III SW 4/95 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 6 października 1995 r.

III SW 4/95

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski

(sprawozdawca), Andrzej Wróbel,

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 6 października

1995 r. z udziałem: Jana J. pełnomocnika Bolesława T. oraz przedstawiciela

Państwowej Komisji Wyborczej Jana Kacprzaka - odwołania Jana J. pełnomocnika

Bolesława T. od uchwały Państwowej Komisji Wyborczej odmawiającej rejestracji

Bolesława T. jako kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

postanowił:

o d d a l i ć odwołanie.

Uzasadnienie

Dnia 14 września 1995 r. Państwowa Komisja Wyborcza podjęła uchwałę o

odmowie rejestracji Bolesława T. jako kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej i wyznaczyła termin do dnia 28 września do usunięcia wad zgłoszenia polegających m.in. na niedołączeniu do niego wykazu podpisów co najmniej 100.000 wyborców popierających zgłoszenie kandydata.

W uchwale z dnia 2 października 1995 r. Państwowa Komisja Wyborcza

odmówiła rejestracji Bolesława T. jako kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej w wyborach zarządzonych na dzień 5 listopada 1995 r., w związku z niedopełnieniem warunku określonego w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o

wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dziennik Ustaw z 1990 r., Nr 67, poz.

398 ze zm.) przez usunięcie do dnia 28 września 1995 r., tj. w terminie wskazanym w

uchwale Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 14 września 1995 r., tej wady zgłoszenia

dokonanego w dniu 11 września 1995 r., która polegała na niedołączeniu wykazu co

najmniej 100 tysięcy wyborców popierających osobistymi podpisami zgłoszenie kandydata. Komisja stwierdziła także nieusuwalność tej wady ze względu na upływ w dniu

28 września 1995 r. terminu zgłaszania kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej.

Od uchwały tej odwołał się do Sądu Najwyższego pełnomocnik kandydata Jan J.

W odwołaniu stwierdzono, że kandydat złożył 123.650 podpisów popierających go osób

i spełnił tym samym warunki do zarejestrowania. Odwołujący się postawił zarzut, że

wykorzystując chwilową nieobecność pełnomocnika kandydata na Prezydenta RP,

Państwowa Komisja Wyborcza uznała około połowę tych podpisów za nieprawdziwe.

Odwołanie zawiera także sugestię, że powodem niezarejestrowania Bolesława T. była

okoliczność, że wśród kandydatów na Prezydenta RP jest on jedynym przeciwnikiem

NATO. Odwołujący się wniósł o zarejestrowanie Bolesława T. jako kandydata na

Prezydenta RP podnosząc ponadto, że wymaga tego sprawiedliwość społeczna i

sytuacja polityczna, nie tolerująca już od dłuższego czasu blokowania ruchu

narodowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 42 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 67, poz. 398 ze zm.) w razie uznania odmowy rejestracji kandydata na Prezydenta RP przez Państwową Komisję Wyborczą za

niezasadną, pełnomocnik kandydata może odwołać się do Sądu Najwyższego w

terminie 2 dni od daty odmowy rejestracji. Termin ten został w niniejszej sprawie

zachowany, nie jest natomiast zasadne zawarte w odwołaniu twierdzenie o przedstawieniu Państwowej Komisji Wyborczej wymaganej ilości podpisów osób popierających

kandydata.

Według art. 40 ust. 2 ustawy o wyborze Prezydenta RP zgłoszenie kandydata

powinno być poparte osobistymi podpisami co najmniej 100 tysięcy wyborców. Sposób

przedstawienia tych podpisów Państwowej Komisji Wyborczej określa przepis art. 41

ust. 1 pkt 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP, który stanowi, że zgłoszenie kandydata

na Prezydenta powinno zawierać wykaz wyborców popierających zgłoszenie,

zawierający czytelne wskazanie imion, nazwisk, wieku, adresu zamieszkania, numeru

dowodu osobistego, ewentualnie paszportu lub książeczki wojskowej wyborcy, który

udziela poparcia, składając na wykazie własnoręczny podpis; każda strona wykazu

powinna być opatrzona adnotacją: "udzielam poparcia kandydatowi na Prezydenta..

(nazwisko i imię kandydata)".

Przyczyną odmowy rejestracji kandydata było niezłożenie wykazu zawierającego

co najmniej 100 tysięcy własnoręcznych podpisów osób popierających zgłoszenie.

