III SW 3/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 3/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Halina Kiryło

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda (uzasadnienie)

SSN Romualda Spyt

w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […]

na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 11 kwietnia 2011 r., w

przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 czerwca 2011 r.,

oddala skargę.

UZASADNIENIE

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 19 kwietnia 2011 r., podjętą na

podstawie art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz.

467 ze zm.) postanowiła odrzucić sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego

Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] o przychodach, wydatkach

i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu, związanych z udziałem w wyborach

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 20 czerwca 2010 r.,

z powodu naruszenia art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła

w szczególności, że w wyniku analizy zapisów historii rachunku bankowego

Komitetu ustaliła, iż część wydatków Komitetu Wyborczego na łączną kwotę

10.290,60 zł została sfinansowana gotówką lub prywatnymi kartami płatniczymi

przez osoby fizyczne z ich prywatnych środków, a następnie środki te, na

podstawie przedstawionych przez te osoby faktur, zostały im zwrócone ze środków

Komitetu przelewem na ich rachunki bankowe. Zdaniem

Państwowej Komisji

Wyborczej taki sposób finansowania zobowiązań finansowych jest sprzeczny z art.

85 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który ściśle określa

katalog dozwolonych źródeł, z których mogą pochodzić środki finansowe komitetu

wyborczego. Komitet wyborczy nie może zatem pozyskiwać środków finansowych z

innych źródeł lub w inny sposób, np. w drodze pożyczek od osób prawnych (w tym

partii politycznych) oraz pożyczek od osób fizycznych. Zajmując takie stanowisko,

Państwowa Komisja Wyborcza powołała się na orzecznictwo Sądu Najwyższego

dotyczące skarg na odrzucenie sprawozdań finansowych partii politycznych

(postanowienia: z dnia 25 września 2009 r., III SW 47/09 oraz z dnia 18 listopada

2010 r., III SW 390/10 i III SW 391/10) oraz stwierdziła, że w jej ocenie znajduje

ono w pełni zastosowanie do finansowania komitetów wyborczych kandydatów na

urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno przepisy (art. 24) ustawy z

dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych, jak i powołane wyżej przepisy

ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej regulują bowiem

wyczerpująco katalog dozwolonych źródeł pozyskiwania środków finansowych i nie

przewidują finansowania w drodze pożyczek pozyskiwanych z jakichkolwiek źródeł.

Dlatego też naruszenie przez Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta RP […]

art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zdaniem

Państwowej Komisji Wyborczej stanowi, na podstawie art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b)

ustawy, przesłankę odrzucenia sprawozdania wyborczego Komitetu, ponieważ

przepis ten ma charakter kategoryczny i nie pozostawia żadnego marginesu ocen,

np. uwzględniania proporcji kwoty środków pozyskanych z naruszeniem art. 85

ustawy do ogólnej kwoty przychodów komitetu wyborczego, ani tego, czy

naruszenie wskazanych przepisów nastąpiło w sposób umyślny, czy też z powodu

nieznajomości przepisów ustawy wśród osób współpracujących z komitetem.

W skardze na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej wniesionej na

podstawie art. 87i ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej,

Komitet

Wyborczy

Kandydata

na

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […] zaskarżył tę uchwałę i zarzucił jej naruszenie prawa

materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 85 ustawy z dnia 27 września 1990

r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej co do zdarzeń mających miejsce

w

trakcie

prowadzenia

kampanii

wyborczej

Kandydata

na

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […]. Wniósł także o uchylenie tej uchwały i przyjęcie

sprawozdania wyborczego Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […] o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach

finansowych bez zastrzeżeń.

Uzasadniając stawiany uchwale zarzut, Komitet Wyborczy Kandydata na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] nie zgodził się z taką interpretacją art. 85

ustawy, która zakłada, iż zwrot środków finansowych za zakup, np. biletu

kolejowego, stanowił pożyczkę udzieloną komitetowi wyborczemu, a zatem

prowadził do naruszenia wymienionego przepisu. Skarżący zaprzeczył także temu,

aby podczas kampanii wyborczej miało miejsce „swoiste kredytowanie” Komitetu

Wyborczego. Odwołał się przy tym do regulacji zawartych w art. 720 § 1 k.c. oraz w

art. 69 ustawy – Prawo bankowe, podnosząc że działania członków Komitetu

Wyborczego nie odpowiadały tym regulacjom. Dodał ponadto, iż w czasie trwania

kampanii Komitet miał przez cały czas zapewnione środki na pokrycie wszystkich

zobowiązań, także tych, które wynikały z płatności dokonanych przez członków

sztabu wyborczego. Skarżący zauważył też, że środki Komitetu Wyborczego

zostały zgromadzone na nieoprocentowanym rachunku bankowym, a zatem zakup

usługi przez członków sztabu z własnych środków finansowych nie miał żadnego

wpływu na ewentualne pozyskanie przez Komitet dodatkowych środków z tytułu

odsetek.

