III SW 1/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III SW 1/14

POSTANOWIENIE

Dnia 7 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Halina Kiryło (przewodniczący)

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku K. Z.

z udziałem „F.” Spółki Akcyjnej w W.

na skutek skargi „F.” S.A. o wznowienie postępowania w sprawie I ACz […],

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 maja 2014 r.,

zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACz […],

postanawia:

1. oddala zażalenie,

2. zasądza od „F.” Spółki Akcyjnej w W. na rzecz K. Z.

120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 10 stycznia 2014 r. odrzucił

zażalenie spółki akcyjnej F. w W. na postanowienie tego Sądu z 28 listopada

2013 r.,

którym

postępowania

odrzucono

zakończonego

skargę

tej

spółki

postanowieniem

(uczestnika)

Sąd

o

wznowienie

Apelacyjnego

w

[…]

z 7 września 2013 r. Tym ostatnim postanowieniem zakończyło się postępowanie

prowadzone na podstawie art. 111 § 1 – 6 ustaw z 5 stycznia 2011 r.

Kodeks wyborczy. Uczestnik (spółka) wniósł skargę o wznowienie postępowania,

którą Sąd Apelacyjny odrzucił wobec niestwierdzenia merytorycznych podstaw

do wznowienia postępowania z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. i art. 403 § 2 k.p.c.

w związku z art. 410 § 1 k.p.c. i art. 524 § 1 k.p.c. Zażalenie na to postanowienie

zostało

odrzucone

od postanowienia

jako

sądu

niedopuszczalne.

apelacyjnego

nie przysługuje

skarga

kasacyjna

Konsekwentnie

niedopuszczalne

(art.

jest

Sąd

Apelacyjny

wskazał,

że

wydanego

w

trybie

wyborczym

Kodeksu

wyborczego).

również

§

zażalenie

na

postanowienie

o odrzuceniu skargi o wznowienie powstępowania, zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c.

w związku z art. 111 § 3 Kodeksu wybornego oraz art. 370 i 397 § 2 k.p.c.

W zażaleniu spółka F. zarzuciła naruszenie art. 3941 § 2 k.p.c.

przez bezzasadne uznanie, że należy wprost stosować art. 111 § 3 Kodeksu

wyborczego. W uzasadnieniu podała, że czym innym jest postępowanie dotyczące

wznowienia „takiego niezwykle szybkiego postępowania mające niejako naprawić

błędy mogące wynikać z pośpiechu i niemożności przedstawienia dowodów

w takim

postępowaniu.

Powyższy

przepis

jest

wyjątkiem

od

reguły,

ściśle związanym ze specyficznym trybem wyborczym, a wyjątków nie należy

rozszerzać (exceptiones non sunt extendendae). Sąd powinien zastosować

przepisy ogólne z pominięciem art. 111 § 3 ustawy Kodeks wyborczy albowiem jest

to szczególny, specyficzny przepis, którego wyjątkowość jest podyktowania

pośpiechem

przy

rozpatrywaniu

spraw

wyborczych,

który

to

pośpiech

nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu skargi o wznowienie”.

W odpowiedzi wnioskodawca K.Z. wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie

kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne i dlatego zostało oddalone. Skarżący błędnie

zakłada, że dopuszczalne było zażalenie na postanowienie odrzucające skargę o

wznowienie postępowania. Nie każda skarga o wznowienie postępowania

uzasadnia kontrolę jej odrzucenia przez Sąd Najwyższy. Wynika to z tego, że ranga

skargi o wznowienie postępowania nie jest tożsama ze skargą kasacyjną. Skarga o

wznowienie

postępowania

może

spowodować

dalsze

rozpoznanie

sprawy

prawomocnie rozstrzygniętej i wówczas postępowanie toczy się w instancji, w której

orzekał poprzednio sąd właściwy do wznowienia (art. 405 k.p.c.). Skarga podlega

więc rozpoznaniu, gdy spełniają się podstawy wznowienia, w przeciwnym razie

skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Nie oznacza to, że każde

postanowienie

sądu

drugiej

instancji

o

odrzuceniu

skargi o

wznowienie

postępowania podlega zaskarżeniu zażaleniem do Sądu Najwyższego. Regulacja

jest jasna i wynika z art. 3941 § 2 k.p.c., czyli zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy

w sprawie można wnieść skargę kasacyjną. Jest to kryterium funkcjonalne o

uniwersalnym znaczeniu. Nie ma wątpliwości, że w sprawie zakończonej przed

Sądem Apelacyjnym skarga kasacyjna nie była dopuszczalna, gdyż tak postanowił

ustawodawca. Od postanowienia sądu apelacyjnego nie przysługuje skarga

kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu wykonaniu (art. 111 § 3 Kodeksu

wyborczego). Skarżący nietrafnie pomija znaczenie tego przepisu, gdyż nie

przedstawia innej regulacji, która uzasadniałby twierdzenie, że dopuszczalne było

zażalenie do Sądu Najwyższego na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania.

Jeżeli skarżący poszukiwałby oparcia w procedurze cywilnej, to odpowiedź

udzielona wyżej potwierdza prawidłowość skarżonego postanowienia o odrzuceniu

zażalenia skarżącego. Ponadto sprawa została rozpoznana w szczególnym trybie

wyborczym w postępowaniu nieprocesowym, dlatego to przepisy Kodeksu

wyborczego wyprzedzają przepisy procedury cywilnej, a nie odwrotnie. Przepis art.

111 § 3 Kodeksu wyborczego koreluje z regulacją z art. 519 1 k.p.c. przez wyraźne

stwierdzenie, że skarga kasacyjna nie przysługuje. Potwierdza to, że - wbrew tezie

skarżącego - w regulacji szczególnej należy w pierwszej kolejności poszukiwać

odpowiedzi na pytanie o dopuszczalność zażalenia. Sprawa została rozpoznana

przez sąd powszechny w dwuinstancyjnym postępowaniu w ściśle określonym

reżimie (art. 111 Kodeksu wyborczego). Ustawodawstwa postępowanie takie

uznaje za zakończone, skoro przepis stanowi, że od postanowienia sądu

apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu

wykonaniu (art. 111 § 3 Kodeksu wyborczego). W rozważanym aspekcie nie ma też

regulacji, że w sprawach nieunormowanych w prawie wyborczym stosuje się

przepisy procedury cywilnej, choćby odpowiednio. Nawet gdyby taka regulacja

zaistniała, to wobec niedopuszczalności skargi kasacyjnej niedopuszczalne byłoby

również zażalenie na odrzucenie przez sąd drugiej instancji skargi o wznowienie

postępowania, czyli punkt odniesienia stanowiłaby także regulacja z art. 394 1 § 2

k.p.c. Innymi słowy skarżący nie wskazuje podstawy prawnej twierdzenia, że

zażalenie jest dopuszczalne na ogólnych zasadach procedury cywilnej. Wszak w

procedurze

cywilnej

zażalenie

przysługuje

co

zasady

do

od

orzeczeń

nieprawomocnych do sądu drugiej instancji (art. 394 § 1 k.p.c.), wyjątkowo tylko od

orzeczeń sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego (art. 394 1 k.p.c.).

Poszukiwana dopuszczalność zażalenia musiałaby więc mieć swoją wyraźną

podstawę, jako że system środków zaskarżenia jest ściśle uregulowany.

Postępowanie przed sądami określają wszak ustawy, co dotyczy też środków

zaskarżenia (art. 176 Konstytucji). Z art. 111 § 3 Kodeksu wyborczego

jednoznacznie wynika, że orzeczenie kończące sprawę jest prawomocne i nie

podlega

kontroli

Sądu

Najwyższego,

który

nie

sprawuje

też

wymiaru

sprawiedliwości i nie jest sądem kolejnej instancji dla spraw rozpoznanych przez

sąd powszechny. Art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności, określający prawo do sądu i rzetelnego procesu, za wyjątkiem nie

dotyczącym tej sprawy, nie gwarantuje jurysdykcji drugiego stopnia (nie wymaga

kontroli rozstrzygnięcia przez drugą instancję sądową). Nie inaczej wynika też z

wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 2010 r., SK 2/09, w którym

orzeczono, że art. 3941 § 2 k.p.c., w brzmieniu dodanym przez art. 1 pkt 12 ustawy

z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), w

zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia do Sądu Najwyższego na postanowienie

sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawach,

w których nie przysługuje skarga kasacyjna, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i z art. 77

ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest

niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na

podstawie art. 98 § 3 k.p.c. i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie.

aw