III SW 2/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 2/11

POSTANOWIENIE

Dnia 9 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Hajn

SSN Halina Kiryło

SSN Roman Kuczyński

SSN Zbigniew Myszka

SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

w sprawie ze skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […]

na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 19 kwietnia 2011 r., w

przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 czerwca 2011 r.,

oddala skargę.

UZASADNIENIE

Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 19 kwietnia 2011 r., podjętą na

podstawie art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz.

467 ze zm.) postanowiła odrzucić sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego

Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] o przychodach, wydatkach

i zobowiązaniach finansowych tego Komitetu, związanych z udziałem w wyborach

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 20 czerwca 2010 r.,

z powodu naruszenia art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu powyższej uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła

w szczególności, że w wyniku analizy zapisów historii rachunku bankowego

Komitetu, dokumentów potwierdzających wydatki Komitetu, a także wyjaśnień

pełnomocnika finansowego Komitetu ustaliła, iż część wydatków Komitetu

Wyborczego na łączną kwotę 6.938,12 zł została sfinansowana gotówką przez

osoby fizyczne z ich prywatnych środków, a następnie środki te, na podstawie

przedstawionych przez te osoby faktur, zostały im zwrócone ze środków Komitetu

przelewem na rachunki bankowe. Ponadto wydatki Komitetu na łączną kwotę

564,00 zł zostały sfinansowane gotówką przez osoby fizyczne z ich prywatnych

środków, a następnie środki te, na podstawie przedstawionych przez te osoby

faktur, zostały im zwrócone gotówką przez pracownika Komitetu Wyborczego,

któremu z kolei Komitet zwrócił te środki przelewem na należący do niego rachunek

bankowy. Zdaniem

Państwowej Komisji Wyborczej taki sposób finansowania

zobowiązań finansowych jest sprzeczny z art. 85 ustawy o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, który ściśle określa katalog dozwolonych źródeł, z

których mogą pochodzić środki finansowe komitetu wyborczego. Komitet wyborczy

nie może zatem pozyskiwać środków finansowych z innych źródeł lub w inny

sposób, np. w drodze pożyczek od osób prawnych (w tym partii politycznych) oraz

pożyczek od osób fizycznych. Zajmując takie stanowisko, Państwowa Komisja

Wyborcza powołała się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące skarg na

odrzucenie sprawozdań finansowych partii politycznych (postanowienia: z dnia 25

września 2009 r., III SW 47/09 oraz z dnia 18 listopada 2010 r., III SW 390/10 i III

SW 391/10) oraz stwierdziła, że w jej ocenie znajduje ono w pełni zastosowanie do

finansowania

komitetów

wyborczych

kandydatów

na

urząd

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno przepisy (art. 24) ustawy z dnia 27 czerwca

1997 r. o partiach politycznych, jak i powołane wyżej przepisy ustawy o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej regulują bowiem wyczerpująco katalog

dozwolonych

źródeł

pozyskiwania

środków finansowych

i

nie

przewidują

finansowania w drodze pożyczek pozyskiwanych z jakichkolwiek źródeł. Dlatego

też naruszenie przez Komitet Wyborczy Kandydata na Prezydenta RP […] art. 85

ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zdaniem

Państwowej Komisji Wyborczej stanowi, na podstawie art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b)

ustawy, przesłankę odrzucenia sprawozdania wyborczego Komitetu, ponieważ

przepis ten ma charakter kategoryczny i nie pozostawia żadnego marginesu ocen,

np. uwzględniania proporcji kwoty środków pozyskanych z naruszeniem art. 85

ustawy do ogólnej kwoty przychodów komitetu wyborczego, ani tego, czy

naruszenie wskazanych przepisów nastąpiło w sposób umyślny, czy też z powodu

nieznajomości przepisów ustawy wśród osób współpracujących z komitetem.

W skardze na powyższą uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej wniesionej na

podstawie art. 87i ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej

Polskiej,

Komitet

Wyborczy

Kandydata

na

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […] zaskarżył tę uchwałę w całości i zarzucił jej:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci przepisu art. 87h ust.

