o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach

finansowych tego Komitetu związanych w udziałem w wyborach na urząd

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 29 czerwca 2010 r.

W uzasadnieniu uchwały podano, że Komitet Wyborczy Kandydata na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […]

przedłożył Państwowej Komisji

Wyborczej sprawozdanie wyborcze z zachowaniem terminu określonego w art. 87g

ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467 ze zm.). W sprawozdaniu

wykazano, iż Komitet nie pozyskiwał i nie wydatkował środków finansowych, nie

pozyskiwał też wartości niepieniężnych i nie zaciągał żadnych zobowiązań

finansowych. Pismem z dnia 29 marca 2011 r. Państwowa Komisja Wyborcza

wystąpiła do pełnomocnika finansowego Komitetu o wyjaśnienie w terminie do dnia

4 kwietnia 2011 r., kto i z jakich środków poniósł koszty związane z działalnością

Komitetu, w szczególności koszty korzystania z lokalu, w którym mieściła się jego

siedziba, sporządzania i doręczania Państwowej Komisji Wyborczej dokumentów

dotyczących

zawiadomienia

o

utworzeniu

Komitetu

oraz

sporządzenia,

rozprowadzania i gromadzenia wykazów podpisów obywateli popierających

kandydata. Mimo doręczenia pisma pełnomocnikowi finansowemu Komitetu w dniu

5 kwietnia 2011 r., pozostało ono bez odpowiedzi. Brak wyjaśnienia przez Komitet

powyższych wątpliwości sprawia, że niemożliwe jest stwierdzenie, czy wymienione

w powołanym piśmie działania Komitetu zostały sfinansowane ze środków

pochodzących z legalnych źródeł i pozyskanych w sposób zgodny z przepisami art.

85 i art. 87a ustawy, których naruszenie skutkuje odrzuceniem sprawozdania

zgodnie z art. 87h ust. 1 pkt3 ustawy.

Prezes […] złożył skargę na tę uchwałę wnoszą o przyjęcie sprawozdania

wyborczego i zarzucając, iż żądane przez Państwową Komisję Wyborczą

wyjaśnienie zostało udzielone przez Komitet, ale z opóźnieniem. Zdaniem

skarżącego, logicznym jest, że koszty związane z działalnością Komitetu poniósł

kandydat na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a siedziba Komitetu

mieściła się w miejscu zamieszkania jego pełnomocnika.

Wezwana do zajęcia stanowiska w sprawie Państwowa Komisja Wyborcza

wniosła o oddalenie skargi. W motywach stanowiska przyznano, że już po podjęciu

zaskarżonej uchwały Prezes […] pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. poinformował

Komisję, iż koszty związane z działalnością Komitetu Wyborczego poniósł z

własnych dochodów, a siedziba Komitetu mieściła się w prywatnym mieszkaniu

jego pełnomocnika finansowego. Zdaniem Państwowej Komisji Wyborczej,

wspomniane pismo, złożone po upływie wyznaczonego terminu, pochodzi od

nieuprawnionej osoby, gdyż w świetle art. 87h ust. 2 ustawy odpowiedzialnym za

gospodarkę finansową komitetu wyborczego jest pełnomocnik finansowy i on

składa sprawozdanie wyborcze oraz udziela wyjaśnień z tym związanych. Nadto

zawarte w piśnie informacje nie tylko nie wyjaśniają wątpliwości odnośnie do

sposobu

finansowania

działalności

Komitetu

Wyborczego

Kandydata

na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] , ale wskazują na możliwość naruszenia

przez Komitet art. 85 ust. 1 – 3 ustawy przez sfinansowanie owej działalności ze

środków niepochodzących z żadnego ze źródeł wymienionych w tym przepisie

(prywatne dochody Kandydata) oraz przyjęcie wartości niepieniężnej w postaci

prawa do nieodpłatnego korzystania z lokalu, w którym mieściła się siedziba

Komitetu. Tymczasem naruszenie powołanych przepisów implikuje odrzucenie

sprawozdania z mocy art. 87h ust. 1 pkt3 ustawy. Państwowa Komisja Wyborcza

zwróciła również uwagę na to, że […]

działając jako Prezes […] nie jest

uprawniony do występowania w imieniu Komitetu Wyborczego i wnoszenia skarg

na uchwały Komisji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Analizę

prawidłowości

zaskarżonej

uchwały

rozpocząć

wypada

od

przytoczenia treści art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz.

467 ze zm., zwanej dalej „ustawą”), zgodnie z którym finansowanie kampanii

wyborczej jest jawne. Jawność finansowania wyborów jest istotnym elementem

demokratycznego porządku, służy także zapobieganiu procesom i zjawiskom

korupcyjnym. W myśl 84a ust. 1 i 3 ustawy wydatki ponoszone przez komitety w

związku z wyborami są pokrywane z ich źródeł własnych, a komitet może

wydatkować zgromadzone środki jedynie na cele związane z wyborami. Stosownie

do art. 84b ust. 1 za gospodarkę finansową komitetu odpowiedzialny jest jego

pełnomocnika finansowy. On też w myśl art. 87g ust. 1 ustawy zobowiązany jest

przedłożyć

Państwowej Komisji Wyborczej, w terminie 3 miesięcy od dnia

wyborów, sprawozdanie o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych

komitetu

wraz z opinią biegłego rewidenta o sprawozdaniu, rejestrami

wymienionymi w art. 87ae i dokumentami umożliwiającymi weryfikację informacji

zawartych w sprawozdaniu. Natomiast w świetle art. 87h ust. 1 ustawy Państwowa

Komisja Wyborcza, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia sprawozdania

wyborczego, przyjmuje sprawozdanie bez zastrzeżeń, przyjmuje je, wskazując na

jego uchybienia lub je odrzuca. W razie odrzucenia przez Państwową Komisję

Wyborczą sprawozdania wyborczego, art. 87i ust. 1 ustawy statuuje uprawnienie

komitetu do wniesienia, w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia w tym

przedmiocie, skargi do Sądu Najwyższego. W świetle cytowanego przepisu

kompetencje do złożenia tegoż środka zaskarżenia zostały zatem usytuowane w

komitecie wyborczym, w imieniu i na rzecz którego działa – zgodnie z art. 40a ust. 7

ustawy - jego pełnomocnik. Kandydat na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie

jest więc predestynowany do wniesienia skargi na postanowienie Państwowej

Komisji Wyborczej o odrzuceniu sprawozdania o przychodach, wydatkach i

zobowiązaniach komitetu. W konsekwencji tegoż, niniejsza skarga, złożona przez

samego kandydata, (tj.

osobę nieuprawnioną do dokonania tej czynności), jest

niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu.