III SW 177/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 177/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z protestu wyborczego J. K.

przeciwko ważności wyborów prezydenckich,

przy udziale:

1) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,

2) Prokuratora Generalnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 lipca 2010 r.,

postanawia:

wyrazić opinię, że zarzut protestu jest bezzasadny.

UZASADNIENIE

J. K. wniósł protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej, zarzucając naruszenie prawa wyborczego w miejscowości R. polegające

na tym, że głosowanie w tej miejscowości trwało do godziny 21.00, co powinno

skutkować

przedłużeniem w całym kraju ciszy wyborczej aż do zamknięcia

wszystkich lokali .

Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła opinię o bezzasadności zarzutu

protestu. Zdaniem Komisji, przepisy prawa nie upoważniają ani jej, ani żadnego

innego organu do przedłużenia ciszy wyborczej. Brak też jakichkolwiek informacji o

podjęciu przez obwodowe komicje wyborcze uchwał w sprawie przedłużenia

głosowania, z czym wiązałoby się przedłużenie ciszy wyborczej z mocy ustawy.

Mogły natomiast zdarzyć się przypadki oddawania głosów po godzinie 20.00, ale

dotyczyło to wyborców, którzy przybyli do lokali wyborczych przed ich zamknięciem,

stąd podawanie przez media wyników sondaży nie miało wpływu na ich decyzje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 129 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do

Sądu

Najwyższego

protestu

przeciwko

ważności

wyboru

Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie. W myśl art. 73 ust.

3 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej

(jednolity tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467) wnoszący protest

powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na

których opiera swoje zarzuty. W świetle art. 72 ust. 1 tegoż aktu przedmiotem

zarzutów może być naruszenie przepisów ustawy o wyborze Prezydenta lub

dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie bądź

przestępstwo miało wpływ na wynik wyborów.

W rozpoznawanej sprawie wnoszący protest upatruje naruszenia przepisów

prawa w fakcie, iż nie przedłużono ciszy wyborczej mimo prowadzenia głosowania

w niektórych miejscowościach po godzinie 20.00.

Tak sformułowany zarzut jest bezzasadny.

Rację ma Państwowa Komisja Wyborcza, zauważając że żaden przepis ustawy

o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie upoważnia jakiegokolwiek

organu do przedłużenia ciszy wyborczej. Zgodnie z art. 76c ustawy, zakaz

podawania

do

wiadomości

publicznej

wyników

przedwyborczych

badań

(sondaży)opinii publicznej dotyczących przewidywanych zachowań wyborczych i

wyniku wyborów oraz wyników sondaży wyborczych przeprowadzonych w dniu

głosowania obowiązuje na 24 godziny przed dniem głosowania aż do zakończenia

głosowania. W myśl art. 49 ust. 1 ustawy, głosowanie odbywa się zaś w lokalu

obwodowej komisji wyborczej w ciągu jednego dnia bez przerwy, pomiędzy godziną

6.00 a 20.00. W myśl art. 59 ust. 1 ustawy, gdyby wskutek nadzwyczajnych

wydarzeń głosowanie było przejściowo uniemożliwione,

obwodowa komisja

wyborcza może zarządzić jego przerwanie, przedłużenie albo odroczenie do

następnego dnia. Uchwała w tej sprawie powinna być natychmiast podana do

publicznej

wiadomości,

przekazana

okręgowej

komisji

wyborczej,

wójtowi

(burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz przesłana Państwowej Komisji Wyborczej

za pośrednictwem okręgowej komisji. W takich sytuacjach następuje też z mocy

wspomnianego art. 76c ustawy rzeczywiste „przedłużenie ”ciszy wyborczej poza

godzinę 20.00 do czasu zakończenia głosowania.

Jak wynika z informacji Państwowej Komisji Wyborczej, żadna obwodowa

komisja wyborcza nie podjęła uchwały o przedłużeniu głosowania. Tym samym nie

nastąpiło również ustawowe przedłużenie ciszy wyborczej. Od sytuacji opisanej

hipotezą normy art. 59

ust. 1 ustawy, polegającej na wydłużeniu określonych

przepisem godzin otwarcia lokali wyborczych, należy odróżnić przypadki oddawania

głosów po godzinie 20.00 przez wyborców przybyłych do lokali

tuż przed ich

zamknięciem. Jest rzeczą oczywistą, że osoby takie – dla zrealizowania swego

prawa wyborczego – muszą mieć możliwość oddania głosu nawet po zamknięciu

lokalu obwodowej komisji wyborczej. W przeciwnym razie, dla zapewnienia oddania

wszystkich głosów do godziny 20.00, konieczne byłoby zamknięcie lokali

wyborczych przed tą godziną (co naruszałoby normę art. 49 ust. 1 ustawy) albo

niewydawanie kart do głosowania części wyborców przybyłych do lokali

wyborczych na krótko przed ich zamknięciem. Taka praktyka stanowiłaby

pogwałcenie wyrażonej w art. 4 ustawy

zasady równości wyborów i udziału

wyborców w wyborach na równych zasadach. Równość wyborów w sensie

formalnym oznacza wszak zagwarantowanie wyborcom możliwości oddania

jednakowej ilości głosów i uczestnictwa w głosowaniu na takich samych zasadach.

Zasada ta zostałaby naruszona w przypadku niewydawania kart do głosowania

osobom przybywającym do lokali wyborczych na krótko przed godziną 20.00, gdyż

w ten sposób pozbawiono by tychże wyborców czynnego udziału w głosowaniu

mimo zgłoszenia się do lokalu wyborczego w ustawowej porze.

Z powyższych względów z mocy art. 75 ust. 1 i ust. 1a ustawy, należało

wydać opinię o bezzasadności zarzutu protestu.