1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,

polegające na przyjęciu, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodziły

przesłanki odrzucenia sprawozdania wyborczego wnioskodawcy, ze względu

na

przekazanie

wnioskodawcy

środków

finansowych

lub

wartości

niepieniężnych z naruszeniem przepisów ww. ustawy,

2. rażące

naruszenie

przepisów

postępowania

dotyczących

konstrukcji

uzasadnienia uchwały, polegające na zaniechaniu uzasadnienia przez

Państwową Komisję Wyborczą dwóch z trzech podstaw prawnych, na

podstawie których odrzucono sprawozdanie (tj. zaniechaniu wskazania

okoliczności uzasadniających w ocenie Państwowej Komisji Wyborczej

odrzucenie sprawozdania na podstawie art. 85 ust. 2 i 3 ustawy o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej), a także

niezależnie od powyższych zarzutów:

1. naruszenie

przepisów

prawa

materialnego

poprzez

niewłaściwe

zastosowanie przepisów art. 85 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 września 1990

r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 720 k.c. i

w związku z art. 65 k.c. polegające na przyjęciu, że w sytuacji, w której

osoby działające na rzecz wnioskodawcy dokonały wydatków związanych z

działalnością wnioskodawcy ze środków własnych, a następnie wydatki te –

w oparciu o dokumenty księgowe potwierdzające ich dokonanie – zwrócone

zostały tym osobom przelewem z funduszu wnioskodawcy, doszło do

niezgodnego

z

wymaganiami

ustawy

o

wyborze

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej przekazywania środków finansowych komitetowi

wyborczemu w drodze pożyczek od osób fizycznych, podczas gdy w

rzeczywistości działanie osób wydatkujących środki stanowiło wykonanie

umowy zlecenia lub prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia,

2. naruszenie

przepisów

prawa

materialnego

poprzez

niewłaściwe

zastosowanie przepisów art. 85 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 września 1990

r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej polegające na przyjęciu,

że sytuacja, w której osoby działające w imieniu i na rzecz wnioskodawcy

dokonały wydatków związanych z działalnością wnioskodawcy ze środków

własnych, a następnie wydatki te – w oparciu o dokumenty księgowe

potwierdzające ich dokonanie – zwrócone zostały tym osobom przelewem z

funduszu wyborczego, doszło do pozyskania środków przez wnioskodawcę,

podczas gdy w rzeczywistości opisane wyżej działanie stanowiło sposób

wydatkowania środków przez wnioskodawcę,

3. rażące naruszenie przepisów art. 85 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 września

1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej polegające na

przyjęciu, że:

a. w sytuacji, w której osoby działające w imieniu i na rzecz

wnioskodawcy

poniosły

wydatki

związane

z

działalnością

wnioskodawcy ze środków własnych, a następnie wydatki te – w

oparciu o dokumenty księgowe potwierdzające ich dokonanie –

zwrócone zostały tym osobom przelewem z funduszu wyborczego,

doszło do naruszenie ww. przepisów, ewentualnie

b. zachodzą przesłanki odrzucenia sprawozdania wyborczego na

podstawie ww. przepisów, podczas gdy w rzeczywistości żadna z

okoliczności stanu faktycznego, jak również jakiekolwiek twierdzenie

zawarte w uzasadnieniu uchwały, nie wskazuje na to, że dyspozycje

ww. przepisów zostały wypełnione w niniejszej sprawie.

Wskazując na przedstawione wyżej zarzuty, skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej uchwały w całości,

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Państwowej Komisji

Wyborczej.

W odpowiedzi na skargę Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […] Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała w całości

swoje stanowisko, któremu dała wyraz w zaskarżonej uchwale i wniosła o

oddalenie skargi. Państwowa Komisja Wyborcza zwróciła również uwagę na to, że

w sytuacji, w której stwierdziła korzystanie przez Komitet Wyborczy ze środków

pochodzących z niedozwolonego ustawowo źródła, należało wskazać na

naruszenie całego art. 85 ustawy, ponieważ postępowanie Komitetu nie

odpowiadało żadnemu z przewidzianych w tym przepisie źródeł finansowania.