Państwowa Komisja Wyborcza ustaliła bowiem, że wśród przedstawionych przez

pełnomocnika kandydata materiałów znajdują się wykazy mające postać odbitek kserograficznych, zawierające 39.282 podpisów wyborców. Dnia 29 września 1995 r. Państwowa Komisja Wyborcza sporządziła notatkę, w której stwierdzono, że wykazy

przedstawione w kserokopiach nie będą rejestrowane. Pełnomocnik kandydata podpisał tę notatkę przyjmując ją do wiadomości bez zastrzeżeń. Po zakończeniu liczenia

podpisów osób popierających kandydata, które wykazało złożenie 59.171 podpisów

prawidłowych i 20.114 podpisów wadliwych, Państwowa Komisja Wyborcza umieściła

wykazy zawierające podpisy oryginalne w dwóch zaplombowanych workach, natomiast

wykazy stanowiące kserokopie umieszczono odrębnie w jednym worku, który także

został zaplombowany. Pełnomocnika kandydata powiadomiono o terminie posiedzenia

poświęconego sprawie rejestracji kandydata oraz pouczono o możliwości pisemnego

lub ustnego wniesienia zastrzeżeń związanych z liczeniem podpisów wyborców

popierających zgłoszenie kandydata. Zastrzeżenia do Państwowej Komisji Wyborczej

nie zostały wniesione.

Podczas postępowania przed Sądem Najwyższym pełnomocnik kandydata

wniósł o przeprowadzenie dowodu z oględzin wykazów podpisów będących odbitkami

kserograficznymi w celu sprawdzenia, czy nie znajdują się między nimi wykazy będące

oryginałami. Nie kwestionując wadliwości wykazów będących odbitkami kserograficznymi pełnomocnik kandydata stwierdził, że nie wiedział o ich istnieniu. Dowód

przeprowadzono w ten sposób, że każda karta wykazu, zakwalifikowana przez

Państwową Komisję Wyborczą jako odbitka kserograficzna, została poddana oglę-

dzinom przez członków składu Sądu Najwyższego, przedstawiciela Państwowej Komisji

Wyborczej i pełnomocnika kandydata. Spośród ogółu poddanym oględzinom kart,

zawierających 39.282 podpisów, pełnomocnik kandydata zakwestionował 27 kart,

zawierających 269 podpisów. Jego zdaniem 19 kart, zawierających 190 podpisów, jest

kartami oryginalnymi, a dalszych 8 z 79 podpisami - mogło być wypełnione cienkopisem

i dlatego sprawiają one wrażenie odbitek kserograficznych. Sąd Najwyższy nie

przeprowadził dowodu z opinii biegłego dla ustalenia, czy zakwestionowane wykazy są

odbitkami kserograficznymi, czy oryginałami. Uczestnicy postępowania nie składali

bowiem wniosków w tej sprawie, a ustalenie charakteru spornych wykazów, ze względu

na znajdującą się na nich znikomą liczbę podpisów, nie jest istotne dla rozstrzygnięcia

sprawy. Celem postępowania przed Sądem Najwyższym nie jest precyzyjne ustalenie

ilości podpisów osób popierających kandydata, lecz stwierdzenie, czy tych podpisów

było co najmniej 100 tysięcy, a więc czy kandydat spełnił tę przesłankę rejestracji.

Sąd Najwyższy podziela pogląd Państwowej Komisji Wyborczej (nie kwestionowany przez pełnomocnika kandydata), według którego odbitka kserograficzna nie może

być uznana za wykaz wyborców popierających zgłoszenie kandydata na Prezydenta

RP. Odbitka taka nie zawiera własnoręcznego podpisu wyborcy i z tego względu nie

może być uznana za dokument. Taka kwalifikacja prawna odbitek kserograficznych nie

powinna być zaskoczeniem dla pełnomocnika kandydata, albowiem w wyjaśnieniach

Państwowej Komisji Wyborczej, zamieszczonych w dzienniku "Rzeczpospolita" nr 154 z

dnia 5 lipca 1995 r. i nr 178 z dnia 2 sierpnia 1995 r. stwierdzono nawet, że wszystkie

podpisy na stronach wykazu będących kopiami będą traktowane jako złożone wadliwie.

Nie jest także uzasadniony zarzut uznania przez Państwową Komisję Wyborczą

około połowy podpisów za nieważne pod nieobecność pełnomocników kandydata.

Podczas składania dokumentów pełnomocnik kandydata został poinformowany, że przy

liczeniu podpisów może być obecny on osobiście lub pisemnie upoważnione przez

niego osoby, zaś ich nieobecność nie wstrzymuje liczenia podpisów. Ustawa o wyborze

Prezydenta RP nie nakazuje Państwowej Komisji Wyborczej liczenia podpisów tylko w

obecności pełnomocnika kandydata. Jego obecność przy tych czynnościach - lub osoby

przez niego wyznaczonej, co jest uzasadnione długim okresem czasu liczenia

podpisów, zależy wyłącznie od woli tych osób.

Nie mogą być także podstawą do uchylenia zaskarżonej uchwały przesłanki

społeczne lub polityczne, przemawiające - zdaniem odwołującego się - za rejestracją

kandydata. Warunki rejestracji kandydata określa ustawa o wyborze Prezydenta RP i

Państwowa Komisja Wyborcza - zgodnie z art. 3 ust. 2 Konstytucji RP, według którego

wszystkie organy władzy i administracji państwowej działają na podstawie przepisów

prawa - nie może stanowić w tym zakresie kryteriów pozaustawowych.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.