III SW 184/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 184/10

POSTANOWIENIE

Dnia 20 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Roman Kuczyński

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym

sprawy z protestu T. K.

przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

postanawia:

pozostawić protest bez dalszego biegu.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 8 lipca 2010 r., T. K. wniósł protest wyborczy „na podstawie

ustawy Konstytucja RP, ustawy o wyborze Prezydenta RP oraz pozostałych

stosownych przepisów obowiązującego prawa w zakresie stwierdzenia ważności

wyboru Pana Bronisława Marii Komorowskiego w wyborach przeprowadzonych

przez Państwową Komisję Wyborczą w dniu 4 lipca 201O r. na urząd Prezydenta

RP”, wnosząc o „orzeczenie nieważności wyników ogłoszonych w dniu 5 lipca 2010

r. przez PKW wyborów na skutek rażącego naruszenia przepisów prawa o tzw.

ciszy wyborczej poprzez istotne i ciągłe naruszenie zakazu agitacji wyborczej

bezpośrednio przed lokalami wyborczymi w dniu 4 lipca 2010 r. przez

organizatorów i wolontariuszy Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy z

siedzibą w Warszawie, mającego miejsce na obszarze całego terytorium

Rzeczpospolitej Polskiej, których działanie wywierało bezpośredni wpływ na

podjęcie przez wyborców decyzji o oddaniu głosu na kandydata Bronisława Marię

Komorowskiego przez wyborców biorących udział w wyborach w II turze

głosowania w dniu 4 lipca 2010 r. a przez to naruszenie przepisów prawa przepisów ustawy o wyborze Prezydenta RP o równym traktowaniu kandydatów w

wyborach przeprowadzonych w dniu 4 lipca 2010 r., co miało istotny i bezpośredni

wpływ na ogólny i całkowity wynik wyborów”, oraz o „orzeczenie o powtórnym

przeprowadzeniu głosowania w ramach II tury w wyborach na Prezydenta RP w

terminie ustalonym w orzeczeniu Sądu”.

W ocenie wnoszącego protest działania w dniu 4 lipca 2010 r. „dokonywane

przez wolontariuszy Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy m.in.

bezpośrednio przed lokalami wyborczymi obwodowych komisji wyborczych na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w godzinach między 6.00 a 20.00 noszą

znamiona

ciągłego

naruszania

stosownych

przepisów

prawa

dotyczących

zachowania obowiązku ciszy wyborczej poprzez ich obchodzenie podczas

głosowania w II turze w wyborach na Prezydenta RP w tym dniu. Działanie takie

kwalifikuje się co najmniej jako lekkomyślne przestępstwo popełnione w skali

całego kraju, które w swoim wyrazie miało niezwykle subtelny przebieg i

zasadniczo miało wyraźny wpływ na zachowanie wyborców a przez to na

ostateczny wynik wyborów Prezydenta RP”. Ponadto, wnoszący protest podniósł ,

że „wynik wyborów na urząd Prezydenta RP zarówno w I turze głosowania w dniu

20 czerwca 2010 r. jak i w dniu 4 lipca 2010 r. wskazuje, że różnica między

kandydatami Bronisławem Marią Komorowskim a Jarosławem Aleksandrem

Kaczyńskim jest niewielka i wynosi ok. 5%. W tych okolicznościach działanie Pana

Jerzego Owsiaka oraz Fundacji Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy poprzez jej

licznych wolontariuszy w dniu 4 lipca 2010 r. miało cechy działania istotnie

wpływającego na zachowania wyborców poprzez sugestię wywieraną za pomocą

zestawienia barw użytych na naklejce w kształcie serca wręczanej (...) głosującym

wyborcom. Mogło mieć to istotny wpływ na zachowanie wyborców, szczególnie tych

niezdecydowanych do ostatniej chwili co do sposobu ich zachowania w lokalu

wyborczym podczas stawiania znaku X na karcie do głosowania”. W ocenie

wnoszącego protest „miało to istotny wpływ na ostateczny wybór kandydata w

przeprowadzonych w dniu 4 lipca 2010 r. wyborach w osobie Bronisława Marii

Komorowskiego, który w kampanii wyborczej posługiwał się kolorem jasno

niebieskim odpowiadającym kolorowi tła oraz kolorem białym odpowiadającym

kolorowi napisu na wizerunku w kształcie serca Wielkiej Orkiestry Świątecznej

Pomocy, w postaci naklejki wręczanej wyborcom bezpośrednio przed lokalami

wyborczymi w dniu wyborów 4 lipca 2010 r. między godz. 6.00 a 20.00”.

W odpowiedzi na protest, Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że

wnoszący protest formułując w nim zarzut złamania przez Fundację Wielkiej

Orkiestry Świątecznej Pomocy tzw. ciszy wyborczej, w trakcie akcji charytatywnej

„Stop powodziom” w dniu ponownego głosowania, jako jedyny przejaw naruszenia

ciszy wyborczej przez Fundację podał, wręczanie przez kwestujących pod lokalami

wyborczymi wolontariuszy, osobom wrzucającym datki, niebieskich serduszek z

napisem „Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy". W ocenie wnoszącego protest

zmiana koloru serduszka z tradycyjnie używanego przez Fundację czerwonego na

niebieski miała związek z kolorami rzekomo dominującymi w kampanii wyborczej

kandydatów uczestniczących w ponownym głosowaniu: niebieskim — Bronisława

Komorowskiego i czerwonym — Jarosława Kaczyńskiego. Państwowa Komisja

Wyborcza uznała, że wnoszący protest nie wskazał w nim żadnych naruszeń

ustawowego zakazu prowadzenia przez Fundację Wielkiej Orkiestry Świątecznej

Pomocy agitacji wyborczej w dniu głosowania przez prowadzenie akcji „Stop

powodziom", a z treści protestu nie wynika, w jaki sposób opisane w nim zdarzenia

miałyby naruszać przepisy ustawy, nie narusza ich bowiem samo przeprowadzenie

w dniu głosowania akcji charytatywnej.

W związku z powyższym Państwowa Komisja Wyborcza uznała, że zarzuty

protestu są bezzasadne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo

zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta

Rzeczypospolitej na zasadach określonych w ustawie. Ustawa z dnia 27 września

1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z

2010 r. Nr 72, poz. 467 zwana dalej ustawą) stanowi, że wnoszący protest powinien

sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których

opiera swoje zarzuty (art. 73 ust. 3). Protest przeciwko wyborowi Prezydenta

Rzeczypospolitej może być wniesiony z powodu naruszenia przepisów ustawy albo

z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie

lub przestępstwo miało wpływ na wynik wyborów (art. 72 ust. 1 ustawy). Wynika

stąd, że protest może dotyczyć jedynie ważności wyboru tej osoby, która została

wskazana jako wybrany Prezydent w podanym do publicznej wiadomości

obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej (art. 69 ust. 1 ustawy). Wnoszący

protest wskazując zarzut złamania przez Fundację Wielkiej Orkiestry Świątecznej

Pomocy tzw. ciszy wyborczej, w trakcie akcji charytatywnej „Stop powodziom” w

dniu drugiej tury wyborów, jako jedyny przejaw naruszenia ciszy wyborczej przez

Fundację

podał

wręczanie

przez kwestujących

pod

lokalami

wyborczymi

wolontariuszy niebieskich serduszek z napisem „Wielka Orkiestra Świątecznej

Pomocy".

W ocenie Sądu Najwyższego sformułowania zawarte w proteście nie

stanowią w istocie zarzutu naruszenia ustawy o wyborze Prezydenta, ani zarzutu

dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom. Zgodnie z art. 76b pkt 1

ustawy, kampania wyborcza rozpoczyna się z dniem ogłoszenia postanowienia

Marszałka Sejmu o wyborach i nie można jej prowadzić na 24 godziny przed dniem

głosowania i w dniu głosowania aż do jego zakończenia (pkt 2). W art. 76c ustawa

zabrania także na 24 godziny przed dniem głosowania aż do zakończenia

głosowania, podawania do wiadomości publicznej wyników przedwyborczych

badań (sondaży) opinii publicznej dotyczących przewidywanych zachowań

wyborczych

i

wyniku

wyborów,

a

także

wyników

sondaży

wyborczych

przeprowadzonych w dniu głosowania. Zakazane jest także, zgodnie z art. 77

ustawy, w dniu głosowania oraz na 24 godziny przed tym dniem zwoływanie

zgromadzeń, organizowanie pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień,

rozdawanie ulotek, jak też prowadzenie w inny sposób agitacji na rzecz

kandydatów, oraz wszelkie formy agitacji w lokalach wyborczych. Tym samym

przepisy ustawy w sposób szczegółowy podają katalog zachowań które są

zabronione. Co więcej należy wskazać iż w art. 77 zamieszczono katalog

zachowań wymagający „czynnych” działań sztabów wyborczych bądź ich

zwolenników. Za takie działania nie można uznać przeprowadzenia w dniu

głosowania legalnej akcji charytatywnej, a z treści protestu nie wynika, w jaki

sposób opisane w nim zdarzenia miałyby naruszać przepisy ustawy, nie narusza

ich bowiem z pewnością samo przeprowadzanie publicznej zbiórki pieniędzy.

Z powyższych względów orzeczono jak w postanowieniu.