Dodała też, że za nieuzasadnioną należy uznać argumentację skarżącego,

wskazującą iż kwestionowane operacje finansowe powinny być potraktowane jako

wykonywanie na rzecz Komitetu Wyborczego umów zlecenia, ewentualnie zaś jako

prowadzenie przez te osoby cudzych spraw bez zlecenia. Skarżący nie wskazuje

bowiem, które z wydatków powinny być traktowane jako wykonywanie umów

zlecenia, a które jako prowadzenie spraw Komitetu bez zlecenia. Nie przedkłada

ponadto żadnych dowodów mających potwierdzić, że osoby fizyczne, którym

zwrócono wydatkowane przez nie środki finansowe, łączyły z Komitetem

Wyborczym relacje prawne uzasadniające finansowanie przez te osoby ze swoich

prywatnych środków wydatków Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej […]. Zdaniem Państwowej Komisji Wyborczej należy

jednocześnie zwrócić uwagę na to, że skutkiem przyjęcia koncepcji skarżącego o

prowadzeniu spraw Komitetu Wyborczego bez zlecenia przez osoby, które

dokonały zakwestionowanych płatności, byłoby również odrzucenie sprawozdania

wyborczego, ponieważ w takiej sytuacji „prowadzenie spraw Komitetu bez zlecenia”

stanowiłoby nieodpłatną usługę wykonaną przez te osoby na rzecz Komitetu

Wyborczego, co naruszałoby art. 85 ust. 2 ustawy. Państwowa Komisja Wyborcza

wyraziła ponadto pogląd, iż bez znaczenia prawnego jest, czy te operacje zostaną

wymienione wśród związanych z przychodami, czy też z wydatkami Komitetu

Wyborczego, gdyż naruszenie art. 85 ustawy o wyborze Prezydenta RP nastąpiło

przez korzystanie przez Komitet Wyborczy ze środków pieniężnych osób fizycznych

tak, jak ze środków z kredytu bankowego. Dotyczyło więc sfery źródeł finansowania

Komitetu Wyborczego, a nie jego wydatków.

W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2011 r. Komitet Wyborczy Kandydata na

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] podtrzymał z kolei swoje stanowisko

zawarte w skardze oraz – odwołując się do uzasadnień projektów zmian ustawy o

wyborze Prezydenta RP – dodatkowo podniósł, iż jego zdaniem zaprezentowana w

zaskarżonej uchwale interpretacja przepisów tej ustawy:

1. jest wysoce wątpliwa na gruncie wykładni literalnej przepisów ustawy,

2. jest oczywiście sprzeczna z wykładnią celowościową i systemową przepisów

ustawy,

3. jest absolutnie nie do pogodzenia z jakimkolwiek racjonalnym rozumieniem

przepisów ustawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawę prawną odrzucenia sprawozdania Komitetu Wyborczego Kandydata

na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] przez Państwową Komisję Wyborczą

stanowi art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz.

467 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu Państwowa Komisja Wyborcza

odrzuca sprawozdanie w wypadku stwierdzenia przekazania komitetowi lub

przyjęcia przez komitet środków finansowych lub wartości niepieniężnych z

naruszeniem przepisów art. 85 ust. 1 – 3. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu

Najwyższego utrwalił się pogląd, iż przepis ten musi być wykładany ściśle, co

oznacza między innymi, że zarówno brak winy w złamaniu prawa, jak i znikomy

stopień jego naruszenia nie mają znaczenia dla oceny zasadności odrzucenia

sprawozdania. Sprawozdanie musi być zatem odrzucone w razie stwierdzenia

(choćby jednego) naruszenia prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 maja 2001 r., III SW 12/01). Za takim właśnie restrykcyjnym sposobem

dokonywania wykładni omawianego przepisu dodatkowo przemawia zresztą

„ewolucja” zawartych w nim uregulowań, która jednoznacznie wskazuje na coraz to

większą ich kazuistykę świadczącą o tym, iż zamiarem ustawodawcy jest

ograniczenie swobody organów oceniających sprawozdanie wyborcze. O ile

bowiem treść art. 87h ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej poprzestawała na stwierdzeniu, że Państwowa Komisja Wyborcza (…)