Działania członków sztabu wyborczego nie miały z kolei charakteru

nieodpłatnej usługi, której przyjęcia przez Komitet Wyborczy zabrania art. 85 ust. 2

ustawy. Skarżący podkreślił, iż komitet wyborczy jest podmiotem innym niż partia

polityczna, zaś orzeczenia Sądu Najwyższego, do których odwołuje się Państwowa

Komisja Wyborcza, odnoszą się do uchwał Komisji w przedmiocie odrzucenia

sprawozdań finansowych partii politycznych. Stwierdził również, że ze względu na

okres trwania kampanii wyborczej, znacząco krótszy w 2010 r., planowanie

określonych działań przez Komitet Wyborczy, w przeciwieństwie do partii

politycznych, było niezwykle trudne. W związku z tym Komitet nie zawsze mógł

reagować na bieżące potrzeby zgodnie ze wskazaną przez Państwową Komisję

Wyborczą interpretacją art. 85 ustawy, zwłaszcza że nie wszystkie instytucje i nie

wszyscy

sprzedawcy

umożliwiają

regulację

zaciągniętych

zobowiązań

za

pośrednictwem przelewów bankowych. Za przykład Komitet Wyborczy podał zakup

znaczków pocztowych, pieczątek i biletów kolejowych. Na koniec skarżący

zasugerował, iż przyjęcie interpretacji art. 85 ustawy zastosowanej przez PKW

może prowadzić do sytuacji, w której w przyszłości w interesie komitetów

wyborczych będzie ukrywanie opisanych wyżej czynności, co może doprowadzić do

działań dalekich od intencji ustawodawcy.

W odpowiedzi na skargę Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […] Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała w całości

swoje stanowisko, któremu dała wyraz w zaskarżonej uchwale i wniosła o

oddalenie skargi. Państwowa Komisja Wyborcza zwróciła również uwagę na to, że

podnoszone przez skarżącego argumenty posiadania przez Komitet przez cały

czas jego działalności środków na pokrycie wszystkich zobowiązań oraz

gromadzenia środków finansowych na nieoprocentowanym rachunku bankowym

nie mają znaczenia, albowiem istotą naruszenia przez Komitet art. 85 ust. 1 – 3

ustawy przez dokonanie opisanych w zaskarżonej uchwale operacji finansowych

jest przyjęcie środków spoza dozwolonego ustawowo katalogu źródeł, z których

mogą pochodzić środki komitetu wyborczego, bez względu na to, czy środki te były

w danym momencie niezbędne do pokrycia jego zobowiązań finansowych oraz

jakie były warunki gromadzenia środków finansowych na rachunku bankowym

komitetu.

Z tego

samego

powodu

niezasadne

są

argumenty dotyczące

hipotetycznego uznania wymienionych działań za świadczenie nieodpłatnych usług

na rzecz Komitetu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących niezasadnego

powoływania się w zaskarżonej uchwale na postanowienia Sądu Najwyższego,

Państwowa Komisja Wyborcza podniosła z kolei, iż nie zasługują one na

uwzględnienie, ponieważ przepisy art. 85 ust. 1 – 3 ustawy w wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej określające dozwolone źródła środków pozyskiwanych

przez komitety wyborcze i przepisy (art. 24) ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o

partiach politycznych są regulacjami analogicznymi, określającymi zamknięty

katalog

dozwolonych

źródeł

pozyskiwania

środków

finansowych

i

nie

przewidującymi finansowania w drodze pożyczek pozyskiwanych z jakichkolwiek

źródeł. Wskazywane przez skarżącego różnice pomiędzy partiami politycznymi a

komitetami wyborczymi, ani szczególne okoliczności prowadzenia kampanii

wyborczej w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w

dniach 20 czerwca i 4 lipca 2010 r. nie mają dla stwierdzenia tej analogii znaczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawę prawną odrzucenia sprawozdania Komitetu Wyborczego Kandydata

na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] przez Państwową Komisję Wyborczą

stanowi art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz.

467 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu Państwowa Komisja Wyborcza

odrzuca sprawozdanie w wypadku stwierdzenia przekazania komitetowi lub

przyjęcia przez komitet środków finansowych lub wartości niepieniężnych z

naruszeniem przepisów art. 85 ust. 1 – 3. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu

Najwyższego utrwalił się pogląd, iż przepis ten musi być wykładany ściśle, co

oznacza między innymi, że zarówno brak winy w złamaniu prawa, jak i znikomy

stopień jego naruszenia nie mają znaczenia dla oceny zasadności odrzucenia

sprawozdania. Sprawozdanie musi być zatem odrzucone w razie stwierdzenia

(choćby jednego) naruszenia prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 maja 2001 r., III SW 12/01). Za takim właśnie restrykcyjnym sposobem

dokonywania wykładni omawianego przepisu dodatkowo przemawia zresztą

„ewolucja” zawartych w nim uregulowań, która jednoznacznie wskazuje na coraz to

większą ich kazuistykę świadczącą o tym, iż zamiarem ustawodawcy jest

ograniczenie swobody organów oceniających sprawozdanie wyborcze. O ile

bowiem pierwotna treść art. 87h ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej poprzestawała na stwierdzeniu, że Państwowa Komisja

Wyborcza (…) przyjmuje albo, w razie stwierdzenia naruszenia przez komitet

przepisów ustawy dotyczących finansowania kampanii wyborczej, odrzuca

sprawozdanie, to w obecnym brzmieniu (wprowadzonym od dnia 24 grudnia 2009

r.) przepis ten przewiduje następujące możliwości: 1) przyjęcie sprawozdania bez

zastrzeżeń, 2) przyjęcie sprawozdania ze wskazaniem na jego uchybienia oraz 3)

odrzucenie sprawozdania w wypadku stwierdzenia:

a) pozyskania lub wydatkowania środków komitetu z naruszeniem przepisów art.

84a ust. 3 oraz art. 87a albo limitu określonego w art. 84d,

b) przekazania komitetowi lub przyjęcia przez komitet środków finansowych lub

wartości niepieniężnych z naruszeniem przepisów art. 85 ust. 1 – 3,

c) przeprowadzania zbiórek publicznych wbrew zakazowi, o którym mowa w art.

87. Odrzucenie sprawozdania następuje również w przypadku poręczenia kredytu z

naruszeniem przepisów art. 85 ust.3, a także dokonania czynności skutkującej

zmniejszeniem wartości zobowiązań komitetu przez inną osobę aniżeli wymieniona

w art. 85 ust. 1 i 3 lub dokonanej z naruszeniem limitu wpłat, o którym mowa w art.

86 ust. 5 (art. 87h ust. 1 a).

Zestawienie treści pkt 2 i 3 cytowanego przepisu wskazuje zatem

jednoznacznie, że Państwowa Komisja Wyborcza obecnie ma wprawdzie

możliwość przyjęcia sprawozdania, mimo występujących w nim uchybień

(wskazując na te uchybienia), jednakże w przypadku naruszenia przepisów

wymienionych w pkt 3 lit. a – c (a także w ust. 1a) Państwowa Komisja Wyborcza

musi sprawozdanie odrzucić, gdyż w takiej sytuacji ustawa nie przewiduje innego

sposobu rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż jakiekolwiek (nawet drobne) naruszenie

wspomnianych przepisów nie może zostać uznane za uchybienie, które mimo jego

wystąpienia umożliwia Państwowej Komisji Wyborczej przyjęcie sprawozdania.

Inaczej

rzecz

ujmując,

przyjęcie

przez

Państwową

Komisję

Wyborczą

sprawozdania ze wskazaniem na jego uchybienia jest możliwe wyłącznie wtedy,

gdy uchybienia tego sprawozdania nie są związane z naruszeniem przepisów

wymienionych w pkt 3 lit. a – c (a także w ust. 1a).

Co już wcześniej zostało podniesione, odrzucenie sprawozdania wyborczego

Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […]

nastąpiło z powołaniem się na naruszenie art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze

Prezydenta RP. Przepis ten określa zamknięty katalog źródeł finansowania

kampanii wyborczej, przewidując że środki finansowe komitetu mogą pochodzić

jedynie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na

terenie Rzeczypospolitej Polskiej i wpłat funduszów wyborczych partii politycznych

(ust. 1). Dodatkowo (poprzez zastrzeżenie zawarte w tym przepisie) ustawodawca

zezwala komitetowi wyborczemu na pozyskiwanie środków finansowych z kredytów

bankowych, jednakże zaciąganych tylko na cele związane z wyborami i

poręczanych wyłącznie przez obywateli polskich mających miejsce stałego

zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3) oraz zakazuje

równocześnie przyjmowania wartości niepieniężnych, z wyjątkiem nieodpłatnych

usług polegających na rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez

osoby fizyczne. Źródłem finansowania kampanii wyborczej mogą być zatem

jedynie: środki pieniężne (finansowe) pochodzące (1) z wpłat obywateli polskich

mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, (2) z

wpłat funduszów wyborczych partii politycznych i (3) z kredytów bankowych oraz

wartości niepieniężne mające charakter nieodpłatnych usług polegających na

rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne. Dlatego też

należy

uznać,

iż

finansowanie

kampanii

wyborczej

z

innych

źródeł

(niewymienionych w art. 85 ust. 1 – 3) odbywać się będzie z naruszeniem tego

przepisu.

Zdaniem Sądu Najwyższego zakwestionowane przez Państwową Komisję

Wyborczą operacje finansowe polegające na tym, że część wydatków Komitetu

Wyborczego na łączną kwotę 10.290,60 zł została sfinansowana gotówką lub

prywatnymi kartami płatniczymi przez osoby fizyczne z ich prywatnych środków, a

następnie środki te, na podstawie przedstawionych przez te osoby faktur i

rachunków, zostały im zwrócone ze środków Komitetu przelewem na ich rachunki

bankowe, z całą pewnością nie odpowiadają żadnemu z wyżej wymienionych

źródeł finansowania kampanii wyborczej. Co do kwalifikacji tych operacji Sąd

Najwyższy, w składzie rozpoznającym skargę, podziela z kolei ugruntowane już

stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniach: z dnia 25 września

2009 r., III SW 47/09 oraz z dnia 18 listopada 2010 r. III SW 390/10 i III SW 391/10.

Wprawdzie stanowisko to zostało wypracowane w związku z oceną sprawozdań

finansowych partii politycznych, jednakże z jednej strony niemal pełna tożsamość

stanów faktycznych występujących w obu przypadkach, z drugiej zaś oczywiste

podobieństwo regulacji zawartej w art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o

partiach politycznych, przez pryzmat której dokonywana była owa ocena, do

regulacji zawartej w art. 85 ust. 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP pozwala na

uznanie, iż wspomniane stanowisko może znaleźć zastosowanie również w

obecnie rozpoznawanej sprawie. Wypada zatem jeszcze raz podkreślić, że opisane

wyżej operacje finansowe realizowane przez Komitet Wyborczy na pewno nie

znajdują umocowania w art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP. Fakt,

iż polegają one na korzystaniu przez ten Komitet (choćby przez krótki czas) ze

środków pieniężnych osób fizycznych, tak jak ze środków kredytu bankowego, daje

natomiast podstawę do przyjęcia, że dotyczą one sfery źródeł finansowania

Komitetu. Tymczasem, Komitet Wyborczy może wprawdzie zaciągać kredyt (art. 85

ust. 3), ale ma to być kredyt bankowy, a nie kredyt zaciągany u osób fizycznych.

Pozyskiwanie przez komitet wyborczy środków pieniężnych nie może również

następować na podstawie pożyczki. Jak to wyjaśnił już Sąd Najwyższy m.in. w

uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2010 r., III SW 390/10, istota

kredytu polega na postawieniu do dyspozycji biorącego kredyt środków pieniężnych

bez rzeczywistego ich oddania, ale z możliwością dokonywania przez kredytobiorcę

z tych środków pieniężnych rozliczeń czy wpłat na rzecz osób trzecich.