przyjmuje albo, w razie stwierdzenia naruszenia przez komitet przepisów ustawy

dotyczących finansowania kampanii wyborczej, odrzuca sprawozdanie, to w

obecnym brzmieniu (wprowadzonym od dnia 24 grudnia 2009 r.) przepis ten

przewiduje następujące możliwości: 1) przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń, 2)

przyjęcie sprawozdania ze wskazaniem na jego uchybienia oraz 3) odrzucenie

sprawozdania w wypadku stwierdzenia:

a) pozyskania lub wydatkowania środków komitetu z naruszeniem przepisów art.

84a ust. 3 oraz art. 87a albo limitu określonego w art. 84d,

b) przekazania komitetowi lub przyjęcia przez komitet środków finansowych lub

wartości niepieniężnych z naruszeniem przepisów art. 85 ust. 1 – 3,

c) przeprowadzania zbiórek publicznych wbrew zakazowi, o którym mowa w art.

87. Odrzucenie sprawozdania następuje również w przypadku poręczenia kredytu z

naruszeniem przepisów art. 85 ust.3, a także dokonania czynności skutkującej

zmniejszeniem wartości zobowiązań komitetu przez inną osobę aniżeli wymieniona

w art. 85 ust. 1 i 3 lub dokonanej z naruszeniem limitu wpłat, o którym mowa w art.

86 ust. 5 (art. 87h ust. 1 a).

Zestawienie treści pkt 2 i 3 cytowanego przepisu wskazuje zatem

jednoznacznie, że Państwowa Komisja Wyborcza obecnie ma wprawdzie

możliwość przyjęcia sprawozdania, mimo występujących w nim uchybień

(wskazując na te uchybienia), jednakże w przypadku naruszenia przepisów

wymienionych w pkt 3 lit. a – c (a także w ust. 1a) Państwowa Komisja Wyborcza

musi sprawozdanie odrzucić, gdyż w takiej sytuacji ustawa nie przewiduje innego

sposobu rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż jakiekolwiek (nawet drobne) naruszenie

wspomnianych przepisów nie może zostać uznane za uchybienie, które mimo jego

wystąpienia umożliwia Państwowej Komisji Wyborczej przyjęcie sprawozdania.

Inaczej

rzecz

ujmując,

przyjęcie

przez

Państwową

Komisję

Wyborczą

sprawozdania ze wskazaniem na jego uchybienia jest możliwe wyłącznie wtedy,

gdy uchybienia tego sprawozdania nie są związane z naruszeniem przepisów

wymienionych w pkt 3 lit. a – c (a także w ust. 1a).

Co już wcześniej zostało podniesione, odrzucenie sprawozdania wyborczego

Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […]

nastąpiło z powołaniem się na naruszenie art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze

Prezydenta RP. Przepis ten określa zamknięty katalog źródeł finansowania

kampanii wyborczej, przewidując że środki finansowe komitetu mogą pochodzić

jedynie z wpłat obywateli polskich mających miejsce stałego zamieszkania na

terenie Rzeczypospolitej Polskiej i wpłat funduszów wyborczych partii politycznych

(ust. 1). Dodatkowo (poprzez zastrzeżenie zawarte w tym przepisie) ustawodawca

zezwala komitetowi wyborczemu na pozyskiwanie środków finansowych z kredytów

bankowych, jednakże zaciąganych tylko na cele związane z wyborami i

poręczanych wyłącznie przez obywateli polskich mających miejsce stałego

zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3) oraz zakazuje

równocześnie przyjmowania wartości niepieniężnych, z wyjątkiem nieodpłatnych

usług polegających na rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez

osoby fizyczne. Źródłem finansowania kampanii wyborczej mogą być zatem

jedynie: środki pieniężne (finansowe) pochodzące (1) z wpłat obywateli polskich

mających miejsce stałego zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, (2) z

wpłat funduszów wyborczych partii politycznych i (3) z kredytów bankowych oraz

wartości niepieniężne mające charakter nieodpłatnych usług polegających na

rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne. Dlatego też

należy

uznać,

iż

finansowanie

kampanii

wyborczej

z

innych

źródeł

(niewymienionych w art. 85 ust. 1 – 3) odbywać się będzie z naruszeniem tego

przepisu.

Zdaniem Sądu Najwyższego zakwestionowane przez Państwową Komisję

Wyborczą operacje finansowe polegające na tym, że część wydatków Komitetu

Wyborczego na łączną kwotę 6.938,12 zł została sfinansowana gotówką przez

osoby fizyczne z ich prywatnych środków, a następnie środki te, na podstawie

przedstawionych przez te osoby faktur, zostały im zwrócone ze środków Komitetu

przelewem na rachunki bankowe, a nadto że wydatki Komitetu na łączną kwotę

564,00 zł zostały sfinansowane gotówką przez osoby fizyczne z ich prywatnych

środków, a następnie środki te, na podstawie przedstawionych przez te osoby

faktur, zostały im zwrócone gotówką przez pracownika Komitetu Wyborczego,

któremu z kolei Komitet zwrócił te środki przelewem na należący do niego rachunek

bankowy, z całą pewnością nie odpowiadają żadnemu z wyżej wymienionych

źródeł finansowania kampanii wyborczej. Co do kwalifikacji tych operacji Sąd

Najwyższy, w składzie rozpoznającym skargę, podziela z kolei ugruntowane już

stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniach: z dnia 25 września

2009 r., III SW 47/09 oraz z dnia 18 listopada 2010 r. III SW 390/10 i III SW 391/10.

Wprawdzie stanowisko to zostało wypracowane w związku z oceną sprawozdań

finansowych partii politycznych, jednakże z jednej strony niemal pełna tożsamość

stanów faktycznych występujących w obu przypadkach, z drugiej zaś oczywiste

podobieństwo regulacji zawartej w art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o

partiach politycznych, przez pryzmat której dokonywana była owa ocena, do

regulacji zawartej w art. 85 ust. 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP pozwala na

uznanie, iż wspomniane stanowisko może znaleźć zastosowanie również w

obecnie rozpoznawanej sprawie. Wypada zatem jeszcze raz podkreślić, że opisane

wyżej operacje finansowe realizowane przez Komitet Wyborczy na pewno nie

znajdują umocowania w art. 85 ust. 1 – 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP. Fakt,

iż polegają one na korzystaniu przez ten Komitet (choćby przez krótki czas) ze

środków pieniężnych osób fizycznych, tak jak ze środków kredytu bankowego, daje

natomiast podstawę do przyjęcia, że dotyczą one sfery źródeł finansowania

Komitetu. Tymczasem, Komitet Wyborczy może wprawdzie zaciągać kredyt (art. 85

ust. 3), ale ma to być kredyt bankowy, a nie kredyt zaciągany u osób fizycznych.

Pozyskiwanie przez komitet wyborczy środków pieniężnych nie może również

następować na podstawie pożyczki. Jak to wyjaśnił już Sąd Najwyższy m.in. w

uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2010 r., III SW 390/10, istota

kredytu polega na postawieniu do dyspozycji biorącego kredyt środków pieniężnych

bez rzeczywistego ich oddania, ale z możliwością dokonywania przez kredytobiorcę

z tych środków pieniężnych rozliczeń czy wpłat na rzecz osób trzecich.

Zakwestionowane przez Państwową Komisję Wyborczą operacje polegały właśnie

na takim korzystaniu przez partię z środków pieniężnych osób, które regulowały jej

należności. Dlatego też, wbrew odmiennemu stanowisku sformułowanemu w

skardze, w istocie dochodziło w tej formie do „swoistego kredytowania” działalności

Komitetu Wyborczego. To, że Komitet Wyborczy zwracał później tym osobom

zapłacone przez nie kwoty nie zmienia oceny, iż kredytowały one ów Komitet

Wyborczy, co było niedozwolone, gdyż stanowiło naruszenie art. 85 ust. 3 ustawy,

skoro jedyna sytuacja, w której Komitet Wyborczy dysponuje środkami pieniężnymi,

których nie ma na własnym rachunku bankowym i które nie są jego własnością, to

dysponowanie

środkami pochodzącymi z kredytu

bankowego.