Zakwestionowane przez Państwową Komisję Wyborczą operacje polegały właśnie

na takim korzystaniu przez partię z środków pieniężnych osób, które regulowały jej

należności. Dlatego też, wbrew odmiennemu stanowisku sformułowanemu w

skardze, w istocie dochodziło w tej formie do „swoistego kredytowania” działalności

Komitetu Wyborczego. To, że Komitet Wyborczy zwracał później tym osobom

zapłacone przez nie kwoty nie zmienia oceny, iż kredytowały one ów Komitet

Wyborczy, co było niedozwolone, gdyż stanowiło naruszenie art. 85 ust. 3 ustawy,

skoro jedyna sytuacja, w której Komitet Wyborczy dysponuje środkami pieniężnymi,

których nie ma na własnym rachunku bankowym i które nie są jego własnością, to

dysponowanie

środkami pochodzącymi z kredytu

bankowego.

Naruszenie

powołanego przepisu występuje zatem także przez korzystanie ze środków

pieniężnych innych osób fizycznych, tak jak ze środków z kredytu bankowego.

Osoby, które płacą długi pieniężne Komitetu Wyborczego lub regulują jego

należności, w istocie finansują ten Komitet przez kredytowanie. Dlatego nie można

zgodzić się z podniesionym w skardze argumentem, iż Komitet Wyborczy nie

naruszył swoim postępowaniem art. 85 ustawy o wyborze Prezydenta RP,

albowiem zwrot środków finansowych za zakup, np. biletu kolejowego nie stanowił

pożyczki ani też kredytu udzielonego Komitetowi Wyborczemu.

W tym miejscu wypada również dodać, że etiologii użytego przez Sąd

Najwyższy określenia zakwestionowanych operacji finansowych jako „swoistego

kredytowania” działalności Komitetu Wyborczego nie należy doszukiwać się w

przepisach regulujących instytucje kredytu bądź pożyczki. Zresztą skarżący, mimo

iż powołuje stosowne regulacje (art. 720 § 1 k.c. oraz art. 69 ustawy – Prawo

bankowe) zdaje się to dostrzegać. Stwierdzenie, iż jest to „swoiste kredytowanie”

jednoznacznie wskazuje bowiem na słownikowe, a nawet potoczne, znaczenie

określenia „kredyt” czy „kredytowanie”, przez które rozumie się także pożyczkę oraz

odstąpienie określonej wartości w pieniądzu lub towarach na warunkach zwrotu

równowartości w ustalonym terminie. Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że

zakwestionowane operacje finansowe wykazują podobieństwo do tak rozumianej

czynności kredytowania. Stąd za uprawnione należy uznać nazwanie ich „swoistym

kredytowaniem”, które nie polega wprawdzie na udzieleniu kredytu w rozumieniu

przepisów

Prawa

bankowego

(art.

Prawa

bankowego),

ale

również

charakteryzuje się oddaniem do dyspozycji Komitetu Wyborczego środków

pieniężnych na oznaczony czas.

Powyższa argumentacja wskazuje na bezzasadność również pozostałych

zarzutów sformułowanych w skardze. Dla oceny jej zasadności nie może mieć

bowiem znaczenia fakt, iż w czasie trwania kampanii wyborczej Komitet Wyborczy

przez cały czas miał zapewnione środki na pokrycie wszystkich zobowiązań oraz że

swoje środki zgromadził na nieoprocentowanym rachunku bankowym, skoro

zarzucane temu Komitetowi naruszenie art. 85 ustawy o wyborze Prezydenta RP

nie polegało wszak na możliwości osiągania korzyści majątkowych (np. w postaci

odsetek) poprzez wydatkowanie z opóźnieniem własnych środków pieniężnych

pozostających w tym czasie na rachunku bankowym, lecz na pozyskiwaniu

środków, które nie mieściły się w zamkniętym katalogu źródeł finansowania

kampanii wyborczej określonym treścią tego przepisu. Z tych samych przyczyn o

zasadności skargi nie przekonuje również okoliczność, że zakwestionowane w

zaskarżonej uchwale operacje finansowe dotyczyły w znacznej części drobnych

zakupów: biletów kolejowych, znaczków pocztowych i pieczątek. W aktualnym

stanie prawnym wartość owych operacji finansowych nie ma bowiem wpływu na ich

ocenę jako dokonywanych z naruszeniem art. 85 ustawy. Dlatego też uwagi i

sugestie zawarte w końcowej części skargi mogą być rozważane co najwyżej jako

postulaty kierowane do ustawodawcy.

Kierując się przedstawionymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy orzekł, jak

na wstępie.