Naruszenie

powołanego przepisu występuje zatem także przez korzystanie z środków

pieniężnych innych osób fizycznych, tak jak ze środków z kredytu bankowego.

Dlatego nie można zgodzić się z podniesionym w skardze argumentem, iż Komitet

Wyborczy nie naruszył swoim postępowaniem art. 85 ustawy o wyborze Prezydenta

RP, skoro przepis ten dotyczy wyłącznie pochodzenia środków finansowych, a na

skutek działania osób, które dokonały wydatków z własnych środków, nie doszło do

jakiegokolwiek

„dostarczenia”

środków

finansowych

Komitetowi,

lecz

do

krótkotrwałego „sfinansowania” zakupu na rzecz Komitetu ze środków osób

trzecich. Poza tym podkreślenia wymaga fakt, że osoby, które płacą długi pieniężne

Komitetu Wyborczego lub regulują jego należności, w istocie finansują ten Komitet

przez kredytowanie, a więc ich działania dotyczą właśnie źródeł finansowania

Komitetu Wyborczego, a nie jego wydatków.

W tym miejscu wypada również dodać, że etiologii użytego przez Sąd

Najwyższy określenia zakwestionowanych operacji finansowych jako „swoistego

kredytowania” działalności Komitetu Wyborczego nie należy doszukiwać się w

przepisach regulujących instytucje kredytu bądź pożyczki, jak czyni to skarżący.

Stwierdzenie, iż jest to „swoiste kredytowanie” jednoznacznie wskazuje bowiem na

słownikowe, a nawet potoczne znaczenie określenia „kredyt” czy „kredytowanie”,

przez które rozumie się także pożyczkę oraz odstąpienie określonej wartości w

pieniądzu lub towarach na warunkach zwrotu równowartości w ustalonym terminie.

Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że zakwestionowane operacje finansowe

wykazują podobieństwo do tak rozumianej czynności kredytowania. Stąd za

uprawnione należy uznać nazwanie ich „swoistym kredytowaniem”, które nie polega

wprawdzie na udzieleniu kredytu w rozumieniu przepisów Prawa bankowego (art.

69 Prawa bankowego), ale również charakteryzuje się oddaniem do dyspozycji

Komitetu Wyborczego środków pieniężnych na oznaczony czas.

Powyższa argumentacja wskazuje na bezzasadność również tego zarzutu

sformułowanego w skardze, który zasadza się na twierdzeniu, że osoby

wydatkujące własne środki finansowe występowały jako zleceniobiorcy Komitetu

Wyborczego bądź osoby prowadzące cudze sprawy (sprawy Komitetu) bez

zlecenia. Ponadto, co słusznie podniosła Państwowa Komisja Wyborcza w

odpowiedzi na skargę, Komitet Wyborczy nie przedstawił żadnych dowodów, które

potwierdziłyby to, że wymienione osoby „łączyły z Komitetem Wyborczym relacje

prawne, które uzasadniałyby finansowanie przez te osoby ze swoich prywatnych

środków wydatków Komitetu Wyborczego…”. Z kolei okoliczność, że wskazane

osoby bezspornie realizowały kwestionowane działania nieodpłatnie, nawet przy

przyjęciu, iż działania te zostałyby uznane za prowadzenie cudzych spraw bez

zlecenia, także powodowałaby naruszenie art. 85 ustawy, a konkretnie jego ust. 2.

Przepis ten przewiduje bowiem, że komitet wyborczy może przyjmować jedynie

nieodpłatne usługi polegające na rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych

przez osoby fizyczne. Innych wartości niepieniężnych przyjmować natomiast nie

może. Taka sytuacja, zgodnie z art. 87h ust. 1 pkt 3 lit. b), również

determinowałaby więc konieczność odrzucenia sprawozdania wyborczego przez

Państwową Komisję Wyborczą.

Kierując się przedstawionymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy orzekł, jak

na wstępie.